Evrenin ilk dönemlerinde oluştu: En iyi beslenen kara delik!
BÜYÜK PATLAMA'DAN 1,5 MİLYAR YIL SONRA OLUŞTU
Gök bilimciler, ABD Havacılık ve Uzay Ajansı'nın (NASA) James Webb Uzay Teleskobu (JWST) ile Chandra X-ışını Gözlemevi bilgilerini inceledi. Bilgileri inceleyen bilim insanları bulgular sonucu, "Büyük Patlama"dan 1,5 milyar yıl sonrasına tarihlenen ve bir galaksinin merkezindeki, kuramsal limitin 40 katı husus tüketen harika kütleli kara delik keşfetti. Science Daily mecmuasının haberine nazaran, LID-568 ismi verilen kara deliği, Milletlerarası Gemini Gözlemevi ile ABD Ulusal Bilim Vakfı (NSF) NOIRLab gök bilimcilerinden Hyewon Suh liderliğindeki takım tespit etti. Gök bilimciler, kısa ömürlü LID-568'in, Büyük Patlama'dan yalnızca 1,5 milyar yıl sonrasında, teorik hududun 40 katından fazla, harikulâde bir oranda husus tükettiğini buldu. Araştırmada, LID-568'in "şöleninin" üstün kütleli kara deliklerin cihanın birinci devirlerinde nasıl oluştuğuna dair ipuçları sağladığı belirtildi.
CHANDRA'DAN GELEN X-IŞINI VE JWST'NİN KIZILÖTESİ DATALARI İNCELENDİ
Ekip, Chandra X-ışını Gözlemevi'nin 4 bin 16 X-ışını kaynağını incelediği araştırmadan elde edilen bir gök adayı ayrıntılı araştırabilmek için JWST datalarını kullandı.
Çok parlak X-ışını yayan kelam konusu gök adanın zayıf kızılötesi ışıkları, JWST'nin hassas kızılötesi spektrometresi (NIRSpec) tarafından yakalandı. NIRSpec datalarını inceleyen grup, merkezdeki kara deliğin etrafında çok yüksek parlaklık ve beklenmedik güçlü gaz çıkışları keşfetti.
ÖNGÖRÜLEN HUDUDUN 40 KATI HUSUS YUTUYOR
Bu çıkışların suratı ve boyutu, grubun, LID-568'in kütlesel büyümesinin tek bir süratli birikim periyodunda meydana gelmiş olabileceği sonucunu çıkarmasına yol açtı. Suh ve takımı, parlaklık düzeyinden hareketle, LID-568'in, "Eddington Limiti" denilen ve bir kara deliğin azamî parlaklığının yanı sıra kara deliğin yutabileceği en fazla unsur ile sıcaklığın oluşturduğu dışarı yanlışsız basıncın istikrarda kaldığı kütle sonunu gösteren limitin 40 katı bir oranda unsurla beslendiğini keşfetti.
Bu sonuçlar, şimdiye kadar gözlemsel doğrulaması olmayan, harika kütleli kara deliklerin, cihanın birinci yıldızlarının vefatı (hafif tohumlar) yahut gaz bulutlarının içeri hakikat çökmesiyle (ağır tohumlar) meydana gelen küçük kara delik "tohumlarından" oluştuğuna dair kuramlara yeni görüşler sağladı. Suh, "Süper Eddington birikimli bir kara deliğin keşfi, kara deliğin 'hafif yahut ağır tohumdan' kaynaklanıp kaynaklanmadığına bakılmaksızın, kütle büyümesinin kıymetli bir kısmının tek bir süratli beslenme periyodu sırasında meydana gelebileceğini gösteriyor" tabirini kullandı.
KARA DELİKTEN YAYILAN GÜÇLÜ GAZ ÇIKIŞLARI TAHLİYE VANASI VAZİFESİ GÖRÜYOR
Araştırmanın ortak müelliflerinden Julia Scharwachter, "Bu inanılmaz durum, Eddington Limiti'nin üzerindeki süratli beslenme düzeneğinin, cihanın bu kadar erken periyotlarında neden bu çok ağır kara delikleri gördüğümüzün muhtemel açıklamalarından biri olduğunu gösteriyor." dedi.
Gök bilimciler, kelam konusu keşifle, Eddington Limiti'nin aşılabileceğini ve LID-568'de gözlemlenen güçlü gaz çıkışlarının, çok birikimin ürettiği yüksek güç için bir tahliye vanası misyonu görerek sistemin kararsız hale gelmesini önlediğini kıymetlendiriyor.
Araştırma "Nature Astronomy" mecmuasında yayımlandı.