Türkiye-Afrika Ortaklığı Genişliyor
DIŞİŞLERİ Bakanı Hakan Fidan, Afrika ülkelerine yönelik yaklaşımlarının Afrika Birliği'nin kuruluş unsurlarıyla ve 2063 Gündemi ile ahenk içinde olduğunu belirterek, "Amacımız, Afrika Birliği ile ortaklığımızı genişletmek ve derinleştirmektir" dedi.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Cibuti'de düzenlenen Türkiye-Afrika Paydaşlığı 3. Bakanlar Gözden Geçirme Konferansı'nın açılışında konuştu. Fidan konuşmasına, konferansın düzenlenmesi için uğraşları ve misafirperverlikleri için Cibuti Dışişleri ve Uluslararası İşbirliği Bakanı Mahmud Ali Yusuf ile grubuna teşekkür ederek başladı. Afrika Birliği (AfB) Kurulu Lideri Musa Faki Muhammed'e ve Moritanya Dışişleri, İşbirliği ve Yurtdışındaki Moritanyalılar Bakanı Muhammed Salim Veled Merzuk'a da katkıları için teşekkürlerini sunan Bakan Fidan, "Sayın Cumhurbaşkanımızın içten selamlarını ve konferansımızın başarısı için en güzel dileklerini iletmek isterim" tabirlerini kullandı.
Afrika'nın genç ve dinamik nüfusu, kaynakları ve büyüyen pazarıyla 21. yüzyılda daha büyük bir rol oynamaya hazırlandığını belirten Fidan, "Afrika, terörizm, eşitsizlik, iklim değişikliğinin olumsuz tesirleri, az gelişmişlik ve sistemsiz göç üzere çeşitli karmaşık sıkıntılarla da karşı karşıyadır. Bunlar global sıkıntılardır, lakin Afrika'nın yıllar içinde elde ettiği başarılardan daha büyük değildir. Türkiye, 'Afrika'nın problemlerine Afrikalı çözümler' unsuruna riayetle, 2000'li yılların başında Afrika ülkeleriyle yakın iştirak başlatmıştır" diye konuştu.
Fidan, Türkiye'nin 2008 yılından bu yana Afrika Birliği'nin stratejik ortağı olduğunu kaydederek, "Tüm Afrika ülkeleriyle münasebetlerimizi yapılandırılmış, sistematik ve o ülkeye özel bir yaklaşımla ikili olarak geliştirdik. Ayrıca, Afrika Birliği çerçevesinde çok taraflı münasebetlerimizi güçlendirdik. Afrika'nın istikrarına en üst seviyede kıymet veriyor ve güvenlik kaygılarını ciddiye alıyoruz" dedi.
'AFRİKA İLE TİCARET HACMİMİZ 2023 YILINDA 35 MİLYAR DOLARI AŞTI'
Sudan'da devam eden çatışmaların 2. yılına yaklaşırken ülke için yıkıcı sonuçlar doğurduğunu söyleyen Fidan, "Sudan'ın, milletlerarası toplumun dikkatinden kaçmasına müsaade vermemeli, acil ateşkes ve kalıcı bir tahlil için birlikte hareket etmeliyiz. Türkiye, terörizmle gayrete tam takviye vermekte, Kıta genelinde istikrarı güçlendirmeyi, kapasite ve inanç inşa etmeyi amaçlayan lokal ve bölgesel teşebbüslere dayanağını sürdürmektedir" sözlerini kullandı.
Bakan Fidan, Türkiye'nin Afrika Kıtası'nda siyasi, güvenlik, ekonomik, toplumsal ve insani imkanlarıyla büyük yatırımlar yapmaya devam ettiğinin altını çizerek, "Güvenlik ile kalkınma ortasında güçlü bir bağ vardır. Türkiye, Kıta'yla ticari ve ekonomik iştirakini geliştirmede kapsamlı ve bütüncül bir yaklaşım benimsemektedir. Afrika ile ticaretimizi her geçen gün artırıyoruz. Ticaret hacmimiz 2023 yılında 35 milyar doları aşmıştır. Afrika'daki direkt yatırımlarımızın pahası 7 milyar doların üzerindedir" diye konuştu.
Afrika ile paydaşlığın belkemiği olarak tabir ettiği halklar ortası münasebetlerin de geliştirilmesine özel kıymet verdiklerini vurgulayan Fidan, "31 Afrika ülkesine 50'den fazla ziyarette bulunan Sayın Cumhurbaşkanımız, Afrika'yı en fazla ziyaret eden önderlerden biridir. Afrika genelinde 44 Büyükelçiliğimiz faaliyet göstermektedir. Ankara'da ise 38 Afrika ülkesinin Büyükelçiliklerine mesken sahipliği yapmaktan memnuniyet duyuyoruz" dedi.
Fidan, Afrika ülkelerine yönelik yaklaşımlarının Afrika Birliği'nin kuruluş unsurlarıyla ve 2063 Gündemi'yle ahenk içinde olduğunu aktararak, "Amacımız, Afrika Birliği ile ortaklığımızı genişletmek ve derinleştirmektir. 2021'de düzenlenen üçüncü Tepe'de kabul edilen Ortak Hareket Planı'nı uygulamak için ilgili tüm kuruluşlarımızla yakın iş birliği içinde çalışıyoruz" tabirlerini kullandı.
'ULUSLARARASI SİSTEM, ORTA DOĞU'DAKİ İNSANİ FELAKETİ DURDURMAKTA BAŞARISIZ OLDU'
Afrika'da gerçekleştirilen projelerden kelam eden Bakan Fidan, "Son 2 yılda Afrika'da, erken ikaz, çatışmaların önlenmesi ve idaresi, sürdürülebilir etraf, besin güvenliği, sıhhat hizmetleri ve özel bölüm gelişimi üzere alanlarda ulusal kapasiteleri güçlendirmek maksadıyla birçok proje gerçekleştirdik. Bugün kabul edeceğimiz Ortak Uygulama Raporu bu ağır çalışmanın bir kanıtıdır" diye konuştu.
Fidan, Afrika Birliği'nin G20'de daimi üye olma gayesini en başından itibaren desteklediklerini belirterek, "Güney Afrika Cumhuriyeti'nin 2025 yılında G20 Devir Başkanlığını üstlenmesi, Kıta'nın önceliklerinin global gündeme taşınması için büyük bir fırsat olacaktır. Türkiye, Afrika'nın milletlerarası sistemde hak ettiği yeri elde etme ve sesini duyurma maksadını kuvvetle desteklemektedir. Maalesef, memleketler arası sistem mevcut eşitsizliklere ve adaletsizliklere aktif biçimde cevap verememekte, çatışmaları ve savaşları önleyememektedir. Bu durum, büyük bir meşruiyet meselesine ve güvensizliğe yol açmaktadır" dedi.
Uluslararası sistemin dünyanın büyük bir kısmı için barış, istikrar ve adalet sağlayamadığını söyleyen Fidan, "Uluslararası sistem, Orta Doğu'daki insani felaketi durdurmakta başarısız olmuştur. İsrail, Filistin halkına yönelik soykırım hatalarını sürdürmektedir. Bu sınırsız saldırganlık, bölgesel istikrarı ve milletlerarası tertibi tehdit etmektedir. İsrail'e karşı zorlayıcı önlemler alınmalıdır. BM'de, İsrail'e karşı silah ambargosu davetinde bulunan bir teşebbüs başlattık. Filistin davasını desteklemede ve İsrail'i durdurmada Afrika'nın kıymetli bir rol oynayabileceğine inanıyoruz. Filistinlilerin yanında olan Afrika ülkelerine minnettarız. Dünya sisteminde kıymetli bir ses olan Afrika'nın, Filistin için efor göstereceğinden eminiz" tabirlerini kullandı.
Bakan Fidan, Filistin halkının temel haklarını garanti altına almak üzere iki devletli tahlil için daha fazla uğraş göstermenin vicdani yükümlülük olduğunu kaydederek, "Güney Afrika Cumhuriyeti'nin İsrail'in uyguladığı soykırım karşısında Milletlerarası Adalet Divanı'na başvurması, bu manada Afrika'dan güçlü bir mesajdır" diye konuştu.
'VİZYONLARIMIZ, TÜRKİYE-AFRİKA BAĞLARINA SAĞLAM BİR TEMEL OLUŞTURMAYA DEVAM EDECEK'
Birleşmiş Milletleri (BM) daha ilgili ve yüzyılın karmaşık problemleriyle yüzleşmeye uygun hale getirme eforlarının sürdürülmesi gerektiğine dikkat çeken Fidan, "Güvenlik Kurulu ıslahatı bu manada kritik değere sahiptir. Afrika'nın, BM Güvenlik Kurulu'nda adil ve güçlendirilmiş temsiliyet taleplerini anlıyor ve hürmet duyuyoruz. BM ile Afrika Birliği ortasında iş birliğini güçlendirme ve bölgesel zorluklara uzun vadeli tahliller bulma gayretleri da önemlidir" dedi.
Bakan Fidan, konferansın, 2021 Doruğu'ndan bu yana Türkiye-Afrika iştirakinde kaydedilen ilerlemeyi gözden geçirmek için bedelli bir fırsat olduğunu belirterek, "Ayrıca 2026 yılında düzenlenecek olan bir sonraki Tepe için hazırlıkları gözden geçireceğiz. Dördüncü Tepe, stratejik ortaklığımızı derinleştirmeye yönelik yaklaşımlarımızı daha da ileriye taşıyacaktır. Güçlü tarihi bağlar, halklar ortası esaslı yakınlık ve geleceğe yönelik benzeri vizyonlarımız, Türkiye-Afrika alakalarına sağlam bir temel oluşturmaya devam edecektir" ifadelerini kullandı.
Afrika Birliği Kurulu Başkanlığı misyonunu 8 yıldır muvaffakiyetle yürüten AfB Komisyonu Başkanı Muhammed'e tebriklerini sunan Fidan, "İş birliğimizi müteakip Liderle da sürdürmeyi dilek ediyoruz. Son olarak, Türkiye'nin yakın dostu Cibuti'ye konut sahiplikleri için bir kere daha içten teşekkürlerimizi sunarım. Katılımınız ve katkılarınız için hepinize tekrar teşekkür ederim" diye konuştu.