Dünyada ilk kez Türkiye’de geliştirilen yazılımla yapay kalp hastalarına yakın takip

YAPAY zeka ve ileri teknolojiler sayesinde artık kalp damar hastalıklarından vefatları engellemek mümkün olabiliyor. Türkiye Sıhhat Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) Lideri Prof. Dr. Ümit Kervan, 18'incisi Antalya'da gerçekleştirilen Türk Kalp ve Damar Cerrahisi Derneği (TKDCD) Ulusal Kongresi'nde ele alınan en kıymetli başlıklardan birinin de yapay zeka teknolojileri olduğunu söyledi. Prof. Dr. Kervan, bu sayede açık kalp ameliyatlarından sonra hastaların artık haftalarca ağır bakımda kalmadan birkaç günde taburcu edilebildiğini vurguladı. Dünyada birinci kere Ankara Kent Hastanesi'nde geliştirilen bir yazılımla, yapay kalp takılan hastaların anlık takip edilebildiğini ve mümkün komplikasyonların bu teknoloji sayesinde erkenden önlenebildiğini de söyleyen Prof. Dr. Kervan önemli açıklamalarda bulundu.

Türk Kalp ve Damar Cerrahisi Derneği (TKDCD) tarafından 21-24 Kasım ortasında Antalya'da düzenlenen 18. Türk Kalp ve Damar Cerrahisi Derneği (TKDCD) Ulusal Kongresi'ne binin üzerinde kalp ve damar cerrahıyla toplam 3 bin 500 doktor, hemşire ve yardımcı sağlık işçisi katıldı. Kongrede düzenlenen basın toplantısına TKDCD Periyot Lideri Prof. Dr. Levent Yılık, Lider Yardımcısı ve TÜSEB Lideri Prof. Dr. Ümit Kervan, TKDCD Genel Sekreteri Doç. Dr. Murat Sargın, Dr. Siyami Ersek Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. Cevdet Uğur Koçoğulları ile İzmir Şehir Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. Orhan Gökalp katıldı. TÜSEB Lideri Prof. Dr. Ümit Kervan Demirören Haber Ajansı'na yaptığı açıklamada, kalp damar hastalıklarında yapay zeka ve teknoloji kullanımında gelinen noktayı anlattı. Prof. Dr. Kervan, "Dünyada en değerli mevt sebeplerinden birisi kalp damar hastalıkları. Hem teşhisinde hem tedavisinde ve hastalarımızın takibinde artık teknolojiyi kullanıyoruz. Yapay zekanın insan faktöründen kaynaklanan kusurları en az seviyeye indirmek için teknolojiyi kullanıyoruz. Örneğin açık kalp ameliyatlarında kullanılan kalp akciğer makineleri günümüz teknolojisine nazaran çok gelişmiş aygıtlar. Şu anda dünyanın da kullanmış olduğu aygıtları biz ülkemizde hastalarımız için kullanabiliyoruz" dedi.

'BU TEKNOLOJİLER SAYESİNDE HASTALAR BİRKAÇ GÜNDE TABURCU OLUYOR'

Bu aygıtlar sayesinde açık kalp ameliyatlarında en az riskle hastaların tedavi edildiğini kaydeden Prof. Dr. Kervan, şunları söyledi: "Ameliyatta kullanacağımız aygıta sizin bilgilerinizi yüklüyoruz, kilonuzu uzunluğunuzu yaşınızı, yapacağımız ameliyatı aygıta yüklüyoruz. Aygıtla birlikte size uygun olabilecek o anki kan akım suratınızı, oksijen akım suratınızı, kan bedelinizin ne olması gerektiğini o makinalar varsayım olarak bize sunuyor. Bu parametrelerin ameliyat boyunca olması gereken düzeyde tutulması için bize ihtar veriyor. Bu hasta için oksijen düzeyi şu düzeyde olmalı, kan akımı şu düzeyde olmalı diye bize aygıtlar ikaz veriyor kusur yapmayalım diye. Daha evvel ameliyat sonrası ağır bakımda 1-2 hafta takip ettiğimiz hastaları birkaç gün içinde taburcu edebilecek duruma getirebiliyoruz."

TÜRK İMZALI YAZILIMLA YAPAY KALP TAKİBİ

Yapay zeka teknolojilerinin kalp nakli bekleyen hastaların uygun organ çıkana kadar hayatta tutulmasını sağlayan yapay kalp uygulamalarında hayat kurtarıcı olduğunu da kaydeden Prof. Dr. Kervan, dünyada birinci defa Türkiye'de geliştirilen bir yazılım sayesinde aygıt takılan hastaların hayati bulgularının çok yakından izlenmesinin mümkün olduğunu tabir etti. Prof. Dr. Kervan, şu bilgileri verdi: "Yapay kalp aygıtı taktığımız hastaları Türkiye'de ve dünyada da dünyada bu takip sistemini birinci geliştiren Yüksek İhtisas Bilkent Şehir Hastanesi ve bu hususta da dünyanın önder merkezlerinden birisiyiz. Hastaları konutlarından takip edebilecek bir yazılım geliştirdik. Bunların bilgilerini alıyoruz. Hastanın kalbine taktığımız yapay kalp aygıtını takip ederek, oluşabilecek pıhtılaşmayı evvelden kestirim edebiliyoruz. Oluşabilecek makinedeki bozulmayı evvelden kestirim ederek bu hastanın yapay kalp aygıtıyla olabildiğince uzun mühlet yaşamasını sağlayabiliyoruz."

'HASTALARIN TELEFONLARINA UYGULAMA YÜKLÜYORUZ'

Kalp naklinin çok sayıda bağış olmadığı için sık yapılabilen bir ameliyat olmadığını da vurgulayan Prof. Dr. Kervan, belki gelecekte kalp nakillerinin yerini de alabilecek bu aygıtlar sayesinde hastaların uygun organ bulunana kadar hayatta tutulabildiğini vurguladı ve kelamlarını şöyle noktaladı: "Oluşabilecek komplikasyonları çok erken yakaladığımız için çok kolay tedavi edebiliyoruz. Hayat konforu artıyor komplikasyon olmadığı için. Örneğin beyne pıhtı atsa hasta felçli yaşıyor; fakat bugün yapay zeka takviyeli kalp aygıtıyla hastalar meskenlerinde işlerinde çalışıyorlar, aileleriyle vakit geçirip toplumsal hayattan kopmuyorlar. Aygıt hastaya takıldıktan sonra geliştirdiğimiz bir aplikasyonu hastanın telefonuna yüklüyoruz ve o aplikasyon üzerinden hastalar bize bilgileri gönderiyor. Maksadımız, geliştirdiğimiz bu yazılımı direkt yapay kalp aygıtının kendisine yerleştirerek hastadan gerçek vakitli ve daima, anlık bilgi alabilmek. Doğal ki bunlar çok büyük projeler, biz bu projeleri umarım dünya lideri olarak da yapabileceğiz ileride"

STENT Mİ AMELİYAT MI KARARINI 'KALP TAKIMI' VERMELİ

Toplantıda konuşan TKDCD Lideri Prof. Dr. Levent Yılık ise, "Kalp ameliyatlarından korkuluyor, aslında o denli değil. Birinci çıkışlarında hakikat, çok yüksekmiş kalp ameliyatlarında komplikasyon ve vefat oranları lakin şu anda olağan bir hasta için Türkiye'de koroner By-pass ameliyatına bağlı vefat oranı yüzde 1 azamî. Bunların da birden fazla aslında kalple alakalı vefatlar değil başka hastalıklarla ilgili oluyor. Yani biz kalp ameliyatları yüzünden çok fazla hasta kaybetmiyoruz. Türkiye kalp damar cerrahisinde dünya standartlarına eşit demiyorum, üstünde standartlarla kalp damar ameliyatları gerçekleştiriliyor" dedi. Prof. Dr. Yılık, damar tıkanıklıklarında stent mi ameliyat mı kararında hasta seçiminin çok âlâ yapılması gerektiğini de söyleyerek buna kalp damar cerrahı, kardiyolog ve anestezi uzmanından oluşan kalp kadrosunun karar vermesi gerektiğinin altını çizdi ve kelamlarını şöyle noktaladı: "Bir damar tıkanıklığında koroner damarlara stent konulması olağan ki çok daha avantajlı ve kolay; lakin bu hastayı gerçek seçmek lazım.

Koroner damar tıkanıklığının altın tedavisi cerrahidir. Ameliyatlarını yaparsınız, o hastayı unutursunuz. İlaçlarını sistemli olarak kullandığı sürece birşey olmaz; fakat stent o denli değil her an tıkanabilir. Bunun da kararını son yıllarda ortaya çıkan kalp takımı dediğimiz kardiyolog, kalp damar cerrahı ve anestezistlerden oluşan bir takım olarak veriyoruz. Türkiye'de bu sistem artık oturdu."

KADINLARDA KANSERDEN DAHA BÜYÜK TEHDİT

TKDCD Genel Sekreteri Doç. Dr. Murat Sargın, kalp hastalıklarının bayanlar ortasında sinsi bir salgın üzere ilerlediğine işaret ederek şunları söyledi: "Kalp damar hastalığı genelde aşikâr bir yaşın üstü, sigara içen ve diyabetik erkek profiliyle ilişkilendiriliyor; fakat kâfi bir bağlantı değil. Zira bayanlardaki temel mevt sebebi aslında kalp hastalığı Bayanlar da genelde kanserden korkuyorlar. Kalp hastalığı onlar için daha çok ikinci planda kalıyor tasa açısından. Münasebetiyle bu manada tahminen sıhhatlerini da ihmal edebiliyorlar. Mevt sebeplerine bakarsanız hem dünyada hem Türkiye'de bayanlar en çok kalp ve damar hastalıklarından ölüyor. Mesela felç geçiren, her 100 olayın 60'ı bayan. Diyabetik obez bir erkekle diyabetik obez bir bayanı karşılaştırırsak, bayanda kalp hastalığı olma riski yüzde 50 daha fazla. Depresyon bile bayanlarda kalp hastalığını düşündüğümüzden çok daha fazla artırabiliyor."

20-40 YAŞTA KALP HASTALIKLARINDA ARTIŞ

Dünyada beyin ölümlerinin kazalara bağlı, bizde ise hipertansiyona bağlı beyin kanaması nedeniyle gerçekleştiğine de dikkat çeken iştirakçiler, dünyadaki datalara nazaran 40 yaş altı hastaların toplam kalp hastalarının yüzde 10'unu oluşturduğuna vurgu yaparak ihtarlarda bulundu. Prof. Dr. Orhan Gökalp, kalp hastalıklarının genelde 60-65 yaş üstü şahıslarda olduğunun sanıldığını lakin son yıllarda 20-40 yaş ortası genç nüfusta da görülür bir artış gözlemlediklerini belirtti. Prof. Dr. Gökalp, "Biz mesleğe başladığımız vakitlerde hakikaten de bu biçimde karşımıza çıkıyordu; ancak yıllar içerisinde gözlemlemeye başladık ki çok genç hastayla müsabakaya başladık. 20-40 yaş ortasında pek çok hasta görüyoruz, ameliyat ediyoruz bu hastaları yahut stent koyuluyor kardiyologlar tarafından. ya teşhisteki gelişmelerden ötürü biz bunlarla çok sık karşılaşıyoruz ya da nitekim de bu hastalar artmaya başladı. Kanımız artmaya başladığı istikametinde zira; kalp hastalıklarıyla ilgili değiştirilemeyen birtakım risk faktörleri var, genetik yatkınlık fakat onun dışında bir de değiştirilebilecek faktörler var; örneğin obezite, hipertansiyon, sigara kullanımı, idman yetersizliği üzere. Sonuç olarak önlenebilir risk faktörlerinin ortadan kaldırılması, bizim hasta sayımızı epey azaltacaktır." diye konuştu.