Trafik Kazalarında Artan Ölüm Oranları

Trafik kazalarının büyük kısmı şoför yanlışlarından kaynaklanırken, kuralara uyulması için farkındalık oluşturmak hedefiyle kurulan derneklerin temsilcileri, önleyici ve caydırıcı önlemlerin artırılmasını istiyor.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) datalarına nazaran, ülkede 2024'ün 9 ayında 518 bin 496 kaza meydana gelirken, bu kazaların 226 bin 44'ü ölümlü ve yaralanmalı kazalardan oluştu. Kaza yerinde 2 bin 312 kişi hayatını kaybetti, 330 bin 805 kişi ise yaralandı.

2023 yılında ise toplam 1 milyon 314 bin trafik kazası meydana geldi. Bu kazalarda 6 bin 548 kişi hayatını kaybetti, 350 bin 855 kişi yaralandı. Bu durum, kara yolundaki trafik kazalarında, 2023 yılında bir günde ortalama 18 mevt ve 961 yaralanmanın yaşandığını gösterdi.

Kazaların yüzde 88,9'u şoför kusurlarından kaynaklanıyor

Türkiye'de 2023 yılında ölümlü ve yaralanmalı trafik kazasına neden olan toplam 281 bin 54 kusurun yüzde 88,9'u şoför, yüzde 9'u yaya, yüzde 1,1'i taşıt, yüzde 0,6'sı yolcu, yüzde 0,3'ü yol kaynaklı olduğu belirlendi.

Trafikte Haklarım Derneği Kurucu Başkanı Yasemin Usta, AA muhabirine, son yıllarda trafik kazalarının yol açtığı can kayıpları ve mağduriyetlerin azalması için daha caydırıcı yasal düzenlemeler yapılması gerektirdiğini söyledi.

Usta, "2015 ve 2023 yılları ortasında ülkemizde meydana gelen trafik kazalarında bir stadyum dolusu, 56 bin kişi ömrünü yitirdi. 2,5 milyondan fazla kişi yaralandı. Trafik kazasında kaybettiğimiz şahıslar istatistikten ibaret değil. Can kaybediyoruz, yetişmiş insan gücümüzü kaybediyoruz." tabirlerini kullandı.

Trafik kazalarında ölümlerin çoğunlukla ihmal ve dikkatsizlikten kaynaklandığının altını çizen Usta, "Trafik kazalarında son yıllarda azalma eğilimi vardı fakat 2023'te, bir evvelki yıla nazaran ölümlü ve yaralanmalı kaza oranı yüzde 19, meyyit sayısı ise yüzde 25 oranında arttı. Trafik kazaları, beşerden kaynaklanan ve karşı önlemlerle önlenebilir bir yapıdadır. Yalnızca trafik kurallarına uyarak bu kazaların birçoklarını önleyebiliriz." değerlendirmesinde bulundu.

Trafik hatalarına yönelik cezalarda caydırıcılığın güçlendirilmesi gerektiğini lisana getiren Usta, "Bir kişinin vefatına neden olan asli kusurlu şoföre 6 yıl ceza verilse bile infaz yasası nedeniyle mahpusta kalma müddeti 2 yıl. Maalesef bu cezalar caydırıcılıktan uzak. Trafik güvenliğini tehlikeye sokan hatalılar, cezasızlık algısı nedeniyle yürek buluyor." dedi.

Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında hazırlanan Karayolu Trafik Güvenliği Hareket Planı'ndan bahseden Usta, "Dernek olarak bu planın paydaşıyız. Trafik hatalarına verilen cezaların caydırıcılığının araştırılması ile ilgili mevzuat değişiklikleri gayeler ortasında yer alıyor. Trafik güvenliği hepimiz için çok değerli, zira trafiğin bir kesimiyiz." diye konuştu.

Ölüm oranı yüzde 25 arttı

Türkiye Trafik Kazalarını Önleme Derneği Genel Başkanı Onur Orhon, önleyici önlemlerin değerine işaret etti.

Alınan önlemlerin ve kontrollerin doküman denetimiyle sonlu kaldığını belirten Orhon, "Esas yapılması gereken, trafikte kusurlu davranış sergileyen şoförlerin anında tespit edilip denetlenmesi." tabirini kullandı.

Kazaların ve kazalarda hayatını kaybedenlerin sayısının artış gösterdiğini belirten Orhon, "2021 yılında 1 milyon 186 bin kaza meydana geldi. 2022'de bu sayı 1 milyon 232 bine yükseldi, 2023'te 1 milyon 314 bine ulaştı. 2024'ün 9 ayında ise kaza sayısı 450 bin dolayında. Vefat oranlarına baktığımızda, 2023 yılında, bir evvelki yıla nazaran yüzde 25 artış var." dedi.

Hız sonunun düşürülmesi önerisi

Derneğin yönetim kurulu üyesi, makine yüksek mühendisi Alpay Lök, sürat sınırlamaları ve araç muayeneleriyle ilgili kontrollerin yetersiz kaldığını lisana getirdi.

Türkiye'de bilhassa yüksek suratın hem kent içinde hem de otoyollarda önemli tehlike yarattığını söyleyen Lök, "Avrupa'da son 4 yıldır sürat sonları kent içinde 50 kilometreden 30'a düşürüldü. Zira 50 kilometre süratle yayaya çarptığınızda hayatta kalma bahtı yüzde 20 iken, 30'la çarptığınızda yüzde 80'e çıkıyor. Türkiye olarak maalesef 2022 yılında sürat sonlarını artırdık. Otoyollarda sürat sonu, arabalarda 120'den 140'a çıkarıldı. Bu, Avrupa suratları düşürme eğilimindeyken, yakıt tüketimi ve çevresel tesirler açısından geri adım oldu." diye konuştu.

Lök, otobüslerin de 140 kilometre suratlara kadar çıkabildiğini lakin bu araçların en fazla 100 kilometre süratle gitmeleri gerektiğini vurguladı.

Türkiye'deki araç muayenelerinin 20 yıl evvelki teknik dokümanlara nazaran yapıldığını tabir eden Lök, " Avrupa Birliği'nde 2004 yılından sonra iki büyük değişiklik yapıldı, elektronik sistemlerle kontroller sıkılaştırıldı. Bizim de araç muayene mevzuatımızı, Türkiye koşullarına uyarlamamız gerekiyor." formunda konuştu.

Kış lastiği kullanımında yaşanan eksikliklere de değinen Lök, şunları kaydetti:

"Kış lastiği olarak tanımlanan M+S lastikleri Almanya'da yasaklanmış olmasına karşın Türkiye'de kabul edildi. Gerçek kış lastiği, kar tanesi sembolüyle sertifikalandırılmış olandır ve makul testlerden geçmiştir. Mevzuatın M+S lastiğinden çıkıp, gerçek kış lastiğine geçmesi gerekiyor. 1 Aralık'ta kış lastiği zaruriliği başlıyor. Bu tarihe kadar bu düzenlemelerin yapılmasını bekliyoruz."

Takografla oynanması kazaya neden oluyor

Türkiye Trafik Kazalarını Önleme Derneği Yönetim Kurulu Üyesi ve elektronik mühendisi Bilal Yeşil ise trafik kazalarında sürat aşımı ve yorgunluk üzere şoför kaynaklı etkenlere dikkati çekti.

Bu iki sorun için teknolojik tahlillerin aktif halde kullanılamadığını belirten Yeşil, sürat sonlandırıcı donanımların kamyon ve otobüslerde yasal hudut olan suratlara nazaran ayarlanarak fabrikadan çıktığını fakat sonradan merdiven altı atölyelerde bu donanımların devre dışı bırakıldığını anlattı.

Yeşil, takograf aygıtında manipülasyon yapılan araçların suratını, fren sistemini ve acil durum işlevlerini yanlış hesap edebildiğini, bunun da kazalara neden olduğunu belirtti.

Takograf bilgilerinin aktif bir formda denetlenebilmesi için polisin bilgi indirme aygıtlarına ve tahlil yazılımına sahip olması gerektiğini vurgulayan Yeşil, "Polis elinde bu teknolojiler olmadığı için sağlıklı bir kontrol yapamıyor. Takografların gerçek bilgileri sağlaması, kazaların önlenmesi için hayati değer taşıyor." dedi.