Nükleer Tesislere Saldırı Riskine Dikkat!

Giresun Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Nükleer Bilimler Uzmanı Prof. Dr. Ayhan Kara, İsrail ile İran ortasında sürmekte olan tansiyonla ilgili değerli bir ikazda bulunarak "Nükleer tesislerin amaç alınması, insanlığı yok oluşa sürükleyecek bir süreci tetikleyebilir" dedi.

İran'ın 1 Ekim'de İsrail'e düzenlediği füze ataklarının akabinde İsrail'in İran'a yönelik güç, petrol ve nükleer tesislere akın tehdidinde bulunması üzerine gözler İran'daki nükleer tesislere çevrildi.

Nükleer reaktörler ve tesisler ile nükleer güç alanında değerli çalışmalara imza atan Nükleer Bilimler Uzmanı Prof. Dr. Ayhan Kara, gündeme ait açıklamalarda bulunarak "İran'ın geçtiğimiz günlerde İsrail'e gerçekleştirdiği füze saldırısının akabinde, İsrail'in İran'ın kritik tesislerine yönelik muhtemel hücumlarında nükleer tesislerin gaye alınması, insanlık ismine çok tehlikeli bir süreç başlatabilir, bu süreç karşılıklı bir yok oluşa kadar uzanabilir" ihtarında bulundu.

Kara, bahisle ilgili yaptığı değerlendirmede "Öncelikle nükleer santraller ile nükleer silahlar ortasındaki farkı vurgulamak gerekiyor. Nükleer silahlar, kitle imha silahlarıdır. Beşerler, altyapılar ve tabiat üzerinde yıkıcı bir tesir bırakır. Patlama anında ısı, ışık ve şiddetli basınç dalgalarıyla yok edici bir güç sergilerler. Bu silahlar, insanlığın ulaştığı en ileri ve ölümcül teknoloji örneklerinden biridir. Buna karşılık, nükleer santraller güç üretimine yöneliktir. Lakin, nükleer santrallerin akına uğraması durumunda da önemli tehlikeler oluşabilir. Nükleer silahlarla tıpkı etkiyi yaratmasalar dahi, çok radyasyon sızıntısı meydana gelebilir. Bu, örneğin İsrail'in İran'ın nükleer tesislerine saldırması durumunda yaşanabilecek bir senaryodur" tabirlerini kullandı.

İran'ın nükleer tesisleri ve muhtemel riskler

İran'da bulunan nükleer tesisler hakkında bilgiler veren Kara, "İran'da mevcutta etkin durumda olan Buşehr kentindeki basınçlı nükleer güç reaktörünün yanı sıra farklı noktalarda birçok uranyum zenginleştirme tesisi ve araştırma reaktörleri mevcuttur. Uranyum zenginleştirme tesisleri ve araştırma reaktörlerinin akına uğraması, genel olarak büyük bir çevresel felakete yol açmaz. Zira bu tesislerde, büyük ölçüde fisyona uğramış husus bulunmamaktadır. Lakin fisyon eseri atık depoları ve İran'ın Buşehr kentinde bulunan bin megavat gücündeki reaktör, farklı bir tehlike barındırmaktadır. Bu reaktörde tonlarca fisyon sürecinde nükleer yakıt bulunmaktadır. Bu yakıtın atmosfere salınması durumunda Çernobil gibisi bir felaket yaşanması muhtemeldir" halinde konuştu.

Bölgedeki nükleer tesislere yönelik mümkün bir hücum anında, atmosferik şartlara bağlı olarak Türkiye'nin de olumsuz etkileneceğini kaydeden Kara, "Buşehr kentindeki nükleer tesise düzenlenecek mümkün bir atak, o günkü atmosfer şartlarına bağlı olarak Türkiye'yi önemli biçimde etkileyebilir. Türkiye'nin yanı sıra Arap Yarımadası, Ortadoğu ve hatta İsrail bile bu radyasyon serpintisinden nasibini alabilir. Hatırlanacağı üzere; Çernobil'deki kazadan hem ülkemiz hem de Norveç ve İsveç üzere ülkelerin etkilenmiş olması bu riski açıkça ortaya koymaktadır" dedi.

Taktiksel nükleer silah tehlikesi

Nükleer tesislerin yanı sıra taktiksel nükleer silahların neden olacağı tehlikelere de dikkat çeken Kara, şu tabirleri kullandı:

"En büyük telaşlardan biri, İsrail'in İran'ın nükleer silah kapasitesini yok etme emeliyle taktiksel nükleer silah kullanma mümkünlüğüdür. Taktiksel nükleer silahların güçleri, çoklukla 0,5 ile 1 kiloton (1000 ton TNT'ye muadil patlayıcı güç) ortasında değişir. Karşılaştırma yapmak gerekirse, Hiroşima'ya atılan atom bombasının gücü yaklaşık 15 kilotondu. İran'ın nükleer tesisleri çoğunlukla dağların içine gizlenmiş, korunaklı haldedir. İsrail'in bu sebeple, İran'ın nükleer kapasitesini sonlandırmak ismine bu türlü silahlara başvurması mümkünlük dahilindedir. Bu türlü bir akın gerçekleştirirse, dünyada gibisi görülmemiş bir nükleer felaketin kapıları da aralanabilir. Zira İran'ın elindeki nükleer silah kapasitesine dair tam bilgiye sahip değiliz. Hem İsrail, hem de İran, nükleer kapasitelerini tam manasıyla açıklamamaktadır. Kimi raporlar İran'ın uranyumu yüzde 60 zenginleştirdiğini ve bu seviyeyi nükleer silah kapasitesine kadar çıkarmış yahut çıkarabilme potansiyeline sahip olduğunu bildirmektedir. Şayet bu tıp bir hücum gerçekleşirse, İran'ın da nükleer karşılık vermesi olası hale gelir ve her iki ülke içinde geri dönülemez bir yok oluşun başlangıcı olabilir."

Küresel felaket tehlikesi

İsrail ile İran ortasında yaşanacak muhtemel bir nükleer savaşın, tüm dünyayı derinden etkileyeceğini kelamlarına ekleyen Kara, "İsrail'in, İran'a nükleer bir hücum gerçekleştirmesi, yalnızca bu iki ülkeyi değil, tüm dünyayı etkileyebilir. Bu durum, nükleer silahların kullanılabildiği bir zincirleme felaketler serisinin başlangıcı da olabilir. Bu noktada Rusya- Ukrayna savaşı da daha büyük bir tehlikeye dönüşebilir. Hem nükleer reaktörlerin akına uğraması, hemde nükleer bir çatışma riski oluşabilir. Biz bilim insanları, nükleer gücün sadece barışçıl gayelerle, güç üretimi ve iklim değişikliğine karşı uğraşta kullanılması gerektiğini savunuyoruz. Bu manada herkesi sağduyuya davet ediyoruz. Bu türlü bir felaketle karşılaşmamayı umuyoruz" dedi.

Türkiye, nükleer risklere ne kadar hazır?

Prof. Dr. Kara ayrıca, 1986 yılında Çernobil'de yaşanan felaketin akabinde Türkiye'de değerli adımların atıldığının altını çizerek "Arzu etmediğimiz bu türlü bir senaryoya karşı ülkemizde; Radyasyon Erken İkaz Ağı (RESA) ve Çevresel ve Atmosferik Dağılım Modelleme Sistemi (ÇADMS) ile anlık gelişmeleri takip edebilme yeteneğine sahibiz. Ayrıyeten böylesi felaketler için Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) ve AFAD üzere ilgili kurumlarımız, milletlerarası standartlara uygun acil durum müdahale planlarına sahiptir. Bu planlar, halkın inançlı bir halde tahliyesini, radyasyon düzeylerinin izlenmesini ve kamuoyuna sistemli bilgilendirme yapılmasını içerir. Birebir vakitte, muhtemel bir radyasyon serpintisi durumunda alınacak tedbirler konusunda halkın bilinçlendirilmesi de bu hazırlıkların bir kesimidir. 1986 Çernobil faciasında yaşanan tecrübesizlikler, günümüzde kıymetli ölçüde telafi edilmiş ve mümkün misal felaketler karşısında mahallî ve ulusal yetkililer süratli ve tesirli bir halde müdahale edebilecek donanıma sahip hale gelmiştir. Yetkililer, atmosferik şartları kıymetlendirerek halkın güvenliği için gerekli adımları atmakta, ilgili kurumlarımız ise radyasyon düzeylerini daima olarak izleyerek halk sıhhatine ziyan vermemesi için gerekli gözetici önlemleri almaktadır. Bu manada ülkemiz, potansiyel tehlikeleri erken tespit etme ve tesirli müdahalede bulunma kapasitesine sahiptir. Lakin hepimizin dileği; bu cins felaketlerle hiç karşılaşmamaktır" değerlendirmesinde bulundu. - GİRESUN