Türkiye’de deprem riski! MTA diri fay hattı haritasını güncelledi
AA jenerasyonunda bulunan Türkiye'nin canlı fay haritası güncellendi.. Maden Teknik Arama Genel Müdürlüğü'nün (MTA) yenilenmiş zelzele risk haritası fay çizgisine nazaran Türkiye'de Kuzey, Doğu ve Batı Anadolu diye isimlendirilen üç büyük yer alıyor. MTA güncellenmiş Türkiye canlı fay çizgisi haritası kapsamındaki bilgilerde; Türkiye'de 45 vilayette bulunan 485 canlı fayın 5.5 ve üzerinde sarsıntı üretebildiği de ortaya konuldu.
Türkiye'de bulunan canlı fayların sayısı 485
Türkiye Canlı fay Haritası üzerinde gösterilen toplam canlı fayların sayısı 485'e ulaşıyor. Bunlardan 326'sı tekçe fay, fay zonu yahut sistemi olarak yer alırken 183'ü ise bu ana yapılar altında fay segmenti olarak haritalandırılıyor. Türkiye Canlı Fay Haritası’nda gösterilen canlı fayların her birinin 5,5 ve daha büyük zelzeleler üretebilecek kaynak zonlar olduğu belirtiliyor. Bu harita üzerinde canlı faylara ilişkin uzunluk, yaş, kayma tipi, genel doğrultu, fay düzleminin eğim istikameti ve derecesi üzere zelzele tehlike değerlendirmelerinde gereksinim duyulabilecek bilgiler de kullanıma sunuluyor.
MTA'nın güncellenmiş canlı fay haritasında yer alan ayrıntılar şu formda;
Kuzey Anadolu Fay Sınırı üzerinde bulunan iller
AFAD'ın datalarına nazaran Kuzey Anadolu Fay Sınırı ile Ege Bölgesi Graben Sistemi üzerinde 6'şar, Doğu Anadolu Fay Çizgisi'nde 4 ve öbür faylar üzerinde 8 olmak üzere 24 ilin direkt kent merkezinden faal fay geçiyor. Ayrıyeten 80'den fazla ilçe de direkt faal fay çizgileri üzerinde bulunuyor. Türkiye'nin kuzey bölümünde doğu-batı doğrultusunda uzanan fay çizgisi Saros Körfezi'nden başlar, Doğu Anadolu Bölgesi'ndeki Aras Vadisi’ne kadar uzanıyor.
Bu jenerasyon Gelibolu, Marmara Denizi’nin derin kısımları, İzmit Körfezi, Adapazarı, Düzce-Bolu, Gerede, Merzifon, Suluova, Erbaa-Niksar, Kelkit vadisi ile Erzincan, Erzurum, Varto ve Van üzerinden geçen bir çizgi formunda uzanır. Ayrıyeten Çanakkale, Edremit, Bursa ve İznik bu nesil içerisinde kalıyor.
Doğu Anadolu Fay Çizgisi üzerinde bulunan iller
Doğu Anadolu Fayı, Meyyit Deniz Çatlağı'nın kuzey ucundaki Maraş Üçlü Bitişmesi ile başlıyor ve Kuzey Anadolu Fayı ile birleştiği Karlıova Üçlü Bitişmesi'nde kuzeydoğu istikametinde son buluyor.
Doğu Anadolu Fay Çizgisi, Hatay, Osmaniye, Gaziantep, Kahramanmaraş, Adıyaman, Elazığ, Bingöl, Muş'a kadar devam eder ve sonrasında Erzincan'dan itibaren Kuzey Anadolu Fay Çizgisi ile birleşir.
Batı Anadolu Fay Sınırı üzerinde yer alan iller
Ege Bölgesi’ndeki Bakırçay, Gediz, Küçük ve Büyük Menderes çöküntü ovaları boyunca uzanan kimi canlı fay sınırları bulunuyor. Bu fay sınırlarına ahenk gösteren sarsıntı jenerasyonu; Ayvalık, Dikili, İzmir, Aydın, Denizli, Isparta ve Akşehir'i içine alır.
Ayrıyeten Burdur, Acıgöl havzalarının kenarlarında ve Sultan Dağları’nın kuzey eteklerinde de faylar uzuyor.
İstanbul ve Ankara'da canlı fay bulunmuyor
MTA canlı fay çizgileri haritasına nazaran en uzun canlı fay, Kuzey Anadolu sınırında bulunuyor. İstanbul ve Ankara'da canlı fay bulunmazken yakınlarında bulunan canlı fay sınırları bu vilayetlerde de risk teşkil ediyor.
Birinci derece riskli bölgeler
Haritaya nazaran bu vilayetler şöyle:
İzmir, Balıkesir, Manisa, Muğla, Aydın, Denizli, Isparta, Uşak, Bursa, Bilecik, Yalova, Sakarya, Düzce, Kocaeli, Kırşehir, Bolu, Karabük, Hatay, Bartın, Çankırı, Tokat, Amasya, Çanakkale, Erzincan, Tunceli, Bingöl, Muş, Hakkari, Osmaniye, Kırıkkale, Siirt.
İkinci derece riskli bölgeler
İkinci derece riskli illerse şöyle:
Tekirdağ, İstanbul, Bitlis, Kahramanmaraş, Van, Adıyaman, Şırnak, Zonguldak, Afyonkarahisar, Samsun, Antalya, Erzurum, Kars, Ardahan, Batman, Iğdır, Elazığ, Diyarbakır, Adana, Eskişehir, Malatya, Kütahya, Çankırı, Uşak, Ağrı, Çorum.
Haritada üçüncü dereceden riskli vilayetler şöyle aktarıldı:
Eskişehir, Antalya, Tekirdağ, Edirne, Sinop, İstanbul, Kastamonu'yu, Ordu, Samsun, Giresun, Artvin, Şanlıurfa, Mardin, Kilis, Adana, Gaziantep'in de kimi bölgeleri ve Kahramanmaraş, Sivas, Gümüşhane, Bayburt, Kayseri, Yozgat, Çorum, Ankara, Konya, Mersin ve Nevşehir.
En az riskli bölgeler
Türkiye Zelzele Haritasına nazaran zelzele riskinin en az olduğu dördüncü ve beşinci kümede yer alan vilayetler ise Sinop, Giresun, Trabzon, Rize, Artvin, Kırklareli, Ankara, Edirne, Adana, Nevşehir, Niğde, Aksaray, Konya ve Karaman.
Kuzey Anadolu Fay Zonu her yıl 17-25 milimetre kayıyor
Öte yandan, canlı faylar üzerindeki sarsıntı hareketliliği sismometreler aracılığıyla takip ediliyor.
Bu çalışmalar ülke genelinde Afet Acil Durum İdaresi (AFAD) Başkanlığı ile Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Sarsıntı Araştırma Enstitüsü tarafından yapılıyor. Ayrıca canlı fayların üzerindeki kayma suratları ise Global Konumlama Sistemi (GPS) kullanılarak ortaya konuluyor.
Bu husus ile ilgili araştırmalar Harita Genel Müdürlüğü ile üniversitelerin Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği kısımları tarafından gerçekleştiriliyor. Literatürde yer alan bilgiler ışığında, Türkiye'nin en değerli iki canlı fay sınırından biri olan Kuzey Anadolu Fay (KAF) Zonu boyunca yıllık kayma suratının yaklaşık 17-25 milimetre, Doğu Anadolu Fay (DAF) Zonunda ise yıllık kayma suratının yaklaşık 10 milimetre kıymetinde olduğu biliniyor.