Tıp dünyasında bir ilk: Kök hücre nakli ile tekrar görmeye başladı!
Japonya’da gerçekleştirilen radikal bir kök hücre nakli, korneası ağır hasar gören üç kişinin bulanık görüşünü değerli ölçüde güzelleştirdi. Bu klinik çalışma, dünyada çeşidinin birinci örneği olarak kök hücre araştırmalarında büyük bir ilerleme olarak bedellendiriliyor. Operasyondan iki yıl sonra, rastgele bir önemli güvenlik sorunu yaşanmazken, dışarıdan bakıldığında üç kişinin de kornealarının daha şeffaf bir görünüm kazandığı gözlendi. Çalışmada, "limbal kök hücre yetmezliği" (LSCD) ismi verilen ve korneada yara dokusu birikimine yol açan bir rahatsızlığa sahip dört iştirakçi yer aldı. Limbus olarak isimlendirilen ve gözün beyaz kısmını koruyarak korneayı destekleyen yapı, kök hücreler açısından güçlü bir bölge olup korneadaki hücrelerin yenilenmesini sağlıyor. Bu bölgedeki kök hücrelerin fonksiyonunu kaybetmesi, vakitle görme kaybına yol açıyor. Günümüzde LSCD’ye sahip şahıslar bir gözlerinden sağlıklı kornea dilimi aldırabiliyor fakat her iki göz de etkilenmişse, bir donör nakli gerekiyor.
SAĞLIKLI KAN HÜCRELERİ KULLANILDI
Küresel olarak korneaya bağlı görme kaybı yaşayan 12,7 milyon kişinin sırf 70’te 1’i nakil bahtı bulabiliyor.
Nakil imkanı olan bireyler için dahi doku reddi riski bulunuyor. İşte bu noktada “indüklenmiş pluripotent kök hücreler” (iPSC) devreye giriyor. Rastgele bir insan hücresinden elde edilebilen bu kök hücreler, embriyonik gibisi bir duruma tekrar programlanarak istenilen yetişkin hücre tipine dönüşme yeteneğine sahip.
Geçen yıl ABD’li araştırmacılar, limbal kök hücreler kullanarak kornea hasarı olan iki hastanın görme yetisini geri kazandırdıklarını duyurmuştu. Artık ise Japonya’daki Osaka Üniversitesi Hastanesi’ndeki bilim insanları, sağlıklı insan kan hücrelerinden elde edilen iPSC’leri kullanarak bir adım daha ileri gitti ve hastaların görme yetisini geri kazandırmayı başardı. Laboratuvarda elde edilen iPSC’ler, kornea epitel hücre katmanlarına (iCEPS) dönüştürüldü.
Bu katmanlar, yara dokusu çıkarılan korneanın üzerine nakledilerek, hami bir kontakt lensle kapatıldı. Nakil sonrası yedi ay içinde dört hastanın tamamında görme uygunlaşması gözlendi. Lakin bir yıl sonra, en ağır görme kaybına sahip olan 39 yaşındaki 4. hastada görme tekrar geriledi.
Görme alanında en güzel güzelleşme 44 yaşındaki bayan ve 66 yaşındaki erkek hastalarda gözlendi. Araştırmacılar, üçüncü ve dördüncü hastalarda, bağışıklık sisteminin nakil edilen hücrelere karşı geliştirdiği olumsuz bir reaksiyon nedeniyle tıpkı güzelleşmenin sağlanamamış olabileceğini düşünüyor.
Bu küçük ölçekli çalışmalar umut verici olsa da, bu tıp uygulamalar hala deneysel ve potansiyel olarak riskli. Araştırmacılar, gelecekte çok merkezli klinik deneyler yapmayı ve elde edilen bu cüret verici sonuçların üzerine inşa etmeyi planlıyor.