Örümcek Zehri ile Tarım İlaçları Geliştirildi

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Moleküler Entomoloji Laboratuvarında yapılan çalışmada, ziyanlı böceklerle gayrette örümcek zehri ve çift sarmallı RNA'dan prototip tarım ilaçları geliştirildi.

Trabzon'da düzenlenen bir kongreye katılan Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Müdafaa Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Umut Toprak, AA muhabirine, yöneticisi de olduğu Moleküler Entomoloji Laboratuvarında zararlılarla çabada biyolojik yollarla yeni iki eser geliştirdiklerini söyledi.

Toprak, zararlılarla gayrette etraf dostu ve birebir vakitte tesirli yaklaşımlara gereksinim duyulduğunu belirterek, "Bunlardan bir tanesi de aslında örümceklerden elde edilen, 'venom' ismini verdiğimiz, örümceklerin hayat döngülerinde salgılamış olduğu kimi zehirler. Ziyanlı böceklerle bir uğraş casusu olarak örümceklerin salgılamış olduğu zehirler kullanılabiliyor." dedi.

Bu metodun 2019'da ABD'de ruhsatlandırıldığını lisana getiren Toprak, şöyle devam etti:

"Bu bizim için şöyle bir kıymet arz ediyor, bu halde, daha bulunmayı bekleyen pek çok venom var. Ülkemiz önemli bir örümcek faunasına sahip. Biz de laboratuvarımızda araştırıyoruz, yeni venomlar buluyoruz. Bunların bir adedinin insektisit yani böcek öldürücü olarak bir prototipini geliştirmiş durumdayız. Bunun hoş yanı ise yalnızca o ziyanlı böceklerle bağlantı içerisinde olması, öbür taraftan etrafta bulunan, amaç alınmayan öbür organizmalara olumsuz bir tesirinin olmaması."

Doğanın döngüsünden yola çıkarak araştırmalar yaptıklarını vurgulayan Toprak, şu değerlendirmede bulundu:

"Biz de bu kapsamda böceklerin tabiattaki ömür döngülerinde rakiplerine bakıyoruz. Yani böcek bir taraftan bitki üzerinde besleniyor ancak o böcekleri de yiyen, onlarla beslenen, tabiatta 'doğal düşman' ismini verdiğimiz düşmanları var. İşte o alakayı yakaladığımız vakit akabinde, sanki nasıl oluyor da o doğal düşman, o böceği öldürüyor? Bu durumda bir örümcekten bahsediyorduk. İşte örümceğin salgıladığı bir zehrin burada değerli olduğunu bulduk."

Toprak, eserin 5 yıl araştırma ve uygulama süreçlerinden sonra hazırlandığını, kullanıma girebilmesi için de kimi test etaplarından geçmesi gerektiğini anlattı.

İki eser de patates böceğine karşı test aşamasında

Laboratuvarda geliştirilen bir öteki kaynağın da çift sarmallı RNA olduğunu tabir eden Toprak, "RNA interferans" ismi verilen ve iki sarmallı RNA kullanımına dayalı bu stratejinin ABD'de Aralık 2023'te ruhsat aldığını söyledi.

Toprak, laboratuvarda böceğe iki sarmallı RNA'ları verdiklerini belirterek, bunun için çok önemli bir AR-GE süreci gerektiğinin altını çizdi.

Yaptıkları çalışmada yalnızca ziyanlı böceklerde yer alan fizyolojik düzenekleri hedeflediklerine dikkati çeken Toprak, "Yani münasebetiyle toprakta karşılaştığımız yalnızca ziyanlı böceklerde bulunan oradaki mRNA yapısına nazaran bizim bir biçimde üretmiş olduğumuz çift sarmallı RNA'larla değerli bir mekanizmayı bozmak suretiyle böceğin fizyolojisi bozuluyor." dedi.

Toprak, iki eserin de şu an ülkenin kıymetli zararlısı patates böceğine karşı test evresinde olduğunu belirterek, bunların ilerleyen vakitte gerekli müsaadelerin alınması durumunda kullanıma sunulabileceğini kelamlarına ekledi.