Eylül Enflasyonu Geriledi

(ANKARA) - Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), eylül ayı fiyat gelişmeleri raporuna nazaran; yıllık enflasyon, güç ve hizmetlerde daha besbelli olmak üzere, tüm ana gruplarda geriledi. Aylık bazdaki yüksek artışta, kira, ulaştırma ve eğitim hizmetleri belirleyici oldu. Kira aylık enflasyonu eylül ayında kontrat yenileme oranının yüksek seyretmesinin de tesiriyle yüzde 7,62 arttı.

TCMB, eylül ayı fiyat gelişmeleri raporunu yayımladı. Buna nazaran; yıllık enflasyon, güç ve hizmetlerde daha besbelli olmak üzere, tüm ana gruplarda geriledi. Bir evvelki ay düşüş sergileyen besin fiyatları eylül ayında işlenmemiş besin alt kümesi kaynaklı olarak görece yüksek bir artış kaydetti.

İşlenmiş besin fiyat artışı ise alt küme genelinde ölçülü gerçekleşerek olumlu bir görünüm sergiledi. Raporda; güç fiyatlarının ölçülü bir seyir izlediği belirtildi. Temel mal kümesi aylık fiyat artışının bir ölçü yükseldiği belirtilen raporda; giysi ve ayakkabı kümesi yanında güçlü tüketim mallarının tesirinin hissedildiği vurgulandı.

Raporda "Hizmet kümesinde aylık fiyat artışı gücünü korurken, eylül ayında hizmet enflasyonu üzerinde okula dönüş tesiri öne çıkmıştır. Ayrıyeten, bu periyotta mukavele yenileme oranının yüksek olmasıyla aylık kira enflasyonu güçlü seyrini korumuştur" sözlerine yer verildi.

Üretici fiyatlarının artışı evvelki aya kıyasla bir miktar yavaşladığına yer verilen raporda, yıllık üretici enflasyonunun gerileme eğilimini sürdürdüğü vurgulandı. Bu görünüm altında, mevsimsellikten arındırılmış datalarla, aylık değişimler B göstergesinde yatay seyrederken diğer göstergelerde bir evvelki aya kıyasla bir ölçü yükseldi.

Raporda şu değerlendirmelere yer verildi:

"Eylül ayında tüketici fiyatları yüzde 2,97 oranında yükselmiş ve yıllık enflasyon 2,59 puan azalarak yüzde 49,38 düzeyine gerilemiştir. Mevsimsel tesirlerden arındırılmış tüketici fiyat artışı bir evvelki aya kıyasla yatay seyretmiştir. B endeksinin yıllık değişim oranı 2,64 puan azalarak yüzde 48,23 olurken C endeksinin yıllık değişim oranı 2,46 puan düşüşle yüzde 49,10 olarak gerçekleşmiştir.

"Hizmetlerde aylık fiyat artışındaki yüksek seyir korunuyor"

Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, hizmet, güç, besin, temel mal ve alkol-tütün-altın gruplarının katkıları bir evvelki aya kıyasla sırasıyla 0,98, 0,64, 0,50, 0,28 ve 0,19 puan azalmıştır.  Mevsimsellikten arındırılmış bilgilerde, aylık artışlar bir evvelki aya kıyasla B göstergesinde yatay seyrederken, C göstergesinde hudutlu bir ölçüde yükselmiştir. Fiyat artışları, B endeksini oluşturan gruplardan işlenmiş besinde yavaşlarken, hizmetlerde yatay seyretmiş, temel mallarda ise artış kaydetmiştir. Hizmetlerde aylık fiyat artışındaki yüksek seyir korunurken, temel mal enflasyonu düşük seyretmeye devam etmiştir. Ana eğilime ait medyan enflasyon ve SATRIM üzere alternatif göstergeler de eylül ayında bir ölçü yükselmiştir.

"Aylık bazdaki yüksek artışta, kira, ulaştırma ve eğitimhizmetleri belirleyici"

Hizmet fiyatları eylül ayında yüzde 4,90 oranında artmış, küme yıllık enflasyonu 4,91 puan gerileyerek yüzde 72,92 olarak gerçekleşmiştir. Yıllık enflasyon ulaştırmada daha bariz olmak üzere yüksek bazın da etkisiyle tüm alt kümelerde gerilemiştir. Aylık bazdaki yüksek artışta, kira, ulaştırma ve eğitim hizmetleri belirleyici olmuştur.  Kira aylık enflasyonu eylül ayında mukavele yenileme oranının yüksek seyretmesinin de tesiriyle yüzde 7,62 ile güçlü seyretmiş, yıllık kira enflasyonu ise 3,83 puan düşüşle yüzde 117,43'e gerilemiştir.

"Konaklama grubunda yurt fiyatlarındaki artışlar belirleyici oldu"

Ulaştırma hizmetleri aylık enflasyonunda (yüzde 6,89) büyük ölçüde okul servis ücretlerinin tesiri hissedilmiştir. Bu devirde, bir evvelki aya kıyasla güçlenen öbür hizmetler alt kümesinde (yüzde 5,47) üniversite fiyatlarının sarkan tesiriyle eğitim hizmetleri (yüzde 14,21) öne çıkmıştır. Lokanta-otel aylık enflasyonu bir evvelki aya kıyasla bir ölçü yükselirken, bu gelişmede konaklama kümesi tarafında üniversitelerin açılmasına istinaden yurt fiyatlarındaki artışlar belirleyici olmuştur.

"Giyim ve ayakkabı grubunda, fiyatlaryüzde 3,63 oranında arttı"

Diğer taraftan, bu dönemde haberleşme aylık enflasyonu düşük bir düzeyde görece yatay seyretmiştir. Eylül ayında, temel mal kümesi yıllık enflasyonu 0,65 puan gerileyerek yüzde 28,26 olmuştur. Yıllık enflasyon giyim ve ayakkabı kümesinde artarken, öteki alt kümelerde gerilemiştir Giysi ve ayakkabı kümesinde fiyatlar dönem geçişine de bağlı olarak yüzde 3,63 oranında artış kaydetmiştir. Başka temel mallar alt kümesi fiyatları ise yüzde 1,43 ile bir evvelki aya benzeri oranda artmıştır.

"Enerji fiyatları 0,44 arttı"

Enerji fiyatları eylül ayında yüzde 0,44 oranında artmış, küme yıllık enflasyonu 5,51 puan düşerek yüzde 62,94 olmuştur. Memleketler arası petrol fiyatlarındaki gelişmelerin katkısıyla akaryakıt fiyatları aylık bazda yüzde 1,58 oranında gerilemiştir. Buna karşılık tüp gaz ve katı yakıt fiyatları aylık bazda sırasıyla yüzde 7,25 ve yüzde 2,65 oranında artmıştır.

"Yumurta fiyatları artışı yüzde 34,25 ile dikkatçekti"

Gıda ve alkolsüz içecekler kümesi fiyatları eylül ayında yüzde 2,48 oranında artmış, yıllık enflasyon 1,16 puan düşerek yüzde 43,72 olmuştur. Yıllık enflasyon işlenmemiş besin kümesinde 1,59 puan yükselerek yüzde 43,34 oranında gerçekleşirken, işlenmiş besin kümesinde 3,61 puan gerileyerek yüzde 44,05 olmuştur. Bu devirde, işlenmemiş besin kümesinde taze meyve ve zerzevat fiyatları zerzevat (yüzde 6,74) öncülüğünde yükselirken, öteki işlenmemiş besin kümesinde yumurta fiyatları artışı yüzde 34,25 ile dikkat çekmiştir. İşlenmiş besin kümesi fiyatları ise yüzde 1,59 oranında yükselirken, alt kalemler bazında görece ılımlı fiyat artışları izlenmiştir.

"Alkollü içecekler ve tütün eserleri fiyatları eylül ayında yüzde 4,16 yükseldi"

Alkollü içecekler ve tütün eserleri fiyatları eylül ayında yüzde 4,16 oranında yükselmiştir. Evvelki iki ay maktu vergi güncellemesi kaynaklı olarak fiyatı yükselen tütün eserlerinde, eylül ayında ise firma kaynaklı fiyat artışları gerçekleşmiştir. Yurt içi üretici fiyatları eylül ayında yüzde 1,37 oranında artmış, yıllık enflasyon yüksek bazın tesiriyle 2,66 puan düşerek yüzde 33,09'a gerilemiştir. Bu devirde ana sanayi kümeleri prestijiyle, sermaye malı kümesindeki fiyat artışı yüzde 1,89 olurken, orta malı (yüzde 1,27) ve güç (yüzde 0,45) manşet oranı sınırlayan kümeler olarak öne çıkmıştır. Kesimler bazında incelendiğinde, tütün eserleri, kömür ve linyit, metal cevherleri, başka mamul eşyalar, basım ve kayıt hizmetleri, içecekler, motorlu kara taşıtları ile deri ve ilgili eserler fiyat artışları ile öne çıkan alt kümeler olmuştur."