Kahramanmaraş Fayı Deprem Üretme Potansiyeline Sahip

DOKUZ Eylül Üniversitesi (DEÜ) Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Kısmı Genel Jeoloji Anabilim Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hasan Sözbilir, 6 Şubat zelzelesi ile ilgili bölgede yaptıkları incelemelere ait değerlendirmede, "Kahramanmaraş fayının kendisi, 6.8 büyüklüğünde sarsıntı üretme potansiyeline sahip. Geçmişte bunu 3 kere yapmış. Bunlardan birini de 500'lü yıllarda yapmış. Bu zelzele Doğu Anadolu fayı üzerinde 500'lü yıllarda gerçekleşen zelzelenin tek bir fay üzerinde gerçekleşmediğini, Maraş fayının da bu sarsıntıya kaynaklık ettiğini anlayabiliyoruz. Münasebetiyle çok yakın bir gelecekte, Kahramanmaraş fayının tekrar bir sarsıntı üretmemesi gerekiyor" dedi.

Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat sarsıntıları sonrası 11 vilayette geniş çaplı etüt çalışmaları başlattı. Bakanlığın uyumunda üniversitelerden bilim insanlarının öncülüğünde çalışmalar yürütüldü. Beraberindeki takımla Kahramanmaraş fayında incelemelerde bulunan DEÜ Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Kısmı ve AFAD Bilimsel Dayanak Şura Üyesi Prof. Dr. Hasan Sözbilir, çalışmalar hakkında bilgi verdi. Prof. Dr. Sözbilir, "6 Şubat sarsıntısından sonra dikkat ettiğimiz mevzu, kırılmayan fay kesimleriydi. Bunlardan biri dün Malatya-Kale zelzelesinde kırılmış oldu. 5.9 büyüklüğündeki Malatya-Kale zelzelesi, 2020 Elazığ zelzele kırığının güneybatı ucu ile 6 Şubat 2023 Maraş- Pazarcık sarsıntısının kuzeydoğu ucu ortasındaki bölgede gerçekleşti. Burası tıpkı vakitte iki zelzele ortasındaki sismik boşluğa karşılık gelen bir bölge. Emsal özellikler şu an Maraş fay zonunun kendisinde var. Yani Maraş merkezli, 6 Şubat'ta 2 zelzele oldu. Birincisi Pazarcık, başkası Elbistan merkezliydi. Maraş'ın kendisinin vilayet merkezi olarak oturduğu fay şimdi kırılmadı. Bu fayın sarsıntı tehlikesini anlamak için Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı jeolojik- paleosismolojik bir etüt çalışması istedi. Biz o çalışmayı yaptık, tamamladık" dedi.

O çalışma kapsamında Maraş'ın kuzeyindeki Ahır Dağı'ndan güneye gerçek yaklaşık 7-8 fay kesiminde oluşan bir fayı zonunu incelediklerini belirten Prof. Dr. Sözbilir, "Şehir merkezinin büyük bir kısmı bu fay zonu üzerinde şurası. Yaptığımız çalışmalarda, dağdan ovaya hakikat fay kesimlerinin gençleştiğini saptadık. En genç, en faal fayın en uç kısımda yer alan ovayla, hududunda yer aldığını ortaya koyduk. Fayı haritaladık ve inançlı tarafta kalma ismine fay sakınım bandı çizdik. O fay üzerinde 5 hendek açtık. Fay üzerinde açtığımız hendeklerde geçmişe ilişkin 3 eski sarsıntıya karşılık gelen bir yırtılmanın geliştiğini gözlemledik. Yani Maraş fay zonu, geçmişte bilhassa son 10 bin yılda 3 yıkıcı zelzele üretmiş. Bunlar daima 6 üstü sarsıntılar. Kahramanmaraş fayının kendisi, 6.8 büyüklüğünde zelzele üretme potansiyeline sahip. Geçmişte bunu 3 defa yapmış. Bunlardan sonuncusunu da 500'lü yıllarda yapmış. Hasebiyle Doğu Anadolu fayı üzerinde gerçekleşen sarsıntının tek bir fay üzerinde gerçekleşmediğini, Maraş fayının da bu sarsıntıya kaynaklık ettiğini anlayabiliyoruz. Bu nedenle de çok yakın bir gelecekte, Kahramanmaraş fayının tekrar bir sarsıntı üretmemesi gerekiyor" diye konuştu.

'KAHRAMANMARAŞ VİLAYET MERKEZİNİN ÇOK UYGUN BİR TABANI YOK VE YAPI STOKU KÖTÜ'

Zemine de dikkat çeken Prof. Dr. Hasan Sözbilir, "6 Şubat zelzelesi Maraş vilayet merkezindeki fay kırılmamasına karşın, kentte önemli can ve mal kaybına neden oldu. Bu şu manaya geliyor. Demek ki vilayet merkezinin çok düzgün bir tabanı yok ve yapı stoku makûs. Yerleşime uygunluk manasında birçok yer tedbirli alan sınıfında. Münasebetiyle o bölgelerde şayet bir yapı yapacaksak evvel yeri anlayıp, güzelleştireceğiz. Ondan sonra da yapıyı o tabana nazaran inşa etmemiz gerekiyor" diye konuştu.