İrlanda’da yeni ‘zombi mantar’ keşfi: Örümcekleri denetim ediyor

İrlanda’da bilim insanları, mağara örümceklerini enfekte edip davranışlarını değiştiren yeni bir mantar tipi keşfetti. "Zombi mantar" olarak isimlendirilen bu patojen, örümceklerin hudut sistemini ele geçirerek onları kendi yayılma aracı haline getiriyor.

2021 yılında bir BBC grubu, Kuzey İrlanda’da terk edilmiş bir barut deposunda tavanına yapışmış, mantarla kaplı bir örümcek buldu. Yapılan incelemelerde, örümceğin mağara çeşidi olan Metellina merianae olduğu belirlendi. Lakin onu asıl farklı kılan şey, üzerindeki mantarın daha evvel tanımlanmamış bir tür olmasıydı. Bu yeni mantar tipi, ünlü tabiat bilimci David Attenborough'un ismini taşıyan Gibellula attenboroughii olarak isimlendirildi.

Beyin “hackleyen” mantar

Araştırmacılar sonraki keşiflerinde, emsal görünümlerle İrlanda’nın farklı mağaralarında karşılaştılar. Duvarlara ya da tavana yapışmış, mantarla kaplanmış örümcekler, mantarın yayılma döngüsünün bir kesimiydi. Eski bilimsel literatür tarandığında, Britanya Adaları’ndaki birtakım örneklerin de emsal enfeksiyonlara sahip olduğu fark edildi.

Bu mantarın düzeneği tam olarak bilinmese de, enfekte ettiği örümceklerin normalde saklanmayı tercih ederken apansızın açık alanlara çıkmaları dikkat çekiyor. Bilim insanları, mantarın örümceğin hudut sistemini ele geçirdiğini ve onu mağaranın duvarlarına ya da tavanına yönlendirdiğini düşünüyor. Burada ölen örümcek, mantarın gelişmesi için uygun bir ortam sağlıyor. Mantar büyüdükçe sporlarını havaya salıyor ve mağaradaki hava akımlarıyla yeni kurbanlarını buluyor.

Bu öykü, karıncaları enfekte eden Ophiocordyceps mantarını yahut tanınan dizi ve oyun The Last of Us’taki insanları zombileştiren mantar (Cordyceps) senaryosunu hatırlatıyor. Öte yandan mantarın örümcekleri tam olarak nasıl manipüle ettiği bilinmiyor, lakin araştırmacılar ürettikleri metabolitlerin yanı sıra enfeksiyonun örümcek popülasyonları üzerinde ne üzere tesirleri olduğunu anlamak için daha fazla araştırılma yapılması gerektiğini söylüyor.