Çağatay Bebek Kök Hücre ile Hayata Döndü
Bağışıklık sistemi hastalığı nedeniyle ağır bakımda vefatla burun buruna gelen Çağatay bebek, Yunanistan'daki bir istekli bağışçıdan yapılan kök hücre nakli sayesinde yaşadığı tüm sıhhat problemlerini geride bıraktı.
Nadir görülen kalıtsal bağışıklık sistemi rahatsızlığı kronik granülomatöz hastalıkla (KGH) dünyaya gelen, hastalığının neden olduğu önemli enfeksiyonlar nedeniyle doğumunun akabinde ağır bakıma alınarak entübe edilen ve tedavisi için uçak ambulansla Ankara Üniversitesi (AÜ) Tıp Fakültesi Cebeci Uygulama ve Araştırma Hastanesine sevk edilen Çağatay bebeğin yaşaması için tek bahtı kök hücre nakliydi.
Türkiye'de uygun bağışçı çıkmayan bebek, AÜ Tıp Fakültesi Akraba Dışı Doku Bankası (TRAN) aracılığıyla Yunanistan'da bulunan gönüllünün kök hücrelerinin başarılı formda nakledilmesi sayesinde hayata döndü.
Kök hücre naklinin üzerinden yaklaşık 2 yıl geçen, şu an 4 yaşına gelen ve geçen haftalarda ailesiyle birlikte Yunanistan'daki bağışçısıyla da buluşan Çağatay, artık sağlıklı akranları üzere gelişim gösteriyor, koşup oynayabiliyor.
"2 ay 19 günlük küçük bir bebekken bize ulaştı, çok hastaydı"
Çağatay'ın hastalığı ve sıhhat durumuna ait AA muhabirine açıklamalarda bulunan AÜ Tıp Fakültesi Çocuk İmmünoloji ve Alerji Bilim Kolu Lideri Prof. Dr. Aydan İkincioğulları, "Çağatay, bize Ocak 2021'de 2 ay 19 günlük küçük bir bebekken Balıkesir'den uçak ambulansla ağır bakımımıza ulaştı. Çok hastaydı, doğumdan beri enfeksiyonlar yakasını bırakmamıştı." bilgisini paylaştı.
Yoğun bakımda önemli enfeksiyonlarla savaşan Çağatay'a yapılan genetik testler ve öteki tetkiklerle primer immün yetmezliğin ağır tipi olan KGH teşhisinin konulduğunu anlatan İkincioğulları, bunun kusurlu genlerin yol açtığı kalıtsal bir hastalık olduğunu tabir etti.
Prof. Dr. İkincioğulları, "Bu hastalık bir bağışıklık eksikliği, bu biçimde dünyaya gelen bebeklerin mikroorganizmalarla, bakterilerle, çok önemli mantarlarla savaşma kapasitesi olmuyor." diye konuştu.
"10'da 9 oranında doku ahenginin tuttuğunu öğrendik"
Hastalığın kalıcı tedavisi için kök hücre naklinin ehemmiyet taşıdığının altını çizen İkincioğulları, şöyle devam etti:
"Çağatay için süratle donör arayışına girildi, bir sağlıklı kardeşi var lakin hem onunla hem de anne babasıyla tam uygun çıkmadı. Akabinde Akraba Dışı Doku Bankası aracılığıyla Yunanistan'da yaşayan 27 yaşında bir erkek istekli donörle Çağatay'ın 10'da 9 oranında doku ahenginin tuttuğunu öğrendik. Lakin Kovid-19 salgını nedeniyle Çağatay'a o periyot yurt dışı donörden nakil yapılması uygun değildi.
Bu nedenle yarı uyumlu olan babasına tekrar döndük ve birinci naklimizi Çağatay 11 aylıkken babasından gerçekleştirebildik. Daha evvel nakil fırsatı olmadı zira bebeğimiz daima enfeksiyonlar, ağır bakım süreci, uzun antibiyotik tedavileriyle çaba ediyordu. Başlangıçta hoş bir karşılık aldık lakin bu ne yazık ki uzun sürmedi, gelen hücreler süratle kayboldu ve hastalık geri döndü."
"Sihirli dokunuş"la hayata döndü
Ardından tek seçenek olan Yunanistan'daki istekli bağışçının kök hücrelerinden ikinci naklin yapıldığını aktaran İkincioğulları, "Bu nakil çok başarılı oldu. Ben bunu 'sihirli bir dokunuş' olarak değerlendiriyorum zira bu hastalar durumları çok önemli, ne yazık ki ölümcül hastalar. Bu kök hücre bağışıyla Çağatay'da bir ay sonra güzelleşme başladı, enfeksiyonlar azaldı." dedi.
Entübe vaziyette, teneffüsü için trakeostomi açılan Çağatay'ın naklin akabinde teneffüsünün düzeldiğini, verilen eğitimlerle kendi kendine beslenebilmeye başladığını anlatan İkincioğulları, şunları kaydetti:
"Sonuç olarak Çağatay, ömrünün birinci 16 ayını hastanede, çoğunlukla da ağır bakım ve kemik iliği nakil ünitemizde geçirdi. Akabinde 2 ay da yakın takiple izledik. Yani bize küçücükken gelen, ömrünün birinci 1,5 yılını hastanede geçiren bebeğimizi kök hücre naklinin akabinde oturabilir, yemek yiyebilir halde meskenine uğurlayabildik. Bu nedenle çok memnunuz. Bana nazaran çocuk doktoru olmanın en büyük mükafatı, dünyanın en hoş armağanı da bu, onların düzgünleştiğini görmek.
Çağatay, artık yılda 2 kez bize denetime geliyor. Bu, önemli ve büyük bir grup çalışmasıyla, ailenin takviyesiyle sağlanan bir süreç. Çağatay, şu an çok düzgün, donörün nakledilen hücreleri yerleşmiş durumda, mikroorganizmalarla savaşma kapasitesi büsbütün olağan bir çocuk seviyesine ulaştı, artık büsbütün sağlıklı durumda."
Akraba evlilikleri primer immün yetmezliğin en kıymetli nedeni
Primer immün yetmezliğin en büyük nedeninin akraba evliliği olduğuna, bazen nadiren Çağatay'ın durumuna misal formda akraba evliliği olmayan bireylerin bebeklerinde de ortaya çıkabildiğine değinen İkincioğulları, bu hastalıkta erken teşhis ve tedavinin çok hayati olduğunu, tabiplerin, sıhhat çalışanlarının bu bahisteki farkındalığının artırılmasının değer taşıdığını lisana getirdi.
Sağlıklı herkesi kök hücre bağışında bulunmaya davet eden İkincioğulları, hastalıkta farklı tedavi formüllerinin bulunduğunu lakin bilhassa ağır olaylarda kök hücre naklinin tercih edildiğini belirtti. İkincioğulları, bu hastalığa yönelik gen tedavisi çalışmalarının da umut vadettiğini söyledi.
"Her şey o kök hücre nakline bağlıydı"
Çağatay'ın annesi 34 yaşındaki Hande Dramalı da çok sıkıntı günler geçirdiklerini vurgulayarak, hislerini şu sözlerle lisana getirdi:
"Çağatay'ın durumu çok ağırdı, ne yapacağımızı bilemez bir haldeydik. Yunanistan'dan bağışçı çıkınca çok heyecanlandık lakin bir yandan da 'ya vazgeçerse' diye çok korktuk. Çok şükür bir ıstırap çıkmadı, nakil sonrası kendini toparlamaya başladı oğlum. Hocalarımızın hakkını ödeyemeyiz, burada ailemiz üzere oldular. Ne olursa kabulümüzdü lakin daima yeterli düşündük, umudumuzu kaybetmedik. Çok şükür oğlum artık çok sağlıklı.
Bu süreçte kök hücre bağışının ne kadar kıymetli olduğunu da anladık. Herkesin bu mevzuda istekli bağışçı olması gerekiyor zira nakil bekleyen çok kişi var."
Yunanistan'daki bağışçıyla bir ortaya geldiklerinde çok duygulandığını da lisana getiren Dramalı, "Çağatay'ın hayatında çok büyük bir rolü oldu, tahminen bağışçı çıkmasaydı şu anda oğlum çok daha farklı bir durumda olabilirdi, bugünleri göremeyebilirdi. Her şey o kök hücre nakline bağlıydı. Hislerim tarifsiz, artık Çağatay'ın bir ağabeyi daha oldu." tabirlerini kullandı.