Muğla’da tarihi kiliseler definecilerin hedefinde: Delik deşik ettiler
Kırsal Yayla Mahallesi'ndeki Yayla Kilisesi 1994 yılında İzmir 2 No'lu Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından tescil edilirken, Değirmendere Kilisesi de Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararıyla 2011 yılında tescil edildi. Köklük ve Yayla mahalleleri ortasında yol üzerinde vadiye bakan bir uçurum üzerinde yer alan Değirmendere Kilisesi define avcıları tarafından delik deşik edilirken, imaline başlanan Yayla Barajı'nın çabucak üst kısmında kalması nedeniyle toprak kayması tehdidi ile de karşı karşıya kaldı. Yayla Mahallesi içinde Ortodoks kilisesi olan Yayla Kilisesi'nin ise kuzey cephesi büsbütün yıkılırken, kilisenin içi de ağaç ve otlarla kaplı. Araştırmacı müellif Tarcan Oğuz, mübadele öncesi Rumların yaşadığı Yayla köydeki kiliselerin müdafaa altında olmasına karşın vakit zaman define avcıları tarafından tahrip edildiğini söyledi. Oğuz, "Burası Yatağan'a bağlı Yayla köy. Osmanlı periyodunda çok değerli Rum yerleşim yerlerinden birisi.
Burada ardımdaki şapel, yani küçük kilise bulunuyor. Birebir vakitte köy içinde de büyük bir kilise bulunuyor. Bu iki kilise de tescillidir.
Lakin maalesef bakımsızlık nedeniyle bu hale gelmişler. Zamanında Rumlar burada muhtarlık kazanmışlar.
Mübadele devrinde aile buradan gittikten sonra Atina'da şirket kurmuşlar. Zaman vakit bu ailenin çocukları, torunları buraya gelip ziyaret ediyor.
Bu görülen dere üzerinde, Değirmenderesi üzerinde baraj yapılıyor. Burada daha evvel dere üzerinde 7 tane Rum değirmeni bulunuyordu. Çok geniş bir alandı burası. Bilhassa cumartesi günleri çok büyük Rum pazarı kuruluyordu.
Mübadele sonrası burada kalan Rum yok. Yalnızca Rumların bıraktığı eserler bulunuyor.
Mezarlar var ve birebir vakitte meskenler de var. Zaman vakit burada kaçak hafriyatlar yapılıyor.
Buraya gelip inceleme yapılmıştı lakin maalesef şu an bakımsızlık nedeniyle kendi haline terk edilmiş durumda." dedi.