MHP’den Somali Tezkeresi Üzerine Açıklama

Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Genel Lider Yardımcısı ve Kayseri Milletvekili İsmail Özdemir, Somali Tezkeresi hakkında mecliste yaptığı konuşmada, "Somali, askeri manada Türkiye'den edindiği deneyim ve kazanım ile bir yandan terörle gayret, öteki yandan toprak bütünlüğü ve egemenliğinin korunması bahislerinde kıymetli uzaklık katedebilmiştir" dedi.

Deniz nakliyatının tarih boyunca devletler açısından büyük ehemmiyete sahip olduğunu söz eden MHP Genel Lider Yardımcısı ve Kayseri Milletvekili İsmail Özdemir, "Mevcut koşullar prestijiyle global ticaretin yüzde 85'lik kısmı deniz yolu ile taşınmaktadır. 2023 yılı datalarına nazaran dünya genelinde deniz yoluyla taşınan yük ölçüsü yaklaşık 12,5 milyar ton olarak gerçekleşmiştir. Türkiye özelinde bakıldığındaysa dış ticaret yükümüzün yaklaşık olarak yüzde 87'sinin deniz yolu ile taşındığı tabir edilmektedir. Münasebetiyle deniz nakliyatı ve deniz yolları, global barış ve istikrarın en stratejik ayağını teşkil etmektedir. Bu durum, her ülke açısından kimi deniz alanlarının değerini daha da arttırmıştır. Bilhassa boğaz ve kanallar ile bu alanlar üzerinde sahip olunan egemenlik ve kudretin, global üstünlük çabasında ne derecede önemli bir bahis olarak öne çıktığı son periyotlarda yaşanan gelişmelerle daha yeterli anlaşılmaktadır. Bu alanların başında da Bab el Mendep boğazına konut sahipliği yapan Aden Körfezi ve Hürmüz Boğazını bünyesinde barındıran Arap Denizi gelmektedir" formunda konuştu.

Türk donanmasının geçmişten günümüze global ticaretle birlikte korsanlık ve öteki ülkelerin yağma uğraşlarına karşı sorumluluk üstlendiğini ve büyük başarılara imza attığını lisana getiren Özdemir, "Günümüz ticari bilgilerine nazaran Aden Körfezi ve Bab el Mendep Boğazı global deniz ticaretinin yaklaşık yüzde 12'sine konut sahipliği yaparken, yalnızca Hürmüz Boğazı üzerinden taşınan petrol ölçüsü, global petrol ticaretinin yüzde 30'unu oluşturmaktadır. Hasebiyle gerek Aden Körfezi, gerekse Arap Denizi ülkemizle birlikte dünyanın geri kalanı açısından son derece stratejik ehemmiyete sahip alanların başında yer almaktadır. Türk milletinin yabancı olmadığı bu alanlarda geçmişten günümüze Türk donanması, global ticaretle bir arada buralardaki huzuru etkileyen korsanlık ve öteki ülkelerin yağma gayretlerine karşı bölgede sorumluluk üstlenmiş, büyük başarılara da imza atmıştır. Somali Karasuları, Aden Körfezi, Arap Denizi etrafı ve Afrika'nın güney kesitinde bulunan silahlı kümelerin uzun müddettir devam eden korsanlık faaliyetleri dünya ticareti ile bir arada global petrol ticaretinin de kıymetli bir kısmını olumsuz etkilemiştir. Yaşanan korsan akınları sonucu 2008 yılında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyince deniz haydutluğu ve silahlı soygunlara karşı milletlerarası bir düzenek başlatılması kararına varılmıştır. Bu kapsamda birinci andan itibaren ülkemiz global barış ve istikrara katkı sağlamakla birlikte hem gönül coğrafyalarımızla bağımızı pekiştirmek hem de kendi ulusal çıkarlarımızı koruyabilmek ismine gösterilen uğraşlara kıymetli takviyelerde bulunmuş ve bulunmaya da devam etmektedir" sözlerini kullandı.

Küresel ticaretin ana akım sınırlarından birisi haline gelmiş bir bölgede Türk Silahlı Kuvvetlerinin üstlendiği görevin tarihi bir sorumluluk olmakla birlikte Türkiye'nin ulusal maksatlarını gerçekleştirme konusunda da büyük bir değere sahip olduğunu aktaran Özdemir, "Afrika-Arabistan ortasındaki deniz alanlarında süregelen haydutluğun tırmanma riskinin giderek artması önemli bir güvenlik derdi oluşmasına da yer hazırlamaktadır. Artan telaşlarla bir arada çok sayıdaki ülkenin ilgisini Aden Körfezi ve Babülmendeb Boğazı'na çekmiştir. Cibuti'nin Kızıldeniz'den Aden Körfezi'ne açılan bir kıyı şeridine sahip olması ABD, İtalya, Çin, Fransa ve Japonya üzere ülkelerin dikkatini burada toplamış ve sonuç olarak bu ülkeler Cibuti'de tıpkı anda askeri üsler açmıştır. Bölgede yer alan dost ve kardeş ülke Somali de tıpkı Cibuti üzere Babülmendep boğazını denetim edebilecek stratejik bir pozisyona sahiptir. Böylesi kurallar altında Türkiye'nin bahse mevzu olan bölgede güçlü bir irade ve kudret çarpanları ile bulunması mecburiliği göz arkası edilmemelidir. Tüm dünyanın dikkat kesildiği, global ticaretin ana akım çizgilerinden birisi haline gelmiş bir bölgede Türk Silahlı Kuvvetlerinin üstlendiği görev tarihi bir sorumluluk olmakla birlikte Türkiye'nin ulusal gayelerini gerçekleştirme konusunda da büyük bir ehemmiyeti söz etmektedir" dedi.

Türkiye ve Somali ortasındaki bağların Osmanlı'dan Türkiye'ye miras kalan tarihi ve esaslı bir geçmişe dayandığını belirten İsmail Özdemir, "16. yüzyılda olumlu tarafta ivmelenmeye başlayan karşılıklı alakalar 19. yüzyılın sonlarına kadar devam etmiştir. Osmanlı periyodunda bilhassa de Somali kıyılarında faal rol oynanmış, burada sömürgeci anlayışla ve korsanlık faaliyetleriyle çaba eden mahallî kuvvetler askeri ve ekonomik manada fiili olarak desteklenmiştir. Osmanlı evraklarında 'Zeyla ve Berbera' olarak isimlendirilen Somali coğrafyasıyla olan ilgilerin öteki çevrelerin çarpık anlayışına rağmen hürmet, müsamaha ve karşılıklı kazanmaya dayalı olarak şekillenmesi tarihten günümüze ikili bağlantıların temelini oluşturmuştur. 1991 yılında Somali'de merkezi hükümetin yıkılması sonucu maalesef bu ülke uzun sürecek siyasi istikrarsızlık sarmalına girmiş, iç çatışma ve terörle uğraş etmek durumunda kalmıştır. Bunlara ek olarak Batı dünyasının ülkede sömürgeci bir zihniyeti sürdürme çabası, vasat bulan krizleri daha da derinleştirmiştir. Buna rağmen Türkiye'nin tüm Afrika'da olduğu üzere Somali ile de müsamaha, karşılıklı kazanma, birlikte kalkınma formülü ile sürdürdüğü yaklaşım sonucunda 2011 yılında alakalar yine hareketlenmeye koyulmuştur" diye konuştu.

Somali ile Türkiye ortasındaki alakaların giderek daha ağır bir gündeme eriştiğini ve stratejik boyut kazandığını söyleyen Özdemir, "Türkiye, 1991'den beri Somali'de devam eden iç savaşın son bularak barış ikliminin oluşması ismine gösterilen çabalara samimi takviyesini sürdüre gelmiştir. 2010 ve 2012 yıllarında İstanbul'da düzenlenen Somali Konferansları, ülkemizin yaklaşımının samimiyetini göstermesi açısından değerli olduğu kadar Somali'nin siyasi geleceğinin şekillenmesine yönelik de dikkat cazibeli diplomatik teşebbüslerin başında gelmektedir. Somali ile Türkiye ortasındaki münasebetler giderek daha ağır bir gündeme erişmiş ve stratejik boyut kazanmıştır. Bugün ticaretten tarıma, güçten endüstriye, sağlıktan eğitime varıncaya kadar çabucak her alanda ikili işbirliklerimiz giderek derinleşmektedir. Bununla bir arada ülkede üstlenmiş olduğumuz altyapı yatırımları ve liman işletmeleri her manada iki taraf için yeni kazanımların temelini oluşturmaktadır. İkili bağlarımız açısından değer arz eden bir öbür konu ise hiç elbet Somali'ye sağlamış olduğumuz askeri dayanaklardır. Uzun mühletten bu yana iç savaş ve en son olarak terör meselesiyle gayret eden Somali, Türkiye'nin verdiği takviye ile her geçen gün daha da ileriye gitmektedir. 2017 yılında Mogadişu'da açmış olduğumuz askeri eğitim üssü ile Somali Ulusal Ordusu'nun güçlendirilmesine katkı sağlanırken 10 binden fazla Somali askerinin eğitimini de üstlenmiş olmamız Türkiye'nin samimi takviyesinin en kıymetli göstergelerinden birisidir" biçiminde konuştu.

Somali'nin askeri manada Türkiye'den edindiği deneyim ve kazanım ile bir yandan terörle çaba, başka yandan toprak bütünlüğü ve egemenliğinin korunması mevzularında kıymetli uzaklık katedebildiğini lisana getiren Özdemir, "Geride bıraktığımız yılın Şubat ayında imzalanan Savunma ve Ekonomik İş Birliği Çerçeve Mutabakatı ile Türkiye, Somali'nin karasularının güvenliğini sağlamayı 10 yıl müddet ile taahhüt etmiş ve ülkenin deniz ticaretinde kritik pozisyona erişmiştir. Bu mutabakatın en dikkat cazip yanlarından birisi ise 2024 yılının Ocak ayında Etiyopya'nın Somali'den ayrılmaya çalışan Somaliland ile deniz üssü kurma hedefli imzaladığı muahedenin çabucak ardından gerçekleşmiş olmasıdır. Türkiye'nin ortaya koyduğu bu yaklaşım, Afrika Boynuzu'nun tahminen de en kritik meselelerinden birisinin tekrar bizim elimizle tahlile kavuşturulması tarafından yeni gelişmelerin tabanı hazırlamıştır. Hakikaten 11 Aralık 2024 tarihinde Ankara'da, Somali Federal Cumhuriyeti ve Etiyopya Federal Demokratik Cumhuriyeti ortasında 'Ankara Bildirisi' ismiyle bilinen bir muahede imzalanmış ve iki ülke ortasında tırmanan tansiyon son bulmuştur. Muahede kapsamında her iki ülkenin de birbirlerinin egemenlik, birlik, bağımsızlık ve toprak bütünlüğüne hürmet göstermeyi taahhüt etmeleri, ortak refah doğrultusunda iş birliği yapma konusunda mutabık kalmaları ve muhtemel uyuşmazlıkların Türkiye'nin dayanağı ile tahlile kavuşturulmasında görüş birliğinde olmaları; ülkemizin diplomatik muvaffakiyetini ortaya koyduğu üzere bölge ülkelerinin Türkiye'ye olan inancını tabir etmesi açısından da somut bir örnek olmuştur" tabirlerini kullandı.

Günümüz kurallarında ülkeler ortasındaki rekabetin yalnızca ekonomik, askeri, ticari ve politik manada kısıtlı kalmayarak kapsamın dışına çıktığını belirten İsmail Özdemir, kelamlarına şu formda devam etti:

"Bu kapsamda pek çok ülke uzay alanındaki faaliyetlerine sürat kazandırmış, birebir alandaki teknolojik üstünlük kurma eforlarını da genişletmiştir. Türkiye de uzay çalışmalarındaki global rekabetteki yarışta aktif bir pozisyona erişebilmek ismine değerli adımlar atmaya koyulmuştur. Uydu üretimi, fırlatma yeteneklerinin geliştirilmesi ve bu alanda insanlığın faydasına yeni keşiflere imza atabilmek için çabalı teşebbüslerimiz devam etmektedir. 1993 yılında temelleri atılan ve mevcut hükümetimiz tarafından Cumhur İttifakı iradesi ile 2018 yılında hayata geçirilen uzay programımız ile Türkiye, global rekabetin en yeni lakin stratejik ehemmiyeti büyük bir alan olan uzay alanındaki çalışmalarına sürat vermiştir. 19 Ocak 2024 tarihinde bir Yörük evladı olan Alper Gezeravcı uzaya çıkarak Türkiye'nin birinci astronotu olmuş, ülkemizin uzay çalışmaları kapsamında da kıymetli tarihi bir dönemecin baş aktörleri ortasında yerini almıştır. Global uzay rekabetinde aktif bir pozisyona erişebilmek ismine bu alanda rekabet eden bir ülkenin kendi uzay üssüne sahip olmasının çok büyük bir avantajı beraberinde getireceği ortadadır. Bu gerçeklikten hareketle ülkemiz, Somali'de uzay ve roket fırlatma üssü inşa etmeye yönelik değerli bir adım atmıştır."

Özdemir, "Ekvator ve okyanusa yakın bölgelerin roket fırlatmaları için sağladığı avantajlar göz önünde bulundurulduğunda; Somali stratejik bir pozisyon olarak ön plana çıkmaktadır. Afrika'nın doğu ucunda, Hint Okyanusu'na kıyısı olan ve Ekvatora yakın bir ülke olan Somali'nin uzay çalışmaları açısından en ülkü ülkeler ortasında olduğu görülmektedir. Türkiye'nin pozisyon prestijiyle böylesine stratejik bir ülkede çalışmalarını yürütecek olması global uzay rekabetinde değerli bir avantajı elde etmemize imkan sağlayacaktır. 3 Şubat 2025 günü ulusal imkanlarla ve Savunma Sanayi Başkanlığımızın koordinesinde Roketsan tarafından geliştirilen ulusal balistik füzemiz Tayfun'un son deneme testinde 700 kilometreyi aşan bir aralıkta amacını yüzde yüz isabetle vurması, yalnızca savunma ve caydırıcılığımız açısından değil, Türkiye'nin uzay alanına barışçıl erişimi içinde ümit doğurmuştur. Anlaşılan o ki 1000 kilometreyi aşan araya erişim konusunda ülkemiz her türlü imkan ve yeteneğe ulaşmış, bu manada geriden gelmesine karşın rakiplerimizi sollamıştır. Temennimiz roket teknolojisinde kısa vakitte 10 bin kilometreye erişebilmemizdir. Bunu gerçekleştirebileceğimize dair inancımız da tamdır. Çünkü bu gaye gerçekleştiğinde Türkiye yalnızca global bir caydırıcı olmakla kalmayacak, uzay yarışında en önde gelen ülkeler sıralamasına girecektir. İşte bu münasebetlerle, gereksinim duyduğumuz araştırma ve fırlatma alanı açısından Somali son derece kritik ehemmiyete sahiptir. Dahası Türkiye, global rekabette her daim sömürülen bölge olarak kabul edilen Afrika kıtasına Somali aracılığı ile elini uzatmakta ve Afrika'nın da uzay rekabetinde bizimle bir arada yer alabilmesi için kıymetli bir alt yapı imkanını kıtaya kazandırmaktadır. Ülkemizin yürüttüğü uzay programı kapsamında en kıymetli teşebbüsünü Somali'de başlatması ve Somali'nin de Türkiye'nin bu teşebbüsünü en az bizim kadar heyecanla karşılaması elbette ki yalnızca kelam konusu yatırım ile kısıtlanabilecek bir manası tabir etmemektedir" dedi.

Türkiye'nin Somali'de hürmet, müsamaha, karşılıklı kazanç, birlikte kalkınma ve insani yaklaşım temelinde izlediği siyasetlerin hem Türkiye'ye hem de Somali'ye kıymetli kazanımları getireceğini söyleyen İsmail Özdemir, "Afrika'nın tümünde izlediğimiz insani siyasetimizin kıtanın geneline yayılmasında en kıymetli örnek olarak Somali gösterilebilmektedir. Somali'de göstermiş olduğumuz samimi yaklaşım; Kıta'nın öbür ülkeleriyle geliştirdiğimiz alakalar açısından adeta emsal teşkil etmektedir. Bugün Türkiye'den giden heyetler kıta genelinde içtenlikle, coşkuyla ve heyecanla karşılanmakta, Somali-Türkiye bağlarının Afrika'da bir çarpan tesiri oluşturduğu net bir halde görülebilmektedir. Dünyaya Türk'ün adaletini, nizamını ve huzurunu getirme gayemizde ortaya koyduğumuz çabaların güzide örneklerinin başında gelen ve tabir caizse bu halin beden bulduğu ülke Somali'dir. İnsanı temel alan, barış ve huzuru önceleyen, Ankara merkezli bakış açımızla uyguladığımız siyasetlerimizin global nizamın tesisi açısından ne derece değer arz ettiğini bugün Somali'ye bakarak rahatlıkla tabir edebilmekteyiz. Temennimiz hem Somali hem de Afrika kıtasının külliyen münasebetlerimizin karşılıklı hürmet ve kar unsuruyla geleceğe itimatla yol alabilmesidir. Bu kurallar altında Milliyetçi Hareket Partisi olarak Türkiye'nin gerek kendi siyasetleri, gerek ikili ilgileri, gerekse de çok uluslu teşebbüsler ile Aden Körfezi ve Arap Denizi'nde varlık göstermesinin ulusal güvenliğimiz, çıkarlarımız ve gayelerimiz açısından büyük ehemmiyete sahip olduğunu kıymetlendiriyoruz. Somali'nin daha istikrarlı bir hale erişmesi için askeri olarak desteklenmesi ile karasularını müdafaanın yanı sıra, Somali'ye ilişkin deniz çok petrol ve doğalgaz kaynaklarının aranıp iktisada kazandırılması, kara, deniz ve hava egemenliğinin yanı sıra uzay rekabetinde de ülkemizle bir arada Somali ve Afrika'nın hak ve menfaatlerinin korunması üzere yüksek vizyona sahip gayeler açısından ülkemiz bölgedeki yükünü yalnızca korumakla kalmamalı, daha da arttırmalıdır" tabirlerini kullandı. - KAYSERİ