Mehmet Şimşek: Seçimden sonra enflasyon düşecek

Türkiye, 31 Mart'ta yapılacak mahallî seçimleri beklerken, seçimlerden sonra iktisatta nelerin olacağı, nasıl bir havanın yaşanacağı da merak ediliyor.

Enflasyonun ne vakit, nasıl ve ne kadar düşeceği; faiz, kur, enflasyon ve büyüme ortasında nasıl bir istikrar gözetileceği; kademeleriyle Türkiye'nin iktisat programında hangi maksatların gerçekleştirileceği..

Bu ve gibisi birçok bahisle ilgili Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, CNN Türk'te yayınlanan Gece Görüşü'nde, gazeteciler Hande Fırat ve Zafer Şahin'in iktisat gündemine dair sorularını yanıtladı.

Mehmet Şimşek'in açıklamalarından değerli detaylar şöyle:

Brezilya'ya G20 toplantıları için gittik. Maliye bakanlarıyla toplantıları yaptık. Orada global ekonomik görünüm tartışıldı. Bilhassa global eşitsizlikler tartışıldı. Bu bağlamda yeniden vergi konusu gündemdeydi. Yeşil dönüşüm finansmanı tekrar gündemdeki bir öteki gündem unsuruydu. Genel olarak bu mevzular kapsamlı olarak tartışıldı. Jeopolitik hususlarda bir fikir birliği oluşmadığı için, sonuç bildirgesi çıkmadı. Batılılar Rusya'yı kınamak istediler. Birtakım ülkeler ise biz dahil, biri kınanacaksa İsrail'in de kınanması gerektiğini lisana getirdik.

Küresel eşitsizlik değerli bir mevzu. En fakir yüzde 50 global servetin yalnızca 2'sine sahip. Çok büyük bir kopukluk var. Bu sene dünyada ulusal hasılanın yüzde 60'ını temsil eden ülkelerde seçimler olacak. Bu niçin değerli? Global büyümenin zayıf seyrettiği, eşitsizliklerin arttığı bir ortamda seçime gidiliyor. Bu üzere ortamlardaki seçimlerdeki risk çok uçların güçlenme ihtimalini güçlendiriyor.

Geçen sene 8.8 milyar dolar milletlerarası kuruluşlardan sarsıntı finansmanı, ihracatın finansmanı için kaynak bulduk. Türkiye'nin kaynağa erişiminde bir sorun yok. 2024'ün birinci 3 ayında seçimin getirdiği bir belirsizlik var. Yılın başında da enflasyon biraz beklentilerin üzerinde çıktı, çeşitli fiyatların belirlendiği bir süreç olduğu için. Geçen sene 8.8 milyar olan kaynağı, bu sene 12, 13 milyar dolarlık bir sayıya ulaştırmayı bekliyoruz.

Enflasyon, dünyada düşüşe geçecek

Dünyada enflasyonda düşüş var. ABD Merkez Bankası üzere bankaların faiz indirimine gitmesine neden olacak. Büyüme bizi ilgilendiren bölgelerde, 2 bölge var. Biri euro bölgesi. Orada büyüme 0,9'a çıkacak. Dünya ticareti 3.3'e çıkacak geçen seneye nazaran. Bizi ilgilendiren Orta Doğu ve Orta Asya'da da büyüme olacak. 2024'ten sonra iktisat programı güçlü sonuç verecek. Türkiye'nin bir kıssası var.

Geçen sene karşı rüzgarların hakim olduğu bir periyottu. Artık ise destekleyici bu rüzgarlar. Bizi ilgilendiren bölgelerde büyüme hızlanacak. Şayet yeterli bir öykünüz olmazsa bu rüzgarların bir manası olmazdı. Son devirde seçimden ötürü belirsizliğinden dolay rezervlerdeki bir ölçü düşüşten ötürü 300'ü biraz geçti. Değerli olan şu. Programın çalıştığına dair bir sürü emare var.

Bu programın aslı milletimizi hayat pahalılığından kurtarmaktır. Biz buna teknik olarak fiyat istikrarı diyoruz. Türkiye bundan 10 yıl evvel neredeyse oradaydı. Kalıcı olarak düşük tek hanelerdeydi. Türkiye birçok bölgesel, global şok yaşadı. Geçen sene bir program ortaya koyduk bunun da emeli enflasyonda tek haneye inmek. Türkiye'de mali disiplin her vakit önemsendi ve hayata geçirildi aslında. Geçen sene Türkiye çok büyük bir sarsıntı felaketi yaşadık ve bütçe açığı büyüdü. Biz geçen sene bu sayısı indirdik, bu kıymetliydi itimat sağlamak için. Bu sene de zelzele harcamaları gerçeği ile yaşamak zorundayız. Bu sene de açık nispeten yüksek seyredecek. Bizim emelimiz 2025 prestijiyle sarsıntı harcamaları dahil bu açığı yüzde 3'ün altına çekmek. Büyük açık demek, kuşaklar ortası adaletin bozulması demektir. Biz harcamaları zelzele hariç denetim altına aldık. Gelir ayağında adımları attık. Bizim yaklaşımımız Merkez Bankası'na enflasyonu aşağı çekmekte yardımcı olmak istiyoruz. Bu önümüzdeki sene çok güçlü bir formda devreye girecek. Bütçe açığını kalıcı bir halde yüzde 3'ün altına çıkmak istiyoruz.

Cari açıkta daralma var

Geçen sene cari açık 60 milyar dolar civarındaydı. 30-35 milyar dolar civarına inmesini bekliyoruz. Bu programın çalıştığının en hoş göstergelerinden biri.

Şubat ayı enflasyonu, son 12 ayın enflasyonunu gösteriyor. Sarsıntı tesiri var bu sayılarda. Geçen sene yazın kurda bir düzelmeye müsaade verdik. O da süreksiz olarak enflasyonisttir. Bu faktörlerin hepsi Temmuz, Ağustos üzere sistemden çıkacak. Yazın enflasyon 20,25 puan düşer. Para siyaseti gecikmeli çalışıyor. Merkez Bankası ek sıkılaşma adımları atıyorlar. Yüzde 100 destekliyoruz biz bunu. Gelişmiş ülkelerde dahi 12 ile 18 aylık bir transfer süreci var bu atılımların yansımasında.

Aşırı talep ortadan kalkacak

Yılın birinci çeyreğinde çok büyük ihtimalle net ihracatın tesiri müspete dönüyor. 2. ve 3. çeyrekte enflasyona sebep olan çok talep ortadan kalkmış olacak.

İlk günden beri enflasyon 2024'ün Haziran'ına kadar yüksek kalacak ve yükselecek dedik. Temel yıllık bazlı enflasyon hazirandan sonra düşmeye başlayacak. Merkez Bankası, mayıs ayında enflasyonun tepeyi bulacağını ve sonra süratli düşüşe geçeceğini düşünüyor. Ek önlem alma bahtımız her vakit var.

"Seçim öncesi güvensizlik yaratma gayretleri var"

Maalesef seçim öncesinde kimi çevrelerin bilhassa seçim sonrası için belirsizlik, güvensizlik yaratma uğraşı var. O denli bir hala aldı ki çok abartılı sözler. Bizim seçim sonrasına ait orta vadeli programda öngörmediğimiz bir şey yapmayacağız. Vergi ile ilgili tutumuz net. Kurumlar vergisini artırmayacağız. Gelir vergisini artırmayacağız. KDV genel oranları artırmayacağız. İstisnalar varsa, indirimli olanlar var ise bunu gözden geçireceğimizi zati söylemiştik. Motorlu Taşıtlara ek bir oran gündemimizde değil.

"Kayıt dışılık hak yemek demektir"

Harcamaları gözden geçireceğiz. Daha üretken, verimli alanlara yönelteceğiz. Kayıt dışılık ile uğraş edeceğiz. Çok önemli düzenlemeler çalışıyoruz. Nokta atışı olacak. Kayıt dışı ile gayret ederek, bütçe açığını daha kalıcı bir halde denetim altına alacağız. Kayıt dışılık hak yemek demektir.

Seçim öncesinde kasıtlı üretilen spekülasyonlar var. Hazirandan itibaren itibaren yeni bir kuşak pos makinesi konulacak. Rastgele bir kentin, çok işlek bir restoranı örneğin. Gün uzunluğu ekmek, su üzere KDV yüzde 1 fiş kesilmiş. Bize haber verecek bu makine ile.

Kira kontratları de e-Devlet'e taşınıyor

Niyetimiz tüm kira mukavelelerini bundan sonra e-Devlet üzerinden yaptırmak. Son 2 ayda 420 binden fazla kapı çaldık. Elimizdeki bilgilerle, fiili durumu karşılaştırdık. Bu ay sonunda kira beyannamesi verilmesi lazım.

"Bu düşüş, Türk Lirasına itimadın göstergesi"

Geçen yıllarda Kur Muhafazalı devreye sokuldu ve kur dengelendi. 2023'ün Haziran ayından itibaren kuru hür bıraktık müdahale etmedik. Orada kurda bir düzelme oldu. Geçen yılki şartlarla 2024 birinci çeyreğindeki şartlar çok farklı. Geçen sene siyaset faizi çok düşüktü enflasyona oranla. Şu an piyasanın beklediği oranla gerçek, yüksek bir faizdir. Piyasa yüzde 38 bir enflasyon öngörüyor. Geçen sene mayıs ayında cari açık 60 milyar doların üzerine çıkmıştı. 30 milyar dolara inmiş olacak. Cari açığın inmesi demek dövize gereksinimin azalması demek. Kaynak girişi var. Dünya bankası üzere memleketler arası kuruluşlardan kaynak girişi var. Sermayeye erişimde bir sorun yok. Cari açık daraldığı için kaynak arayışı azalıyor. Kur korumalıda önemli bir düşüş var. Siyasetimiz Türk Lirasını destekliyor. Bu düşüş Türk Lirasına itimadın göstergesi.

"Türkiye'nin çok güzel bir yol haritası var ve çalışıyor"

Bugünkü enflasyon yüzde 62 ancak bu son 12 ayın enflasyonu. Önümüzdeki devirde yüzde 40'ın epey altında öngörülüyor. Doğrusu gün içinde çok toplumsal medyada bakacak vaktim olmuyor. Onun bunun yazdığına pek bakmıyorum. Arkadaşların bize ilettiği birtakım çevreler seçim sonrasına ait belirsizlik yaratmaya dönük uğraş içindeler. Türkiye'nin çok düzgün bir yol haritası var güçlü bir yol haritası var. Ve bu program çalışıyor. Düzgünleşme var. Türkiye'de önümüzdeki aylarda önemli kredi not artışları olacak.

"Konut ve araç fiyatları eskisi üzere süratli artmıyor"

Aylık enflasyonda çok önemli bir yavaşlamaya girdik. Temmuz Ağustos'ta çok yüksekti. Ocak ve Şubat mevsimsel olarak enflasyonun nispeten yüksek seyrettiği aylardır. Nisan üzere bizim patika ile uyumlu hale evrilecek. Hasebiyle yıllık enflasyon haziran üzere süratli bir formda düşecek. Rahatlama kimi alanlarda başladı. Konut fiyatları eskisi üzere süratli artmıyor. Binek araba fiyatları eskisi üzere süratli artmıyor. Birçok eserde bu sepetin tamamına yayılacak. Hizmet kesiminde fiyatlar daha yapışkandır. Onu aşağı çekmek daha vakit alır. Geçen sene aldığımız önlemler kolay önlemler değildi. Bu enflasyonu biz indireceğiz. Halkımız, sabit gelirliler enflasyondan muzdarip. Biz bunu görüyoruz ve bunu çözeceğiz. Cumhurbaşkanımızın da dayanağı tam.

"Kaynağa erişimimizde sorun yok"

BAE, Türkiye'nin yeşil dönüşümüne önemli bir yatırım yapacak. Yenilebilir güç üzerine olacak bu. Bu da Türkiye'nin dışa bağımlılığını azaltacak. Gereksinim olabilir diye zelzele sonrası Türkiye'nin sarsıntı bölgesindeki konut ve altyapısı için 8,5 milyar dolarlık kaynak öngörmüştük. Bütçemiz gördüğümüzden daha âlâ gerçekleşti. 10 milyar doların üzerinde bir gelir gerçekleştirdik. Dışarıdan kaynak alma gereksinimini azalttık. Yalnızca biz değil özel kesim de rahat kaynağa erişebiliyor. Şubat'ın başında milletlerarası piyasalara çıktık. Vadeyi artırdık, tahvil ihracına çıktık. 8'in altında borçlanabildik ve talep çoktu. Kaynağa erişimimizde sorun yok. Dünya Bankası programı açıkladığımızda önümüzdeki 3 yıl Türkiye'ye finansman sağlayacağını açıkladı.

"Kripto için yasal düzenleme Mayıs'ta hayata geçebilir"

Gri listeden çıkışımız eli kulağında, son dönemeçteyiz. Sizden bir aksiyon planı istiyorlar. Sonra onu yapıp yapmadığınıza dair raporlama var. Bizim aksiyon planını ortaya koyduk. Kripto için yasal düzenlemeyi çalıştık, kümemize verdik. En geç mayıs ayında o düzenleme hayata geçirilir. Zira tartışmalı bir bahis yok.

"Haziran ayında Türkiye, gri listeden çıkacak"

Gri listeden çıkış için uygulamada aktiflik de kıymetli. Düzenlemeler tamam, uygulamada aktiflik için bir ekip adımları atmamız gerekiyor dedik. Adalet Bakanlığı ve İçişleri'nden çok güçlü bir dayanak aldık. Şubattaki toplantıda Türkiye teknik olarak gerekli şartları sağlamıştır dediler. Türkiye'ye yerinde kontrol için gelecek. Muhtemelen mayıs ayında gelecekler. Başka toplantı ise haziranda olacak. Yerinde kontrolde de Türkiye yaptım dediklerini ortaya koyacak ve tatmin edici sonuç ortaya konacak. Bunlar teknik süreçler. Haziran ayında Türkiye gri listeden çıkacak.

"Türkiye 20 yıl öncesinden çok daha yeterli durumda"

Türkiye 20 yıl öncesine kadar çok farklı durumda. Türkiye şu an üretiyor, istihdam sağlıyor. Türkiye şu an dünyada en güzel işleyen en sıhhat sistemine sahip. Beşeri sermayemiz çok daha güzel. Altyapımız çok çok daha âlâ. Son 20 yılda hükümetimiz altyapıya yatırım yaptı. Karayolları haritasına baksak o kadar farklı ki. Şu an Türkiye'yi süratli demir yolu ağları ile örüyoruz. Biz demir yolu nakliyatını artırabilirsek karbon ayak izini azaltacağız. Hangi göstergeye bakarsanız bakın. Türkiye dünya ihracatında yüzde 1,1 düzeyine ulaştı. Turizmde geçen sene dünya dördüncüsü oldu. Şu an Türkiye'nin hayat pahalılığı var. Sabırla kararlılıkla programımızı ortaya koyduğumuzda enflasyon inecek. İç talep geçen sene düşmüştü. Artık ölçülü hale geliyor. Çok âlâ bir döngüye gireceğiz. Enflasyon düşecek, bütçe güzelleşmeye devam edecek, yapısal ıslahatları hızlandıracağız. Daha güçlü fon akışı olacak. Türkiye şu an en kuvvetli süreci geride bırakmak üzere. Türkiye'nin önünde 4 ayı seçimsiz bir devir var. Yani çok güçlü siyasi bir istikrar var Cumhurbaşkanımız liderliğinde. Düzgün bir yol haritamız var. Ve sonuç almaya başladık. Muhakkak çevreler havayı bulandırmaya çalışıyorlar. Bu türlü bir şey yok. Biz kurala dayalı gideceğiz. Memleketler arası normların dışına çıkmayacağız. Şok terapi yapmayacağız dedik. Biz kademli yumuşak iniş uyguluyoruz. Bu bir tercih. Hem üretmeye devam edeceğiz hem de istihdam sağlamaya devam edeceğiz. Bütçe açığını cari açığı azalttık, daha da azaltacağız. Türkiye'nin şu an siyasetleri milletlerarası normlara uygun. Başımda zerre kadar tereddüt yok. Bizim ideolojimiz insan odaklıdır. Bu bir lokal seçim. Bu tezlerin tersine programa itimadın pekişeceğine inanıyorum. Vergi ve öbür mevzularda dedikoduların, masabaşı argümanların olacağını öngördük.