Oktay’dan Orta Doğu’da Barış Çağrısı

TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, Lübnan'da ateşkesin gerçekleşmesini ümit ettiğini ve bu ateşkese yönelik misal baskının, Filistin'de de tıpkı biçimde bir barışın ve iki devletli tahlile ulaşılması için ABD başta olmak üzere öteki ülkelerce yapılması gerektiğini söyledi.

Oktay, merkezi İtalya'da bulunan niyet kuruluşu Milletlerarası Siyasi Çalışmalar Enstitüsünün (ISPI) İtalya Dışişleri Bakanlığının katkılarıyla bu yıl 10'uncusunu düzenlediği MED Akdeniz Diyalog Forumu çerçevesinde basına kapalı düzenlenen "Akdeniz'de barış ve istikrar: Parlamentoların rolü nedir" bahisli özel oturuma katıldı.

Oturumun akabinde Türk basın mensuplarına değerlendirmelerde bulunan Oktay, MED Akdeniz Diyalog Forumu'nun Filistin, İsrail ve Lübnan üzere Akdeniz ülkelerinin birçoklarının katıldığı bir forum olduğunu belirterek, "Dolayısıyla bu türlü bir yapı olunca Türkiye olarak biz de bilhassa buna katılmak istedik. Türkiye'nin görüşlerini, burada muhataplarımızın gözünün içerisine bakarak direkt söz etmek istedik ve bunu da yaptık esasen." dedi.

Oktay, oturumun iki kısımdan oluştuğunu, birinci kısımda güvenliğin, ikinci kısımda ise ekonomik kalkınmanın yer aldığını lisana getirerek, "Birinci kısımda alışılmış ki İsrail ve Filistin, bilhassa İsrail'in Filistin'e olan katliamı, soykırımı öne çıkmış durumdaydı. 50 binden fazla insanın öldürüldüğü, altyapının yok edildiği bir ortamda, insanların açlıkla imtihan edildiği, susuzluğun silahı olarak kullanıldığı bir ortamda barıştan ve istikrardan kelam etmenin çok güç olacağını, hasebiyle bir an evvel bu katliamların durdurulması gerektiği ve bunun için de iki, bilhassa iki devletli bir tahlil 1967 sonlarında ve başşehri Doğu Kudüs olan bir tahlilin mutlak hem Filistinliler hem de İsrail halkının güvenliği için, istikrarı için ve bölgenin istikrarı için son derece kıymetli olduğunu söz ettik." diye konuştu.

Fuat Oktay, bu noktada Orta Doğu için kalıcı ateşkes sağlanmasının ve insani yardımların devamının değerli olduğunu söyledi.

Filistin heyetinden oturum idaresine tepki

Oktay, "Filistin temsilcisi, bilhassa İsrail temsilcisinin yasa dışı bir yerleşimci olduğu, hasebiyle yasa dışı yerleşimci olan birisinin bulunduğu bir toplantıda kendisinin anlatabileceği fazla bir şeyin olmayacağını tabir ederek de toplantıdan ayrıldı. Filistinliler ayrıldıktan sonra da Filistinlilerin görüşlerini de yeniden biz direkt izah ettik. Zira yalnızca öldürülen 50 bin bireyden bahsetmiyoruz Lübnan'la birlikte, topraklarından edilen 2,3 milyon Filistinli var." sözlerini kullandı.

Oktay, burada öteki bir oyun olabileceğini lisana getirerek, "O da Filistin'in 'Filistinsizleştirilmesi' diye tabir edebileceğimiz, yani Gazze'den Sina Çölü'ne, başka taraftan Batı Şeria'dan da Ürdün tarafına Filistinlilerin sürgün edilmesiyle oluşacak 'Filistinsiz' bir İsrail devleti tahlili. Buna da asla müsaade edilmemesi gerektiğini farklı halde öncesinde ve sonrasında olan görüşmelerimizde de ilgili muhataplarımıza da ısrarla söz ettik." dedi.

Lübnan için ateşkes umudu

Toplantı sırasında bugün Lübnan'da bir ateşkesin sağlanabileceği tarafında bir bilgi geldiğini aktaran Oktay, "Ümit ediyoruz ki bu türlü bir olay gerçek olur." değerlendirmesinde bulundu.

Oktay, Lübnan'da ateşkesin sağlanması için İsrail üzerine baskı oluşturan ABD üzere ülkelerin, Filistin'de de tıpkı biçimde bir barışın olması ve iki devletli tahlile ulaşılmasıyla ilgili baskıyı, Tel Aviv'e yapması gerektiğini ümit ettiklerini belirtti.

Oktay, öteki devletlerin de bu manada İsrail'e hem silah ambargosu hem de ticaret ambargosu uygulaması gerektiğini söylediğini lisana getirdi.

İsrail'in Gazze'den ve işgal ettiği yerlerden çekilmesi ve idaresi de Filistinlilere devretmesi gerektiğini anlattığını söyleyen Oktay, "Son derece bizim açımızdan tezlerimizi iletebildiğimiz bir ortam oldu, bir platform oldu." dedi.

Oturumda Kıbrıs konusunu da gündeme taşıdıklarını anlatan Oktay, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne (KKTC) uygulanan ambargoların kaldırılması gerektiğini söylediğini kaydetti.

Ekonomik kalkınma da gündemdeydi

Oturumun ikinci kısmında ekonomik kalkınmanın konuşulduğunu aktaran Oktay, "Aslında tüm ekonomik kalkınma modelleri yahut tüm ekonomik kalkınma bölgede istikrarın, barışın ve öngörülebilirliğin artırılmasıyla alakalı bir şeydir. Münasebetiyle tekrar bu problemler çözülmeden bölgede bir ekonomik kalkınmayı bütüncül olarak yakalamak mümkün değil." diye konuştu.

Oktay, bölgelerinde ortaya çıkan meselelerden birinin de sistemsiz göç olduğunu belirterek, "Türkiye olarak önemli bir bedel ödediğimiz bir boyut bu ve memleketler arası topluluğun da fazla katkı vermediği bir bedel. Bunu bilhassa biz bir defa daha lisana getirdik ve bölgede oluşabilecek yeni karışıklıklarda yeni bir Türkiye'nin bu türlü bir maliyeti ödeyemeyeceği ve hudutlarını bu çerçevedeki yeni göçlere açamayacağıyla alakalı bilhassa tezimizi burada tabir ettik. Münasebetiyle bunun çözülmesi tekrar bölgedeki meselelerin çözülmesiyle de olağan ki alakalı. Lakin bunun yanında iklim değişikliğinin getirdiği bölgede tekrar önemli problemler var. Bu da tek bir ülkenin tek başına çözebileceği hususlar değil." yorumunu yaptı.

Türkiye'nin yeşil iktisat boyutunda 2053 maksadına dönük belirlediği sıfır karbon amacı çerçevesinde yapacağı çalışmalar olduğundan kelam eden Oktay, "Ama burada bölgesel ülkelerin Akdeniz'i daha pak tutmak, çevreyi daha pak tutmak ve geliştirmek, güzelleştirmek ismine tekrar birlikte çalışabileceğimizi burada söz ettik." dedi.

Oktay, Türkiye'nin güç kaynakları bir merkez olma yolunda olduğunu belirterek, "Boru çizgileriyle Asya'dan Avrupa'ya, Orta Asya'dan tekrar Avrupa'ya olan bir geçiş güzergahını başarmış durumda Türkiye fakat birebir vakitte da Akdeniz'e de olan bir geçiş güzergahı var. Münasebetiyle bunu karşıtından düşündüğünüzde Akdeniz'deki güç kaynaklarının da yeniden Avrupa'ya taşınmasıyla ilgili, dünyaya taşınmasıyla, erişmesiyle ilgili de tekrar ağır katkı verebileceği burada bir tahlilin olduğunu kendilerine söz ettik. Bunun için de tekrar bölgesel istikrar değerli." sözlerini kullandı.

Türkiye'nin kamu-özel paydaşlığı konusundaki deneyimlerini de aktardıklarını anlatan Oktay, kelamlarını şöyle tamamladı:

"Dolayısıyla bunu milletlerarası arenada da değerlendirebileceğimizi tabir ettik. Zira birçok ülkenin gündeme getirdiği bir mevzuydu bu. Türkiye olarak bu bizim için bir avantaj, 'Bunu değerlendirebiliriz' dedik. Öbür taraftan ticaretin önünün açılmasıyla alakalı hür ticaret mutabakatı yahut tercihli ticaret mutabakatlarının imzalanabileceği, teşviklerin verilebileceği, ticaretin önündeki pürüzlerin kaldırılabilmesiyle ilgili parlamentolar nezdinde yapabileceğimiz birtakım düzenlemelerle aslında hem ticaretin hem de yatırımın önündeki pürüzleri kaldırabileceğimizi tabir ettik. Özetle yararlı bir görüşmeydi. Türkiye'nin çıkarına, bölgenin çıkarına ve istikrarına ne gerekiyorsa yapmaya devam edeceğiz."