Avrupa ülkelerinin birçoğu İsrail Başbakanı Netanyahu’nun tutuklama emrini uygulayacak

Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında çıkardığı tutuklama buyruğu gündemin birinci sırasında yer almaya devam ediyor.

Avrupa ülkelerinin büyük çoğunluğu bu kararı uygulayacakları tarafında görüş bildirdi.

UCM’nin 21 Kasım’da Gazze’de işlenen savaş hataları ve insanlığa karşı cürümlerden dolayı Netanyahu ve Gallant hakkında tutuklama kararını duyurmasının akabinde birçok Avrupa ülkesi mahkemenin buyruğuna şartsız uyacaklarını açıklarken kimi Avrupa ülkeleri ise kararı eleştirdi ve bilinmeyen bir yaklaşım gösterdi.

MAHKEME KARARINA UYULMASI ÇAĞRISI

Avrupa Birliği Dış Bağlantılar ve Güvenlik Siyaseti Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, tutuklama buyruğuna takviye vermeyen ülkelere reaksiyon göstererek karara uymaları için davet yaptı.

Borrell, “Bu, siyasi bir karar değil bir mahkeme kararıdır. AB üye ülkelerinin güçlü takviyesiyle oluşturulmuş milletlerarası bir mahkemenin kararı. Kararları da yasal ve bağlayıcıdır. Seç ve uygula diye bir durum olamaz. Yapılan tehditler de kabul edilemez” dedi.

Gazze’nin dünyadaki cehennem haline geldiğine dikkati çeken Borrell, “Manipülasyon ve dezenformasyon zihinleri zehirler. Nefret algoritması, barış algoritmasından daha karlıdır” değerlendirmesinde bulundu.

BİRÇOK AVRUPA ÜLKESİNE GELMESİ HALİNDE TUTUKLANACAK

İrlanda, Belçika, Fransa, Slovenya, Danimarka, Hollanda, Finlandiya, İsveç, Portekiz, İspanya, Norveç, ve Lihtenştayn üzere ülkeler, UCM’nin kararına hürmet duyulması gerektiğini belirterek tutuklama buyruğuna uyacaklarını duyurdu.

İrlanda Başbakanı Simon Harris, “İrlanda, UCM’nin üstlendiği role hürmet duymaktadır. Mahkemenin hayati çalışmalarını yürütmesine takviye verecek durumda olan herkes de hemen bu türlü yapmalı” açıklamasında bulundu.

Hollanda Dışişleri Bakanı Caspar Veldkamp de Netanyahu’nun Hollanda’ya geldiğinde tutuklanacağını söz ederek, “Hollanda, Netanyahu ile artık mecburî olmayan temaslar kurmayacak. Hollanda’nın UCM’nin Roma Statüsü’ne uyması mecburidir” dedi.

Belçika Başbakan Yardımcısı Petra De Sutter ise “Avrupa karara uymalı, ekonomik yaptırımlar uygulamalı, İsrail ile İştirak Mutabakatı’nı askıya almalı ve bu tutuklama buyruklarını desteklemeli. Savaş cürümleri ve insanlığa karşı hatalar cezasız kalamaz” ifadelerini kullandı.

Belçika Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Florinda Baleci, “Belçika, memleketler arası hukuka saygıyı ve UCM’nin bağımsız çalışmasını tam olarak destekliyor. Bu nedenle mahkeme tarafından tutuklama buyruğu altında olan rastgele bir kişi Belçika topraklarındaysa Belçika makamları, Roma Statüsü kapsamındaki yükümlülüklerine uyacaktır” formunda konuştu.

İspanya Başbakan Yardımcısı ve Çalışma ve Sosyal Ekonomi Bakanı Yolanda Diaz, “Daima adaletin ve memleketler arası hukukun yanındayız. Filistin halkına yönelik soykırım cezasız kalamaz” sözlerini kullandı.

Slovenya Başbakanı Robert Golob, Netanyahu ve Gallant hakkındaki tutuklama kararına ülkesinin büsbütün uyacağını bildirdi.

FRANSA, İNGİLTERE VE İTALYA’DAN AÇIKLAMALAR

Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, UCM’nin Netanyahu hakkında çıkardığı tutuklama buyruğuna ait Fransa’nın memleketler arası hukuku uygulayacağını belirtti.

Barrot, France 3 kanalında katıldığı programda, “Fransa, milletlerarası adalete ve onun bağımsızlığına bağlıdır. En başından bu yana, ‘İsrail’in memleketler arası hukuka hürmet çerçevesinde kendini savunma hakkı vardır’ diyor muyuz? Ve her seferinde İsrail memleketler arası hukuku ihlal ediyor, insanların yardımlara erişimini engelleyerek, sivilleri bombalayarak, zorla yerinden ederek, Batı Şeria’da koloniler kurarak. Bunları şiddetle kınadık” tabirlerini kullandı.

Barrot, “Netanyahu, Fransa’ya gelirse tutuklanacak yani?” sorusunu “Fransa her vakit milletlerarası hukuku uygulayacak” diyerek yanıtladı.

İngiltere Başbakanlık Ofisi Sözcüsü ise tutuklama buyrukları hakkında yorum yapmayı reddetti fakat hükümetin yasal yükümlülüklerini yerine getireceğini belirtti.

İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto, “Kararın yanlış olduğuna inanıyorum ancak UCM’ye taraf olduğumuz için Netanyahu ve Gallant İtalya’ya gelirlerse onları tutuklamak zorunda kalırız. Bu, siyasi bir karar değil milletlerarası bir mevzuatın uygulanmasıdır” açıklamasında bulundu.

İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani ise “Mahkemenin siyasi değil hukuksal bir rol oynaması gerektiğini her vakit hatırlayarak UCM’yi destekliyoruz. Müttefiklerimizle birlikte ne olacağını ve ne yapacağımızı, nasıl davranmamız gerektiğini değerlendireceğiz” sözlerini kullandı.

Norveç de UCM’nin Netanyahu ve Gallant hakkında çıkardığı tutuklama buyruğuna uyacağının sinyalini verdi.

Dışişleri Bakanı Espen Barth Eide, yaptığı açıklamada, “UCM; Netanyahu, Gallant ve Deif için tutuklama buyruğu çıkardı. UCM, önemli hatalar için hesap verilmesinin garanti altına alınmasında hayati rol oynuyor” değerlendirmesinde bulundu.

İsveç Dışişleri Bakanı Maria Malmer Stenergard, ülkesi ve AB’nin UCM’nin değerli çalışmasıyla bağımsızlık ve bütünlüğünün korunmasını desteklediğini vurgulayarak Netanyahu ve Gallant hakkındaki tutuklama buyrukları konusunda İsveç kolluk yetkililerinin karar vereceğini bildirdi.

Litvanya Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, “Mahkemenin kararı üye ülkeler için bağlayıcıdır. Tutuklama buyruğu verildiğinde UCM’nin Roma Statüsü’ne taraf olan tüm ülkeler buna uymakla yükümlüdür” ifadeleri kullanıldı.

Estonya Dışişleri Bakanı Margus Tsahkna da toplumsal medya iletisinde, “Estonya, taraf olduğu UCM’nin tutuklama buyruklarını not ediyor. Milletlerarası hukuka ve kurallara dayalı milletlerarası nizamın koruması bizim için önemlidir” değerlendirmesinde bulundu.

Çekya Başbakanı Petr Fiala, UCM’nin kararını talihsizlik olarak nitelendirirken Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Daniel Drake, “Çekya, memleketler arası yasal taahhütlerine bağlıdır ve bağlı kalmaya devam edecektir. Memleketler arası tutuklama kararları savcılık ve polisin yetkisindedir. Biz bir hukuk devletiyiz ve bu tutuklama kararları siyasi bir karar değil” ifadelerini kullandı.

Avusturya Dışişleri Bakanı Alexander Schallenberg, mesajında UCM’nin Netanyahu ve Gallant hakkında tutuklama kararı vermesinin mahkemenin güvenilirliğine ziyan verdiğini argüman ederek milletlerarası hukukun müzakerelere açık olmadığını ve her yerde uygulanmasının gerektiğini vurguladı.

ALMANYA İNCELİYOR

Gazze’de soykırım cürmü işlemeye devam ederken İsrail’e kayıtsız kuralsız takviye vermeyi sürdüren ülkelerden Almanya’nın Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock, tutuklama kararının ülkesinde uygulama açısından ne manaya geldiğinin incelendiğini söyledi.

Alman Hükümet Sözcüsü Steffen Hebestreit ise “Almanya’da bu temelde tutuklama yapılabileceğini hayal etmek zor” iletisini verdi.

TARAF ÜLKELER TUTUKLAMAKLA YÜKÜMLÜ

UCM’nin çıkardığı tutuklama buyruklarının uygulanması mahkemenin kurucu muahedesi olan Roma Statüsü’nün 86. ve 87. hususları mucibince taraf ülkelerin yükümlülüğünde bulunuyor.

Statünün 89. hususu uyarınca Netanyahu ve Gallant’ın UCM’ye taraf rastgele bir ülkeye seyahati durumunda o ülkenin yetkili makamlarının kendilerini tutuklayıp Lahey’deki mahkemeye teslim etmesi gerekiyor.