CHP’li Seyit Torun, Köy Kanunu’nda Düzenlemeler İçeren Kanun Teklifini Eleştirdi: “Bu Torba Yasayı Yine Anayasa Mahkemesi’ne Götüreceğiz”
(TBMM) - TBMM Genel Kurulu'nda, Köy Kanunu'nda düzenlemeler içeren kanun teklifinin birinci hususu kabul edildi. CHP Ordu Milletvekili Seyit Torun, Anayasa Mahkemesi'nin daha evvel iptal ettiği düzenlemelerin tekrar teklife eklenmesine ait; "Sandıkta kaybettiğiniz iktidara Cumhurbaşkanı yetkileri ve Meclis çoğunluğuyla el koyma anlayışı ne demokrasiye ne etiğe ne de hukuka sığar. Bu torba maddeyi tekrar Anayasa Mahkemesi'ne götüreceğiz. Tekrar, yetki gasbını iptal ettireceğiz" dedi.
TBMM Genel Kurulu'nda, Köy Kanunu kapsamında meskenini yapamayan ya da taksitlerini ödeyemeyenlere ek müddet verilmesi, alternatif güç kaynaklarının teşvik edilmesi, Kentsel Dönüşüm Başkanlığı'nın tahsis ettiği yerlerin KDV dışına alınması ve imar hakkının aktarılması üzere düzenlemeleri de içeren Köy Kanunu ve Kimi Kanunlarda Düzenlemeler Yapılmasına Ait Kanun Teklifi'nin görüşmeleri sürüyor.
Görüşmelerde teklifin birinci kısmı üzerine söz alan Saadet Partisi İstanbul Milletvekili Doğan Demir, teklifin yapı kontrol firmalarına tesiri ve değişine belediyeler kanunuyla köy ömründe artan meselelere ait şunları söyledi:
" Türkiye'nin tarım, hayvancılıkla yoğrulmuş kadim köyleri tarih boyunca milletimizin temel üretim üniteleri olmuştur, hem kültürümüzü hem de iktisadımızı şekillendirmiştir lakin son yıllarda yaşanan yasal düzenlemeler ve bu düzenlemelerin yarattığı sonuçlar köylerimizin karakterini ve fonksiyonunu önemli halde etkilemiştir. Büyükşehir Maddesi'yle başlayan süreçte köylerin mahallelere dönüştürülmesi bu esaslı yapıyı derinden sarsmıştır.
"Merkezi bir sistem kurularak işler sırasıyla yapı kontrol firmalarına dağıtılmalı"
Yapı kontrol firmalarına her kentte sayı sınırlaması getirilmek isteniyor. Bu hususta yapı kontrol firmalarının sesini kimse duymuyor. Yapı kontrol firmalarına verilecek işler büsbütün müteahhitlerin inisiyatifine bırakılmış durumda. Bu çok yanlış bir siyaset. Bunun yerine, yapı kontrol firmalarının da istediği şey merkezi bir sistem kurarak işlerin sırasıyla firmalara dağıtılmasıdır, bu da hem daha adil hem de daha şeffaf olacaktır.
"Büyükşehir Yasası'nın kırsal mahallelere getirdiği yükler hafifletilmelidir"
Köylerin mahalleye dönüştürülmesi birçok yerde altyapı sıkıntılarını da beraberinde getirmiştir. Belediyelerin genişleyen sorumluluk alanları, bilhassa kırsal mahallelere hizmet götürmede önemli eksiklikler doğurmuştur. Yol üretimi, bakım ve tamirat çalışmaları yetersiz kalmış, köylerdeki ulaşım meseleleri katlanarak artmıştır. Bunun yanı sıra, telefon şebekesi ve internet erişimindeki meşakkatler da köylülerin çağdaş çağın imkanlarından faydalanmasını engellemektedir. Birçok köyde elektrik ve su altyapısı yetersiz, kanalizasyon sistemleri ise hala büyük bir eksikliktir. Bu durum köylerde yaşayan vatandaşlarımızın ömür kalitesini düşürmekte, genç nüfusun kentlere göçünü hızlandırmaktadır. Belediyelerin bütçeleri kırsal mahallelere hizmet götürmek için kâfi olmadığından köylerimiz daha da ihmal edilmektedir.
Bu problemleri aşmak için artık, bu anlattıklarım üzere kimi somut adımları atmamız gerekiyor. Köylerin tekrar hukukî kişiliklerine kavuşturulması ve köy meralarının korunması için yasal düzenlemeler bir an evvel yapılmalıdır. Büyükşehir yasasının kırsal mahallelere getirdiği yükler hafifletilmelidir, bu alanlara özel statü tanınmalıdır.
"Teklif yasalaşırsa Türkiye Etraf Ajansı'nın kamu faydasından sapmasına neden olabilir"
İYİ Parti Trabzon Milletvekili Yavuz Aydın da teklifin köylerde yaşanan sıkıntılara gerçekçi tahliller getirmediğine dikkat çekerek teklifle Türkiye Etraf Ajansı'na verilecek yetkileri eleştirdi. Aydın'ın konuşmasından öne çıkanlar şöyle:
"Teklif aslında birçok açıdan eksik ve yetersizdir. Bu nedenle, bugün, bu teklifin yalnızca köyleri değil, ülke genelinde planlama, mülkiyet hakları, ekonomik kalkınma ve toplumsal adalet hususlarını nasıl etkilediğini tartışmamız gerekmektedir. Zira bu kanun teklifi, köylerimizde yaşanan problemlere gerçekçi tahliller sunmak bir yana, kırsal kalkınmanın önündeki pürüzleri daha da büyütme potansiyeline sahiptir.
Türkiye Çevre Ajansı ülkemizin etraf siyasetlerini geliştirmek ve etrafa hassas projeleri desteklemek maksadıyla kurulan kıymetli bir yapıdır. Lakin bu teklifin içeriğinde Türkiye Etraf Ajansı'na verilen yeni yetkiler ve bunların kullanım alanları önemli tasaları de beraberinde getirmektedir. Kanun teklifinde Türkiye Etraf Ajansı'na şirketlere ortak olma yetkisi tanınmıştır lakin bu düzenlemede yerli şirketler kavramı açıkça belirtilmemiştir. Yabancı şirketlere yapılacak iştiraklerin etraf siyasetlerini milletlerarası aktörlerin tesirine açabileceğinden kaygılıyız. Bu durum ulusal etraf siyasetlerimizin geleceği açısından büyük bir risk teşkil etmektedir. Bu teklifin mevcut haliyle yasalaşması Türkiye Etraf Ajansı'nın kamu faydasından sapmasına neden olabilir.
Yerel idareler, bilhassa kırsal bölgelerde vatandaşların günlük sıkıntılarına en süratli karşılık verebilecek düzeneklerdir lakin bu teklif lokal idareleri güçlendirmek yerine onların yetki alanlarını daha da daraltmaktadır. Muhtarlıklar ve vilayet özel yönetimleri köylerin ve kırsal bölgelerin sıkıntılarını çözmek için kâfi kaynağa sahip değildir. Bu durumda, merkezi Hükümetin lokal meselelere tahlil üretmesi ise hem mali hem de lojistik açıdan imkansızdır. Kaynak yetersizliği sorunu sırf lokal idarelerle sonlu değildir, bu teklifin içerdiği düzenlemelerin uygulanması için gerekli finansman kaynakları net bir halde belirtilmemiştir; bu durum düzenlemelerin hayata geçirilmesinde önemli sıkıntılara yol açacaktır. Halbuki kırsal kalkınma projesinin başarılı olması mahallî idarelere kâfi kaynak tahsis edilmesine bağlıdır.
"Bu torba maddeyi yeniden Anayasa Mahkemesi'ne götüreceğiz"
Anayasa Mahkemesi'nin iptal ettiği Cumhurbaşkanı kararlarının değiştirilerek teklifin içeriğine eklendiğini belirten CHP Ordu Milletvekili Seyit Torun, lokal idareler üzerinde baskı kurulmak istendiğini söyledi. Bu maddeyi yine AYM'ye götüreceklerini belirten Torun'un açıklamaları şöyle:
"Dün akşam bir tebligat yapıldı: Bu, belediye şirketlerinin borcunun genel bütçe gelirlerinden kesilme kararı. Hangi akla hizmet etmek, anlamak mümkün değil. Tabi sizin belediyelerinizin işi kolay. Fonlardan alırlar, bakanlık bütçelerinden faydalanırlar, devletin bütün imkanlarını kullanırlar fakat muhalefete gelince maalesef bunların hiçbiri yok. Yargı sopası başlarında durur, kayyum atanır, gelirleri budanır ve hizmet yapılamaz hale getirilir. Zira 2024 yılında mahallî seçimlerde büyük bir ders aldınız; 'Acaba biz muhalefet belediyelerini nasıl başarısız gösteririz, onları nasıl itibarsızlaştırırız, onları halkın gözünde nasıl küçük düşürürüz' bunların eforu içerisindesiniz. Lakin inanın başaramayacaksınız, inanın başaramayacaksınız; birinci genel seçimde bu toplumsal muhalefet ve bu belediyelere yaptığınız azabın karşılığını da göreceksiniz.
Yasa teklifinde bir 9'uncu husus var, bunu Anayasa Mahkemesi iptal etmesine karşın tekrar gene ısıtıp getirmişsiniz. Diyor ki: Bakanlığa bu alanların imar planlarının yapılması ve uygulamasıyla, yetkili yönetimlerce iki ay içerisinde ruhsatlandırma yapılmayan yerlerde resen ruhsat ve yapı denetime müsaade verme yetkisi. Yani bir diğer deyişle, Cumhurbaşkanı nerenin imara açılacağına işaret edecek, Bakanlık gönüllerince buraları imara açacak; ortaya yetki karmaşası çıkar. Ne oldu artık oradaki mahallî idarenin iradesi, oradaki lokal inisiyatif, orada yaşayan insanların iradesi? Ne yaparsanız yapın, yine 'ben bilirim, ben istediğimi yaparım' anlayışı ancak siz bunları yapın, inanıyorum ki bu unsur yeniden Anayasa Mahkemesi'nden katiyen geri dönecektir, iptal edilecektir.
11'inci unsurda rüzgar ve güneş güç santralleri yapı kontrolü dışında bırakılıyor. Ya, hani kontrolü daima bizim üzerimizde tutuyorsunuz da kontrolü daima bizim belediyelerimize yapıyorsunuz da burada bu 'yenilenebilir enerji' 'yeşil enerji' denilen ve her birimizin de teşvik etmesi konusunda... Ya, bunun denetlenmesini niçin sanki yalnızca ve yalnızca kendi yetkinize alıyorsunuz ve jet süratiyle bunların önünü açıyorsunuz? Biz de istiyoruz yeşil güç, biz de istiyoruz yenilenebilir güç lakin bunu yaparken hiç değilse muhakkak kuralları, esasları, aşikâr disiplini olsun.
Sandıkta kaybettiğiniz iktidara Cumhurbaşkanı yetkileri ve Meclis çoğunluğuyla el koyma anlayışı ne demokrasiye ne etiğe ne de hukuka sığar. Biz, bu anlayışa birinci günden itibaren direndik, direniyoruz ve direneceğiz. Bu torba maddeyi tekrar Anayasa Mahkemesine götüreceğiz. Yeniden, yetki gasbını iptal ettireceğiz. Hayvan hakları konusunda, tesir ajanlığı konusunda nasıl geri adım atmak zorunda kaldıysanız bu mevzuyu da bu haliyle Meclis'ten geçirmemek için elimizden geleni yapacağız ve yerelin yönetimini merkeze gasbettirmeyeceğiz, vesayetini kabul etmeyeceğiz."
Birinci kısmın görüşmelerinin tamamlanmasının akabinde unsurların görüşülmesine geçildi. Teklifin birinci unsuru kabul edildi.
Teklifin ikinci unsurunun görüşmeleri sırasında muhalefetin isteği üzerine yapılan iki yoklamada da toplantı yeter sayısı bulunamadı ve Meclis Başkanvekili Bekir Bozdağ, 28 Kasım (yarın) saat 14.00'te toplanmak üzere birleşimi kapattı.