TÜRK-İŞ, HAK-İŞ ve DİSK’ten ortak vergide adalet talebi
TÜRK-İŞ Genel Başkanı Ergün Atalay, HAK-İŞ Genel Lideri Mahmut Arslan ve DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu imzasıyla yapılan ortak yazılı açıklamada, Anayasa'nın "Vergi ödevi" başlıklı 73'üncü unsurunda "Herkes kamu masraflarını karşılamak üzere, mali gücüne nazaran, vergi ödemekle yükümlüdür" tabirinin yer aldığına dikkat çekildi.
TBMM'den öncelikli taleplerinin Anayasa'da yer alan bu kararın uygulamada karşılık bulması olduğu vurgulanan açıklamada, emekçi konfederasyonları olarak 9 Temmuz 2024'te "insan onuruna yaraşır bir ömür talep ediyoruz" başlığı ile yapılan ortak açıklamada, başta vergi düzenlemeleri olmak üzere emek bölümünün en acil taleplerini kamuoyuyla paylaştıkları anımsatıldı.
Açıklamada, "Bugün gelinen noktada, giderek artan hayat pahalılığı, gelir dağılımında ve vergide adaletsizlik, başta çalışanlar olmak üzere, toplumun dar ve sabit gelirli tüm kısımlarının hayat kaidelerini daha da ağırlaştırmıştır. Fiyatları enflasyonun sebebi gören yaklaşım kabul edilemez. Fiyatlı çalışanlar enflasyonun nedeni değil mağdurudur. Geçim ve çalışma kurallarının bir an evvel uygunlaştırılması gerekmektedir." sözlerine yer verildi.
"Ücretli çalışanlar yüksek oranda gelir vergisi ödemekte"
Türkiye'de gelir ve servet eşitsizliğini dengeleyecek adil bir vergi sistemi ile bütüncül toplumsal siyasetlere acil gereksinim duyulduğuna işaret edilen açıklamada, yapılacak düzenlemelerde, "sosyal devlet" olmanın göstergesi olarak, toplumun kıymetli kısmını oluşturan dar ve sabit gelirli kısımların temel alınması, emek odaklı yaklaşıma yük verilmesi gerektiğinin altı çizildi.
Açıklamada, şunlar kaydedildi:
"Ülkemizde vergi yükü adil değildir. Dolaylı vergilerin hissesi direkt gelir ve servet üzerinden alınan hisseye nazaran epeyce yüksektir. Dolaylı vergiler, vergi yükümlüsünün gelirini ve şahsî durumunu ekseriyetle dikkate almayan bir yapıdadır. Fiyatlı çalışanlar, direkt ve peşin yüksek oranda gelir vergisi ödemekte, öteki yandan temel gereksinimleri için yaptıkları mecburî tüketim harcamaları nedeniyle dolaylı vergi ödemek durumunda kalmaktadır. Sermaye bölümüne tanınan geniş istisna ve muafiyetler, vergi afları emek kesiti için geçerli değildir."
"İşçiler mart ayından itibaren ikinci vergi dilimine girmekte"
Ücretlerin vergilendirilmesinde mevcut tarife ve oranların çalışanları mağdur ettiği tabir edilen açıklamada, ücretliler için düzenlenen gelir vergisi tarifesinin birinci basamağının 2002'de taban fiyatın 17 katıyken, bugün ise 5 katına kadar gerilediği belirtildi.
Açıklamada, şunlara yer verildi:
"Ücretli çalışanların vergi yükü böylelikle daha da artmıştır. Geçmiş yıllarda yılın son aylarına kadar ikinci vergi dilimine girmeyen birçok emekçi, günümüzde mart ayında ikinci vergi dilimine girmektedir. Gelir vergisi tarifesinde 2002 yılı temel alınarak her yıl açıklanan tekrar değerleme oranına nazaran güncellenmesi sağlanmalı ve birinci dilim minimum fiyatın 14 katından az olmamalıdır. Başka dilimler de bu fiyat temel alınarak yine düzenlenmelidir.
Ücretlerin, minimum fiyat fiyatındaki kısmının vergiden muaf tutulması uygulamasına devam edilmeli, lakin minimum fiyat istisnası personellerin kaybına yol açan vergiden indirim değil matrahtan indirim yoluyla olmalıdır. Vergi matrahı - evvelden olduğu üzere - fiyatlı çalışanların lehine farklılaşmalı, birinci vergi basamağı için uygulanacak oran da yüzde 10 olmalıdır. Vergi sistemi, aile yükümlülükleri temel alınarak farklılaştırılmalıdır."