Yerli Yazılımla Tarımda Verim Artışı
Tarımda zararlılarla çaba ve verimlilik için ulusal yazılım: Dronla manzara alınıyor, yazılım tespit ediyor
Prof. Dr. Halil Kumbur:
"Sürdürülebilir tarım için yapay zeka tarım programları son derece önemli"
Öğretim Üyesi Dr. Habibe Elif Gülşen Akbay:
" Yapmış olduğumuz literatür çalışmalarında da yabancı otların erken teşhis edilmesiyle yüzde 34 oranında bitkinin besin bedelinin arttırabildiği tespit edilmiştir"
Öğretim Üyesi Dr. Volkan Yamaçlı:
"Çok bileşenli yazılım üzerinden yerli ve ulusal biçimde bir sınıflandırma tabanlı yazılım oluşturuyoruz"
MERSİN - Mersin Üniversitesi öğretim üyelerinin büyük ölçüde tamamladığı yerli ve ulusal yazılımla yabancı otların ve zararlıların tespiti için oluşturulan yapay zekanın Dron dayanaklı denemeleri gerçekleştirilirken tarımda randımanın artırılmasının ve üreticinin masrafının düşürülmesinin hedeflendiği tabir edildi.
Mersin Teknoloji Geliştirme Bölgesi'nden Prof. Dr. Halil Kumbur, MEÜ Etraf Mühendisliği Kısmı'ndan Dr. Öğretim Üyesi Habibe Elif Gülşen Akbay, Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Kısmı'ndan Dr. Öğretim Üyesi Volkan Yamaçlı'dan oluşan takım, 'Yabancı Otların Derin Öğrenme ile Tespitine Yönelik Yazılım Geliştirilmesi: Drone Teknolojilerine Uyarlanması" projesini hazırladı. TUBİTAK tarafından desteklenmeye paha görülen proje için yerli ve ulusal yazılım hazırlayan takım Faziletli Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü'de deneme çalışmaları gerçekleştirdi. Yapılan deneme çalışmalarında farklı yabancı otların tespiti sağlandı, hem de yabancı otların erken teşhis edilmesiyle yüzde 34 oranında bitkinin besin kıymetinin arttırabildiği tespit edildi. Büyük oranda tamamlanan projenin önümüzdeki yıl Haziran ayında üreticiler başta olmak üzere tarımla ilgili paydaşların kullanımına sunulmasının hedeflendiği bildirildi.
Projelerinin yabancı otların derin öğrenme usulüyle tespitine yönelik metotların geliştirilerek insansı hava aracına uyarlanması olduğunu belirten Prof.Dr. Halil Kumbur, burada insansız hava araçlarının yazılım programlarının entegrasyonun yapılıp etraftaki otların ve zararlılarla çabayı içeren çalışma yapmak olduğunu söyledi.
"Bu projenin son derece faydalı olacağını düşünüyoruz"
İstenmeyen otlarla vaktin de gayret yapılmazsa ekilen eserlerin yabancı otlardan görünmediğine dikkat çeken Porf. Dr. Kumbur, "Biz bu sıkıntılara tahlil bulmak için vaktinde tespit ve gayret ile meseleleri en aza indirmeye çalışıyoruz. Bunun içinde bu projenin son derece faydalı olacağını düşünüyoruz. Hazırlamakta olduğumuz program bu bölgede bitkilere ve yabancı otlara nazaran entegrasyonu yapılacak yerli ve ulusal bir programdır. Projemizin münasebeti, dünyada global savaşlar, global iklim krizi, kuraklık, nüfus artışı sonucunda dünyada besin hususlarına ulaşmak epeyce sıkıntı olmakta. Tıpkı biçimde Türkiye'de de bu meseleler gün geçtikçe artmakta. Bununla ilgili kısa, orta ve uzun vadeli planlar ilgili kuruluşlar tarafında yapılmaktadır. Bizde buna katkı hedefli bu eserlerin kaliteli, inançlı olması ve ekonomik formda üretilmesi için gerekli olan zirai uğraş olan bitkilere ziyan verecek yabancı otların ve zararlıların bertarafı ile ilgili bir proje yapmak istedik" dedi.
"2025 yılının Haziran ayında kullanıma sunabileceğiz"
Kumbur açıklamasının devamında ise " Ayrıyeten dijital tarıma geçişte bilgi oluşturulması ve yazılım programlarının bu sisteme entegrosyonu açısından son derece ehemmiyet arz etmekte. Bunun dışında sürdürülebilir tarım için yapay zeka tarım programları son derece kıymetli. Bunların hepsini bir ortaya getirdiğimiz takdirde ulusal ve yerli bir yazılım programını Mersin Üniversitesi Mühendislik Fakültesi araştırma laboratuvarlarında ilgili takımımızla şuanda yapmaktayız. 2025 yılının Haziran ayında kullanıma sunabileceğiz. Şuanda çalışmalarımız belli bir noktaya geldi. Tarımla ilgilenen herkes bu projemizden yararlanmış olacak" Sözlerini kullandı.
"Yüzde 34 oranında bitkinin besin kıymetinin arttırabildiği tespit edildi"
Projelerinin hazırlanması basamağında Türkiye için ehemmiyet arz eden buğday, yulaf, arpa ve soya fasulyesi üzere bir çok eser üzerinde durduklarını belirten Dr. Öğretim Üyesi Habibe Elif Gülşen Akbay, "Biz soya fasulyesi ile çalışmaya karar verdik saha çalışmasında. Bunun seçimini yaparken hem bölgemize hem de iklime hitap eden bir eser olmasına bilhassa dikkat ettik. Bu çeşit eserlerin yetişmesi esnasında etrafında görülecek olan yabancı otların erken evrede haritalandırılması ve tespit edilmesi büyük kıymet arz etmekte. Zira bu bitkilerin alması gerekenleri bu yabancı otlar alabilmekte. Bunun önüne geçilebilmesi içinde bu yabancı otların ömür döngüsünün erken evresinde tespit edilmesiyle bitkilerin besin bedelinin artmasını sağlayabiliyoruz. Yapmış olduğumuz literatür çalışmalarında da yabancı otların erken teşhis edilmesiyle yüzde 34 oranında bitkinin besin kıymetinin arttırabildiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte ekstra olarak ülkemizde yabancı otlara dair bir envanter oluşturulmasının önünün açılması planlanmaktadır" diye konuştu.
"Yerli ve ulusal biçimde bir sınıflandırma tabanlı yazılım oluşturuyoruz"
Projelerinde yapay zeka temelli derin öğrenme ağlarını kullanarak insansız hava aracından aldıkları imgeler üzerinden yabancı otlarla ile bitki ile ilgili sıhhat durumuyla ilgili bir yazılım entegrasyonu yaptıklarını kaydeden Dr. Öğretim Üyesi Volkan Yamaçlı da" İnsansız hava aracı ile aldığımız imajlar üzerinden bir envanter oluşturuyoruz. Bu envanter ile açık kaynak kodlu yazılımları yaptığımız çok bileşenli yazılım üzerinden yerli ve ulusal formda bir sınıflandırma tabanlı yazılım oluşturuyoruz. Burada bilhassa erken evrede yabancı otların ve bitki hastalıklarının tespiti için büsbütün aldığımız imajlar odaklı tespitine yönelik bir çalışma planladık. Bu basamakta önemli bir ilerleme kaydettik" diyerek bilgi verdi.