UCM’nin Myanmar Generali İçin Tutuklama Talebi Yetersiz

Myanmarlı insan hakları aktivisti ve soykırım uzmanı Maung Zarni, Milletlerarası Ceza Mahkemesi (UCM) Savcılığının Myanmar askeri yönetiminin lideri Min Aung Hlaing hakkındaki tutuklama talebinin olumlu lakin Arakanlı Müslümanların (Rohingya) topraklarına geri dönüşü için yetersiz olduğunu söyledi.

Zarni, AA muhabirine, UCM Savcılığının Min hakkında Arakanlı Müslümanlara yönelik kabahatler nedeniyle istediği tutuklama buyruğunun olumlu bir adım olduğunu lisana getirdi.

Zarni, tek bir general için çıkarılacak tutuklama buyruğunun, bir milyondan fazla Arakanlı Müslüman'ın cetlerinin topraklarına inançlı formda geri dönüşü ve toplumlarını tekrar inşa etmeleri gayesiyle kâfi olmadığını vurguladı.

Gerçek adaletin üç temel şartı

Arakanlı Müslümanlar için gerçek adalete ulaşılmasının yalnızca bir tutuklama talebiyle olmayacağını düşündüğünü anlatan Zarni, "Soykırım mağdurları için gerçek adaleti arıyorsak komuta sorumluluğu olan bir, iki hatta yarım düzine askeri lideri yargılamak yeterli değil. Arakanlı Müslümanlar için adalet, yalnızca soykırımı düzenleyen birkaç üst seviye kumandanı hapsetmek değil." dedi.

Zarni, Arakanlı Müslümanlar için adaletin 3 temel koşulunu sıralayarak, "Öncelikle cetlerinin toprakları Kuzey Arakan'a inançlı dönüş, akabinde topraklarını geri alma ve sonra da güvenlik içinde toplumlarını, ömürlerini, okullarını, hastanelerini, işletmelerini ve mescitlerini tekrar inşa edebilme imkanı. Bu üç temel öge, onların ekonomilerini, toplumlarını ve başka kültürel ve entelektüel kurumlarını yine inşa etmelerini sağlayacak." diye konuştu.

Soykırımın devlet eliyle yapıldığına dikkati çeken Zarni, "İnsanlığa karşı hatalar ve soykırımlar, ekseriyetle siyasi devletler ve rejimler tarafından ordu, paramiliter kümeler, milis kümeleri ve kolluk kuvvetleri hatta hukuk sistemi kullanılarak işleniyor. Arakanlı Müslümanların durumu, soykırım ders kitabı örneği olacak bir durum." sözlerini kullandı.

Zarni, UCM'nin tutuklama talebinde bulunduğu Myanmar askeri yönetiminin lideri General Min Aung Hlaing'in rolünü, "O, Myanmar'ın Milosevic'i, Myanmar'ın Netanyahu'su. 2017'de ordusunun Arakan eyaletindeki tüm öldürme, toplu tecavüz, katliam ve yıkımlarının ortasında, askeri birliklere ve halka yönelik meşhur konuşmasında Arakanlı Müslümanların varlığının, ömürlerinin ve Myanmar topraklarındaki mevcudiyetinin İkinci Dünya Savaşı'ndan 'yarım kalmış bir iş' olduğunu söyledi. Böylelikle bu yarım kalmış işi bitirme sinyalini açıkça verdi. Soykırım bunun aracıydı. General Min, Netanyahu kadar kötücül, ırkçı, şiddet yanlısı ve soykırımcı olarak görülmeli." değerlendirmesinde bulundu.

"Soykırım, 1970'lerden beri devam ediyor"

Komuta sorumluluğu bulunan şahısların ferdi hesap verebilirliğinden fazla soykırımın kurumsal boyutuna dikkati çeken Zarni, şunları kaydetti:

"Bir milyon Arakanlı Müslüman'ın 6 ay ila 2 yıl içinde toplu olarak sürgün edilmesi bir kitle cürmü lakin Arakanlı Müslümanlara yönelik kurumsal zulüm 1970'lere kadar uzanıyor. Bu yüzden buna 'kademeli uygulanan soykırım' diyoruz. UCM savcısının yaptığı olumlu ve samimiyetle destekliyorum lakin hukuku adaletle karıştırmamak gerekir."

Zarni, soykırım cürümlerinin ekseriyetle devletler tarafından ırkçı toplumun dayanağıyla işlendiğini belirterek, "Nazi rejiminin Musevilere ve öteki azınlıklara karşı soykırımı, Alman halkının takviyesiyle gerçekleşti. Myanmar Budist toplumu da soykırım ırkçılığı alanına girdi. Kelamda demokratik devrimcilerden bile Arakanlı Müslümanları Myanmar'ın insanları olarak kabul etmeye hazır olduklarına dair bir içten değişimi görmedim." diye konuştu.

UCM'nin yaklaşımını da eleştiren Zarni, "Mahkemenin tek bir Myanmar generali için tutuklama talebinde bulunmak maksadıyla 5 yıl beklemesi telaş verici. 6 gün evvel Netanyahu ve Gallant hakkında tutuklama kararı çıkarılması olumlu. Mahkemeyi ve savcıları bu bahadır adımlarından ötürü takdir ediyorum. Myanmar generalini de yargılamalarını destekliyorum fakat Arakanlı Müslümanlar için adalet, mahkemenin sağlayabileceğinin ötesine geçmeli." sözlerini kullandı.

"Toplumsal ön yargılar devam ediyor"

Zarni, Arakanlı Müslümanların geri dönüşlerinin önündeki iki temel manisi şöyle açıkladı:

"Birinci mahzur Myanmar toplumu. Farklı etnik kümeler, farklı dinler, ana akım Budistler hatta kimi Myanmar Müslümanları, Arakanlı Müslümanların oraya ilişkin olmadığına inandırıldı. İngiliz periyodunda mevsimlik tarım emekçisi olarak geldikleri ve İngilizler gittikten sonra ülkede kaldıkları propagandası yapıldı. Myanmar ordusu tarafından üretilen bu propaganda, Aung San Suu Çii dahil siyasi parti ve başkanlar, rahipler ve öbür etnik azınlıklar tarafından kabul gördü."

Demokrasi, federal özerklik ve insan hakları isteyen birtakım kümelerin, Arakanlı Müslümanların da birebir haklara tabi olduğunu kabul etmeye hazır bulunmadığını anlatan Zarni, "Bu iç mahzurun değişmesi için tüm Myanmar kanaat başkanları, gazetecileri, eğitimcileri ve ihtilal önderlerinin bir ortaya gelip 'Arakanlı Müslümanları geri kabul ediyoruz, onlar toplumumuzun kesimi, onlar bizim kardeşlerimiz.' demeleri gerekiyor fakat bu olmuyor." değerlendirmesinde bulundu.

Zarni, Arakanlı Müslümanların topraklarına dönüşünün önündeki ikinci pürüzün memleketler arası toplumun faal rol almaması olduğunu söyleyerek, "2016-2017'den bu yana ülkelerinden zorla çıkarılan bir milyon Arakanlı Müslüman'a Bangladeş dahil komşu ülkelerde gereken müdafaa sağlanamadı. Bangladeş, onları 'Myanmar'dan zorla yerinden edilmiş kişiler' olarak tanımlıyor. Hayır, onlar soykırım mağduru ve mülteci kontratı kapsamında Arakanlı mülteciler." sözlerini kullandı.

"Arakan Ordusu da ırkçı"

Arakan eyaletinin Myanmar'da orduyla çatışan silahlı isyancı kümelerden Arakan Ordusu'nun denetiminde bulunduğunu anlatan Zarni, "Arakanlı Müslümanların toprakları, şu an 'Arakan Ordusu' isimli silahlı milislerin denetiminde. Arakan Ordusu da Arakanlı Müslümanlara karşı tıpkı derecede ırkçı, soykırımcı ve şiddet yanlısı olduğunu tekraren gösterdi." dedi.

Zarni, tahlil önerisi olarak Arakanlı Müslümanlara mülteci statüsünün verilmesi ve akabinde Türkiye, Çin, Hindistan ve öbür bölge ülkelerinin bir ortaya geldiği devletler ortası konferans düzenlenmesinin gerektiğini belirterek, "Konferansın tek odağı, Arakanlı Müslümanların istekli formda konutlarına dönüşü olmalı. Bangladeş, Hindistan, Çin, Tayland ve öteki ASEAN ülkelerinin oluşturacağı milletlerarası müdafaa gücü eşliğinde bu gerçekleşmeli." diye konuştu.

Myanmar'daki askeri ve idari durumun milletlerarası müdahale için uygun olduğunu belirten Zarni, "BM'nin 198 üye devletinin tamamının değil yalnızca Myanmar ordusu için kıymetli olan birkaç komşu ülkenin müdahalesi kâfi. Bilhassa Hindistan, Çin, Tayland ve Bangladeş bir ortaya gelmeli. Bangladeş, halihazırda topraklarındaki bir milyon Arakanlı Müslüman mülteciyle en büyük yükü taşıyor." değerlendirmesinde bulundu.