Suriye’de Azapla Tutuklanan Şagri’nin Anıları

ÖMER KOPARAN/ZEYNEP KATRE ORAN - Suriye'de 2014 yılında haksız yere tutuklanarak cezaevine gönderilen ve Esed rejiminin devrilmesiyle özgürlüğüne kavuşan Abdulrahman Ali el Şagri, alıkonulduğu müddet boyunca azaba maruz kaldığını belirterek, "Bu hapishanelerde kalmak, mevti beklemekten farksızdı." dedi.

Suriye'de on binlerce kişi, 2011'de iç savaşın patlak vermesinden rejimin devrildiği 8 Aralık 2024 tarihine kadar rejim güçleri tarafından kaçırıldı ve götürüldükleri cezaevlerinde sistematik biçimde öldürüldü.

Otoritesini pekiştirebilmek için kaygı ve şiddet yollarıyla halkı bastıran rejimin çöküşüyle açığa çıkan ispatlar ve mağdur sözleri, bu hapishanelerdeki insanlık dışı muameleyi gözler önüne serdi.

Esed rejiminin mağdurlarından Abdulrahman Ali el Şagri, kendisinden zorla alınan "itiraf" sonucu yıllarca tutulduğu cezaevlerinde maruz kaldığı azabın boyutlarını AA muhabiriyle paylaştı.

"Tutuklanmam büsbütün keyfi bir olaydı"

Başkent Şam'da ikamet eden ve aslen Tartus kentinin Banyas ilçesinden olan Şagri, devrik rejim güçleri tarafından 12 Ocak 2014'te şimdi lise öğrencisiyken kardeşi Abdullah ile tutuklandığını aktardı.

Rejimin Güvenlik Ünitesinden olduklarını söyleyen yetkililerin "soru sorma" mazeretiyle gecenin bir yarısı konutuna geldiğini lisana getiren Şagri, kapıyı açtığı üzere rejim yetkililerinin kardeşiyle kendisine yere yatmaları için bağırdığını ve gözlerini bağladığını tabir etti.

Şagri, "Tutuklanmam büsbütün keyfi bir olaydı. Nedensiz yere kardeşim Abdullah'la beni alıp götürdüler. Bize bir şey olmayacağını, yalnızca birkaç soru soracaklarını söylediler." diye konuştu.

Alıkonulmalarının akabinde kardeşi Abdullah'ın "yargılanmak" üzere farklı bir üniteye götürüldüğünü aktaran Şagri, kardeşinin sözünün akabinde Sednaya Hapishanesi'ne sevk edildiğini ve orada öldüğünü kaydetti.

Şagri, 2013 yılında alıkonulan en büyük kardeşi Hudhayfa'nın da azap sonucu hayatını kaybettiğini, Sednaya'da tutulan bir öbür erkek kardeşi Ubade'nin de 2015'te öldüğünü anlattı.

İşkence yoluyla zorla alınan ve gerçeği yansıtmayan "itiraflar"

Şagri, gözaltına alındıktan sonra birinci olarak 40. Şube'ye götürüldüğünü, burada yaklaşık 1 saat tutulduktan sonra başşehrin güneyindeki el-Hatib Şubesi'ne sevk edildiğini belirtti.

Günler süren azaplar sonrası kendisinden "silah taşıdığına" dair zorla ve gerçek dışı bir itiraf alındığını vurgulayan Şagri, şöyle devam etti:

"Bana yöneltilen suçlamaları kabul etmemi söylediler, lakin ben hiçbir şey yapmamıştım. O sırada lise bitirme imtihanlarına hazırlanan bir öğrenciydim. Onlar, 'Silah taşıdığını itiraf etmelisin' diyerek bana baskı yapmayı sürdürdüler. 45 gün boyunca azaba maruz kaldım. Silahlı olduğumu ve şovlara katıldığımı kabul etmem için zorlandım."

Şagri, şovlarda "orduya ateş açmak ve terör hareketlerinde bulunmakla" da itham edildiğine değindi.

Tekrar tıpkı azaplara maruz kalmak istemediği için kendisine yöneltilen temelsiz suçlamaları kabul etmek durumunda kaldığını aktaran Şagri, "İnsanlar kaygıdan yapmadıkları şeyleri itiraf ediyorlardı, zira itiraf etmezlerse her gün azap görüp en sonunda öldürüleceklerini biliyorlardı." formunda konuştu.

İşkencelerin dozu kademeli olarak artıyordu

Cezaevinde maruz kaldığı azaptan, açlıktan ve temel gereksinimlerden yoksun bırakıldığı anlardan bahseden Şagri, "Bu hapishanelerde kalmak, mevti beklemekten farksızdı." sözlerini kullandı.

Şagri, burada alıkonulanların birçoklarının isimlerindense hapishane yetkililerince kendilerine verilen numaralarla anıldığının, bu usulle de tutsakların sırf fizikî değil, birebir vakitte ruhsal olarak da sindirilmesinin hedeflendiğinin altını çizdi.

Hapishanedeki şartların hayli güçlü olduğuna değinen Şagri, onlarca şahısla tıpkı anda hayli küçük hücrelerde kalmaya zorlandığını, hareket alanlarının kısıtlı olduğunu ve tuvalet gereksinimlerini gidermek için kendilerine çok kısa vakit tanındığını söyledi.

Şagri, "Sabah 2'den 5'e kadar uyumaya müsaade verilirdi. Gözlerimizi duvardan ayırmamız yasaktı. Gardiyanı görmek, yemekle alakalı konuşmak hatta yanındaki bireyle konuşmak dahi yasaktı." dedi.

Su ve besin üzere temel gereksinimlerden çoklukla yoksun bırakıldıklarına, temin edilenin de kâfi olmadığına işaret eden Şagri, "Öğlen 1 ve gece yarısı olmak üzere günde yalnızca 2 sefer yemek verilirdi. Bize verilen bu az ölçüdeki yemeği 70-80 kişi paylaşmak zorundaydık." diye konuştu.

Şagri, hem kendi deneyimlerinden hem de hücrede bir arada kaldığı arkadaşlarından duyduklarından yola çıkarak, rejim güçlerinin, azap uygularken farklı formüllere başvurduğunu söyledi.

İşkencenin dozunun kademeli olarak arttığını aktaran Şagri, "İlk gün korkutma, ikinci gün dövme, üçüncü gün asılma, dördüncü gün elektrik verme. Sorguyu yapanlar ekseriyetle sırayla azap yapıyordu ve her birinin farklı bir formülde uzmanlığı vardı. O kadar azabın sonunda insan dayanamayacak hale geliyordu." biçiminde konuştu.

Şagri, "İşkenceler ekseriyetle akşam ezanından sonra başlıyor ve gece yarısına kadar sürüyordu. Sonra akşam yemeği vakti geliyordu. ya yemeğe götürülüyordun ya da götürülmüyordun. Bu büsbütün onların insafına kalmıştı." tabirlerini kullandı.

"Hapisten onurlu ve başımız dik bir biçimde çıktık"

Rejimin devrilmesiyle özgürlüğüne kavuştuğu anları anlatan Şagri, Kasım 2024 sonunda Esed güçlerine karşı başlatılan taarruzların rejim zıddı kümelerin lehine seyretmesi sonucu hapishanedeki rejim askerleri ve yetkililerin kaçtığını belirtti.

Şagri, bir sabah hapishaneye giren kümelerin kendilerine özgür olduklarını ve konuta gidebileceklerini söylediğini tabir ederek, "O gün bizim için bir duşun gerçekleştiği gündü. Allah'a şükür, herkes hapishaneden çıktı ve ailesine kavuştu." dedi.

Hapishanede yitip giden yılları karşısında ıstırabını saklayamayan Şagri, devrik rejimin, "kendisine bir gençlik borçlu olduğunu" vurguladı.

Şagri, "Biz hiçbir kabahat işlemedik. Hiç kimsenin hakkını yemedik. Ne kaos vaktinde ne de öteki bir periyotta kimseye ziyan vermedik. Allah'a şükür, mahpustan onurlu ve başımız dik bir halde çıktık." diye konuştu.

Serbest bırakıldıktan sonra şahit olduğu yıkım karşısında gözlerine inanamadığını lisana getiren Şagri, "Rejim her yeri mahvetmiş. Tek bir sokak, tek bir mesken bile ziyan görmeden kalmamıştı. Ancak inşallah bu ülke bir gün toparlanır, işler düzelir ve hayatımıza yine devam edebiliriz." biçiminde konuştu.