Ortadoğu’nun etkin gücü Hizbullah kimdir?
HİZBULLAH NASIL KURULDU?
Hizbullah, 1975'te başlayan ve 15 yıl süren Lübnan İç Savaşı sırasında ortaya çıktı. Lübnan'daki bir küme Şii, İran'daki teokratik idareden esinlenerek İsrail işgaline karşı silahlı direniş başlattı. Arap ülkelerinde tesirini artırmayı hedefleyen İran, bu kümeye yardım etmeye başladı. Şii küme, İran İhtilal Muhafızları'nın dayanağıyla militan bir örgüte dönüştü ve Hizbullah ismini aldı.
SİLAH BIRAKMAYAN TEK ÖRGÜT
Hizbullah, 1985'te yayımladığı manifestoyla, maksadını, Batılı güçlerin Lübnan'dan çıkarılması ve İsrail devletinin yokedilmesi olarak ilan etti. İran'ın dini önderine bağılılığını bildirdi. ABD'yi maksat alan taarruzların Lübnan'la hudutlu kalmayacağını duyurdu. 1989'da Lübnan İç Savaşı'nı bitiren Taif mutabakatıyla silah bırakmayan tek örgüt Hizbullah oldu.
EN ÇOK SİLAHI OLAN ÖRGÜT
Uzmanlara nazaran Hizbullah, bugün, en çok silaha sahip devlet dışı aktör. Hatta birçok ülkeden daha fazla silaha sahip olduğu söyleniyor.
Buna nazaran Hizbullah'ın elinde çeşitli menzillere sahip 120 bin ila 200 bin roket ve füze bulunuyor.
SALDIRILARLA İSMİNİ DUYURDU
Örgüt, Amerikan ve İsrail gayelerine yönelik ataklarla ismini duyurdu. 1983'te Beyrut'ta Amerikan ve Fransız askerlerinin bulunduğu üslere yapılan ve 300'den fazla kişinin öldüğü intihar hücumlarından Hizbullah sorumlu tutuldu. 1992'de Arjantin'in başşehri Beunos Aires'te İsrail büyükelçiliğine bombalı hücum yapıldı.
29 kişinin öldüğü bombalı saldırında yeniden Hizbullah'ın parmağı olduğu sav edildi.
ABD VE İSRAİL'iN TERÖR LİSTESİNDE
İki yıl sonra Buenos Aires'te Yahudi merkezini amaç alan ve 85 kişinin öldüğü hücumun ardında da Hizbullah olduğu ileri sürüldü. İran ve Hizbullah argümanları reddetti. Saldırılar üzerine Amerika Birleşik Devletleri Hizbullah'ı terör örgütü listesine aldı.
Washington'ı, öteki Batılı ülkeler ve Arap Birliği izledi.
HİZBULLAH LİDERİ KİM?
Örgütün kurucu başkanı Abbas El Müsavi 1992'de İsrail atağında öldü.
Yerine Hasan Nasrallah geçti. Nasrallah, 7 üyesi bulanan Şura Kuruluna önderlik ediyor. Hizbullah, Lübnan'da Şiilerin ağır yaşadığı bölgeleri denetim altında tutuyor.
Ülkenin güneyi, Beka vadisinin doğusu ve Beyrut'un birtakım bölgeleri Hizbullah'ın kontrolünde.
100 BİN SAVAŞÇISI VAR
Nasrallah'a nazaran Hizbullah'ın 100 bin savaşçısı var.
Amerikan istihbaratına nazaran ise 45 bin olduğu kestirim ediyor. Hizbullah, Lübnan siyasetine de dahil oldu.
1992'de parlamentoya girdi. 2005'ten beri kabinede yer alıyor.
HALKIN DAYANAĞI ARKASINDA
Hizbullah, geniş toplumsal hizmetleri de olan bir örgüt.
Sıhhat merkezleri, okullar ve gençlik programları sayesinde yalnızca Şiilerden değil Lübnan'da geniş kısımlardan dayanak görüyor. Hizbullah'ın halktan aldığı dayanak, 2000'de İsrail askerlerinin Lübnan'dan çekilmesiyle arttı.
Hizbullah için dönüm noktalarından biriyse 2005'te yaşandı. Refik Hariri suikastinden sorumlu tutulan Suriye, Lübnan'dan çekilmek meselede kaldı.
Hizbullah, destekçisi Suriye'nin çekilmesini önleyemedi.
HİZBULLAH KARŞISI PROTESTOLAR
2020'de Birleşmiş Milletler bünyesinde mahkemenin Hariri suikastinden Hizbullah kontaklı Cemil Ayyaş'ı sorumlu tutması örgüt için yeni bir darbe oldu.
Aynı yıl, Beyrut limanındaki patlamadan da sorumlu tutulması imajını daha da zedeledi. Lübnan'ın iktisadının çökmesiyle de Hizbullah'ın halktan aldığı dayanak yeterlice azalmaya başladı.
Hizbullah'a karşı protestolar görüldü.
HİZBULLAH'IN HAMAS'A DESTEĞİ
Hizbullah, İsrail'in 2023'te Gazze'ye başlattığı hücumda İran, Yemen'deki Husileri ve Irak'taki Şii kümelerle birlikte direniş ekseninde yer aldı. Hamas'a takviye için kuzeyden İsrail'e roket, havan ve drone atakları düzenledi.
Hizbullah'ın Hamas'a danışmanlık yaptığı ve savaş eğitimi verdiği de söyleniyor. Ancak Hamas'ın İsrail'e yaptığı 7 Ekim baskınında rol almadığını ve haberdar olmadığını ısrarla vurgulayor.