AFAD ve MTA’dan Ege’de zelzele fırtınası raporu: Volkanik harekete yol açabilir

Afet ve Acil Durum İdaresi Başkanlığı (AFAD) ile Maden Tetkik Arama Genel Müdürlüğü (MTA), Santorini Adası’ndaki sarsıntılara ait ortak ön kıymetlendirme raporu yayımladı. Raporda, Ege’de, Santorini Adası ve civarında meydana gelen ve 28 Ocak’tan itibaren ağırlaşmaya başlayan zelzelelerin sayısının bugün prestijiyle 900’ün üzerine çıktığı lisana getirildi. En büyüğü 5,1 olarak ölçülen sarsıntıların, Santorini Adası’nın kuzeydoğusunda ağırlaştığı aktarılan raporda, zelzelelerin derinliklerinin 5 kilometreyle 25 kilometre ortasında değiştiği tabir edildi. Türkiye kıyılarına en yakın sarsıntının 140 kilometre uzaklıkta olduğu anımsatılan raporda, “Depremler, Santorini Adası’nın 6,5 kilometre kuzeydoğusunda bulunan su altı kraterine sahip olan Kolumbo Volkanı’nın olduğu bölgede ağırlaşmaktadır. Kolumbo Volkanı, Santorini volkanik kompleksinin bir kesimi olup, en son 1650 yılında faal hale geçmiştir. Santorini volkanik kompleksinin bilinen en son patlaması ise 1950 yılında gerçekleşmiştir.” bilgisine yer verildi. Depremlerin ağırlaştığı Kolumbo Volkanı, en son 1650 yılında faal hale geçti.  “TSUNAMİ TESİRLERİ ÜLKEMİZE KADAR ULAŞABİLİR” Santorini Volkanı ve etrafının, etkin bir volkanik kompleks olduğu, bilinen en son patlamanın 1950’de gerçekleştiği hatırlatılan raporda, patlama sonrası oluşan tsunaminin, Türkiye kıyılarına kadar eriştiği belirtildi. Raporda, Yunanistan kaynaklarının, birinci incelemelere nazaran zelzelelerin tektonik kökenli olduğunu aktardığı, lakin volkanizma ile tektonizmanın birbirleriyle direkt ilişkili jeolojik olaylar olduğu vurgulandı. Bir magma odasına bağlı gelişen sismik hareketler olabildiği üzere tektonik hareketler sonucu volkanizmanın meydana gelebildiğine de dikkat çekilen raporda, şunlar kaydedildi: “Bu nedenle son günlerde meydana gelen bu üzere zelzele fırtınaları iki açıdan da dikkatli bir biçimde takip edilmelidir. Devam eden sismik aktivitenin muhtemel bir volkanik hareketliliğe yol açma ihtimali bulunmaktadır. Bununla birlikte 2011-2012 yıllarında misal bir sismik aktivite yoğunluğu tıpkı bölgede 14 ay boyunca yaşanmış, lakin rastgele bir volkanik aktiviteye yol açmamıştır. Bölgede muhtemel bir volkanik aktivitenin gerçekleşmesi durumunda, patlamanın tipi, şiddeti, magma-su etkileşimi ve gibisi farklı jeolojik özelliklere bağlı olarak volkanik aktivite ortaya çıkabilir. Volkanik aktivitenin gelişimi bu özelliklere bakılarak ayrıntılı olarak kıymetlendirilir. Olası bir patlama sonucu tarihî kayıtlarda olduğu üzere volkandan çıkan ince taneli volkanik kül materyalinin havadan rüzgarla taşınması, patlama kolonunun yüksekliği ve çökmesine bağlı olarak gelişebilecek piroklastik akışlar ve patlama ya da zelzele sonrası olabilecek tsunami üzere tehlikelerin tesirleri ülkemize kadar ulaşabilir.

Bu nedenlerle Ege Denizi’nde meydana gelen aktivite zelzele, volkanizma ve tsunami tehlikeleri açısından dikkatle takip edilmektedir.” Ege Denizi’nde 28 Ocak’tan bugün saat 16.00’ya kadar 930’dan fazla sarsıntı meydana geldi. BÖLGEDE ÇOK SAYIDA ETKİN VOLKAN BULUNUYOR Devam eden sismik aktifliğin, Güney Ege Ada Yayı (GEAY) olarak bilinen ortamda yer aldığı belirtilen raporda, Atina, Santorini, Bodrum çizgisi boyunca bir yay çizecek biçimde gelişmiş olan bu jeolojik ortamda, Milos, Santorini ve Nisiros üzere son 10 bin yılda birkaç sefer püskürmüş çok sayıda faal volkanın bulunduğu lisana getirildi. Raporda, “GEAY’ın güneyinden, Ege-Anadolu Levhası ile Afrika Levhası’nın hududunu oluşturan Ege Dalma Batma Zonu (EDBZ) geçmektedir. Bu zon boyunca Afrika Levhası, Ege Anadolu Levhası altına yılda 20 milimetre süratle dalmaktadır. Santorini sarsıntıları Ege levhası içinde sığ derinliklerde meydana gelmekte ve şimdi bu sarsıntı aktivitesine daha derin odaklı zelzelelerin eşlik etmediği anlaşılmaktadır.” sözü kullanıldı.

AFAD Sarsıntı Müracaat Heyetinin, Türk bilim insanlarının ve araştırmacıların, sismik aktiviteyi farklı taraflarıyla takip ettiği vurgulanan raporda, resmi kurumlar tarafından yapılan açıklamaların dışında toplumsal medyadaki spekülatif emelli paylaşımlara prestij edilmemesi istendi. Atina Ulusal Gözlemevi Jeodinamik Enstitüsü’ne nazaran bir saat içinde 4’ün üzerinde yedi sallantı kaydedildi. En güçlü ikisi 4.7 ve 4.8 olarak belirlendi. Amorgos ve Santorini ortasında çok sayıda fay bulunduğundan, bunlar birbiri arkasına harekete geçiyor.

Fakat Yunanistanlı uzmanlara nazaran 1956’daki büyük zelzeleye yol açan Amorgos fayı şimdi harekete geçmedi. 6’DAN BÜYÜK BİR SENARYO Son saatlerde uzmanlar ortasında 6 şiddetinden büyük bir sarsıntı senaryosu yük kazanmaya başladı. Fakat kimileri, “deprem öncesi bir durumdan” fazla “bir dizi depremle” karşı karşıya olunduğuna inanıyor. Bu da aktivitenin 5.5 şiddetine yakın bir zelzeleyle rahatlayabileceği manasına geliyor.