İstanbul Barosu Başkanı Kaboğlu’ndan Anayasa Değişikliği Yorumu: Siyasal Egemenlik 2017 Değişikliğinde Gasbedildi, Şimdi Sıra Toplumsal Egemenlikte

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

GÜLDENAY SONUMUT

(İSTANBUL) – “İktidar siyasal egemenliğe sahip oldu fakat toplumsal egemenliği ele geçiremedi. Bu nedenle muhalefet belediyelerinin halka uzanmasına mahzur olmaya çalışıyor, kayyum atamaları ya da ‘ahmak davası’ üzere Anayasa’ya karşıt yollar izliyor…” Bu özet, İstanbul Barosu Başkanı, anasaya profesörü İbrahim Kaboğlu’nun Türkiye’deki aktüel tartışma mevzuları üzerine yaptığı yorumlardan. Ona nazaran pek çok sorunun temelinde “sistemin çürümesi” yatıyor ve bu çürüme 2017 Anayasa değişikliğine dayanıyor. Pekala Yenidoğan Çetesi’nin Anayasa değişikliği ile ne ilgisi var… Teğmenlerin kılıç çatması soruşturulurken Diyanet İşleri Lideri’nin kılıç göstermesi neden sorun olmuyor… İmamoğlu’na “ahmak davası” neden çöktü… Tesir ajanlığı yasasının seçimlerle ne ilgisi var ve yeni anayasa değişikliği için iktidar ne hedefliyor? Kaboğlu’nun cevapları Güldenay Sonumut’un özel röportajında.

İstanbul Barosu Başkanı İbrahim Kaboğlu, baro seçiminin akabinde birinci röportajını ANKA Haber Ajansı’nın haftalık İngilizce bülteni ANKA Review için verdi. ANKA Review muharriri Güldenay Sonumut’un sorularını yanıtlayan Kaboğlu, Yenidoğan Çetesi’nden muhalefet belediyelerine kayyum atamalarına, teğmenlere soruşturmadan İmamoğlu’na siyasi yasak istenen “ahmak davası”na ve Bahçeli’nin Öcalan davetine kadar pek çok şimdiki mevzuda değerlendirmeler yaptı. Kaboğlu’nun tüm bu aktüel mevzularda vurgusu 2017 Anayasa değişikliği ile geçilen yeni hükümet sisteminin sıkıntıları oldu. Kaboğlu, tartışmanın merkezinde 2017 Anayasa değişikliğiyle geçilen yeni hükümet sisteminin yer aldığını vurguladı ve “Ben buna siyasal egemenliğin gasbı diyorum. 2017 uygulamasında cumhurbaşkanı, parti genel lideri olunca siyasal egemenliği kaybettik. Artık sıra toplumsal egemenlikte” dedi.

Anayasa değişikliği yorumu: “360’ı bulurlar, emel toplumsal egemenliği ele geçirmek”

GÜLDENAY SONUMUT: 2025’te gündemin ana konusu Anayasa değişikliği olacak. Sizce nasıl bir düzenleme yapılmak isteniyor? Bu yeni anayasanın tek maksadı yalnızca Erdoğan’ı tekrar seçtirtmek mi? Yoksa daha baskıcı, daha otokrat bir anayasa mı? Sizin tahliliniz nedir?

İBRAHİM KABOĞLU: Aslında soruyu isabetli sordunuz, yani karşılığı soruda saklı. Şöyle ki bu anayasal süreçteki yanılgımız çoklukla televizyonlarda yapılan tartışmalarda görüldüğü üzere “Erdoğan kendini bir kere daha seçtirmek istiyormuş” algısı var. Ona indirgenen bir tartışma kelam konusu. Meğer onu çok aşıyor. Adaylık konusunu aslında büyük ölçüde, 2023’te CHP’yi ve öteki partileri politik telaffuzlarıyla tüzel telaffuzları sonucu aştı. ve natürel ki CHP’de bunun en büyük kurbanı oldu. Zira hukuken üçüncü defa aday olamıyordu. Ona geçit verdi, siyaseten geçit verdi. ve Erdoğan bu bahiste 1-0 önde değil, tahminen 3-0 önde. Zira Erdoğan parlamentoda 360’ı bir biçimde bulur, 360 el kaldırır ve tekrar aday olur. Hasebiyle bunun için anayasa değişikliğine gerek yok.

Esas anayasa değişikliğinin yolu, CHP’nin önerdiği parlamenter rejime geçilsin, demokratik rejim teklifiydi. Şubat 2021’e kadar yanıt daima “Hayır, bu iş bitti, anayasa sayfası kapandı, 2017’de kapattık bunu, artık kelamda Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ni tahkim etme dönemidir” dediler. Fakat Şubat 2021’de “biz de sivil anayasa istiyoruz” dediler. Sonra CHP Genel Lideri Sayın Kılıçdaroğlu bir koz verdi başörtüsü konusunda ve orada önemli bir atak yaptılar. Unsur 24 ve 42 yani başörtüsü mutlak düzenleme, aile konusunda da arkaik düzenleme üzerine. Bu düzenlemeler komiteden geçirilmiş, genel heyete getiriyorlardı ki sarsıntı bu hesapları altüst etti. Meclis seçimi gündeme aldı ve seçime gidildi, o düzenlemeler kaldı. O nedenle yok 50 artı 1’miş, 40 artı 1’miş bunlar onlar için kolay şeyler. Artık iki düzlemde yürüyor bu şeyler.

Anayasal düzlemde 2017’de yaptıkları şey siyasal egemenliği ele geçirmekti. ve siyasal egemenliği iki kişi ele geçirdi. Kimler olduğu belirli. İsimlerini zikretmeme gerek yok. Birincisi sarayda oturan, ikincisi de Ferdi Tayfur’u dinleyen zat.

Siyasal egemenliği ele geçirmek ne demek? Tek örnekle yetineceğim. Hiçbir kimse yahut organ kaynağını anayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamaz. Bu egemenlik altıncı unsurun Son cümlesi: “Hiçbir kimse yahut organ kaynağını anayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamaz.” Artık, bakan atıyor. Bakanı görevden alıyor. Ondan sonra diyor ki, af talebinde bulundu, af talebi kabul edildi. Resmi gazetede yayımlanıyor. Bu büsbütün bu hususa karşıt. Fransa’da olsa bu, Almanya’da olsa hal bakımından anayasaya alışılmamış iptal edilir. Bu türlü bir tasarruf mümkün değil.

Ama o, “Ben devletin üstündeyim. Ben anayasanın üstündeyim. Ben kullanırım.”

Teğmenlerin kılıçlı seremonisi… “Diyanet İşleri Başkanı kılıçla çıkınca suspus”

Şimdi hasebiyle ben buna siyasal egemenliğin gasbı diyorum. 2017 uygulamasında cumhurbaşkanı, parti genel lideri olunca siyasal egemenliği kaybettik. Cumhurbaşkanı bunu zirve tepe kullanıyor. Artık sıra toplumsal egemenlikte. Toplumsal egemenlikte yani totalitarist toplumsal egemenlik ne demek? Teğmen diyor! Teğmen kılıçla konuşur, Ama Diyanet İşleri Başkanı kılıçla Ayasofya’ya çıkıyor, buna suspus, teğmen kılıç çatıyor, o vakit kıyamet kopuyor.

“Şu anda yeteri çoğunluğa sahip değiller ama bunu durdurmanın yolu aslında onların gündemine esir olmamak”

GÜLDENAY SONUMUT: Epey karanlık bir tablo çiziyorsunuz. Bunu durdurmak mümkün mü? Nasıl durdurulur? Şu anda yani anayasayı değiştirmek için AKP ve MHP kâfi çoğunluğa sahip mi?

KABOĞLU: Şu anda yeteri çoğunluğa sahip değiller ama bunu durdurmanın yolu aslında onların gündemine esir olmamak. Onlar Anayasa ihlali yapmalarına karşın kelamda anayasacılık yapıyorlarsa, muhalefetin geri durmaması lazım. Mesela değişmez hususlar konusunda niye benim üzerime gelindi? Onlar bu türlü bir mevzuyu gündeme getirdi, neden siz bundan bahsediyorsunuz dendi bana. Ben de diyorum ki, ben kendi gündemimi oluşturuyorum. Ben onların dümen suyuna gidemem diyorum.

İktidar anayasa konusunda üç istikametli çalışıyor. Bir, yürürlükteki Anayasa’ya hürmet göstermiyorlar. İki, sivil anayasa – darbe anayasası ikilemini kullanıyorlar. Lakin sivil anayasa ve darbe anayasasının ne olduğunu ortaya koymuyorlar. Yani anayasal bilgi kirliliği yaratıyorlar. Üç, haliyle öngördükleri anayasanın demokratik olup olmayacağı konusunda ipucu vermiyorlar. Artık bu bakımdan demokratların, daha doğrusu demokratik cumhuriyetlerin vazifesi şudur, anayasal söylemi, gündemi onlara bırakmamak için, terk etmemek için, bir anayasal bilgiyi yanlışsız kullanmak, iki anayasaya hürmet konusunda talepkar olmak. Özgür Özel’e o nedenle tenkit var. Yumuşama muhalefetin işi değil. Olağanlaşma muhalefetin işi değil zira anormalliği muhalefet yaratmadı. Muhalefet “Sayın Cumhurbaşkanı’na Anayasa’ya hürmet göstermeye davette bulunuyorum. Sayın Cumhurbaşkanı Anayasa andınıza riayet edin” demeli. Artık, muhalefetin yanlışı anayasal lisanını düzgün kullanamamasıdır. İki, muhalefetin kusuru yanlışsız anayasal bilgiyi yaymamasıdır. ve muhalefetin üçüncü yanlışı ise evet ben de anayasa değişikliği istiyorum lakin Meclis önünde sorumlu bir hükümetin, hesap verebilir bir hükümetin var olduğu, kurulduğu bir anayasa değişikliği istiyorum. Artık münasebetiyle görüldüğü üzere bir asimetrik durum var. İktidar anayasal bilgi kirliliğini artırıyor, anayasa gündemini inhisarında tutuyor, anayasayı daima kurşunluyor. Yetmiyormuş üzere sivil anayasa diye anayasal gündem hakimiyetini kuruyor. İşte ben de onun karşısında bir anayasal söylemi, anayasal talebi ve anayasal öneriyi geliştirmek durumundayım.

GÜLDENAY SONUMUT: Muhalefetin evvel mevcut Anayasa’ya uyulması daveti hakkındaki görüşlerinizi zati söylediniz. AİHM’e yüzlerce müracaat yapılıyor, AİHM Türkiye’yi hatalı bulan kararlar veriyor ve bunlar da uygulanmıyor. Yeni anayasanın bu problemlere tahlil olması mümkün mü?

KABOĞLU: Mümkün olmadığı üzere, sıkça kullandığım dezenformasyon anayasası kavramı aslında bu anayasaya hürmet göstermemeyi, anayasasızlaştırmayı, daima anayasa ihlalini örtbas ediyor, legalleştiriyor. Güya, Türkiye’de var olan Anayasa’ya uyuluyormuş fakat bu Anayasa kararları kâfi değilmiş de biz daha ileri bir metin hazırlarsak Türkiye anayasal düzlüğe çıkacakmış izlenimi veriliyor. İşte muhalefetin sınıfta kaldığı yer burası. Bunu daima teşhir etmesi gerekiyor muhalefetin. Bu açıdan lisana getirdiğiniz Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararı pek yerinde ancak Anayasa’yı daima ihlal eden Anayasa Mahkemesi AİHM kararını takar mı? Ne oldu? İşte 27 Ekim’de başlayan Can Atalay hadisesi 16 Ağustos 2024’te, yani 9 ay sonra yaklaşık, Meclis’te kan dökmekle, bayan vekilin kanını dökmekle parti yetersiz kaldı. Burada muhalefet ne yapmalı? Daima gündemde tutmalı. Sen evvel Anayasa’ya hürmet göster. Anayasa Mahkemesi’nin kararını yırtıp çöpe atamazsın. Zira bunlar aslında Türkiye gündeminin öncül mevzuları.

“Kayyum tümüyle Anayasa’ya terstir. O kadar siyasal ki, bunu tartışmaya gerek yok”

GÜLDENAY SONUMUT: Kayyum atamalarına tekrar geri döndük? “Yeni kayyum atanmayacak” dendi. Şu anda görüyoruz ki yeniden seçilmiş belediye liderleri misyondan alınıyor. Yeniden kayyum atanıyor. Bu yapılanları siz nasıl değerlendiriyorsunuz? Tekrar siyasal krize gerçek mu gidiyoruz?

KABOĞLU: Daima bir siyasal kriz yaşıyoruz. Esenyurt, Mardin, Halfeti… Bütün bunlar bir siyasal kriz. Zira Anayasa dışı bunlar. Anayasa dışılık dar zinciri o kadar uzun ki… Yarın sabah (geçtiğimiz Cumartesi gününü kastediyor-EN) Ahmet Özer’le görüşeceğiz, görüşeceğim. Silivri’ye gidiyorum. Konutunun basılmasından mahpusa konulmasına ve belediye meclisinin tümüyle lağvedilmesine kadar hepsi Anayasa ihlalidir.

Eğer siyasal olmasaydı bu, tüzel olsaydı, o vakit o kişi cürüm işlemiş kişi olarak o anayasal kurallara nazaran alınırdı, yakalanırdı, yargılanmaya başlanırdı lakin belediye mülki yönetim amirine teslim edilmezdi hata ve cezaların kişiselliği unsuru gereği öbür meclis üyeleri tarafından yönetilirdi. O kadar siyasal ki, bunu tartışmaya gerek yok. Kayyum tümüyle Anayasa’ya terstir. İşte siyasal dememin nedeni de budur. İşte oraya ya da buraya kayyum atanır mı tartışmasına girmemek lazım. Zira olanlar zati vahimdir, vehameti gösteriyor, Anayasa’ya terstir, olmamalıdır. Bu uygulama asla meşrulaştırılmamalıdır. Bu terslikler daima teşhir edilerek, daima hukuk yolları zorlanarak meşrulaşmalarını engellemek için uğraş edilmeli.

Belediyelere incelemeler: Maksat halka el uzatan belediyeleri engellemek

İstanbul Belediyesi’nin, Ankara Belediyesi’nin sanat harcamaları diyelim ki hovardaca olabilir, fakat onlara müdahale ediliyor, kontroller yapılıyor. Sonra belediyelerin borçlarının çabucak tahsil edilmesini talep ediyorlar. Hepsi aslında iştirakçi belediyeciliğe mahzur, halkın karnını doyuran, kültürel faaliyet ile ulaşan, halk lokantaları ile el uzatan belediyeleri engellemek. Bu bir bakıma toplum üzerinde kurulmak istenen baskı ve toplum mühendisliği.

“Ahmak davası çökmüştür”

GÜLDENAY SONUMUT: Ahmak davası üzere bir davanın hukukta yeri var mı?

KABOĞLU: Yeri yok, yeri yok. Fakat işte orada da biz şöyle bir kusur yaptık. Onu konuştuk, legalleştirdik. Ekrem Bey’e dedim ki, “Nasıl olur, savcı, bir başsavcı istinaf mahkemesine sizin belgenizin akıbetini nasıl sorar?’ Bu evrak burada çökmüştür. Bir savcı, bölge mahkemesinden belgeyi soramaz. Adil yargılanma hakkı iflas etmiştir. Bunu çıkıp, en yüksek perdeden, asla kanıksamayız bu davayı. Lakin her akşam İmamoğlu’na siyasi yasak gelecek mi. Gelmeyecek olsa da adamlara zorla getirtecekler. Her akşam bunu nasıl tartışırsın? Bu türlü bir şey olamaz demen lazım ancak bilakis meşrulaştırıyorsun. Ancak o denli bir toplumuz ki, bir yandan Cumhurbaşkanlığı adaylarını tartışıyorlar, Mansur Yavaş mı olacak? Aptalca bir tartışma. Üç yıl evvelce, dört yıl evvelce bunu konuşmak niçin? Ne yapıyorsun? Karşı tarafı konsolide ediyorsun, sen zayıflıyorsun, zayıflıyorsun.

GÜLDENAY SONUMUT: Pekala Can Atalay ne olacak? Demirtaş ne olacak? Osman Kavala ne olacak?

KABOĞLU: Yani işte bunlar siyasal alternans gerçekleşmediği sürece bu üç sorunu çözmek kolay olmayacak. Daha uzun vadeli bir soluklu bir gayrete muhtaçlığımız var ve bu gayretimizi, bilhassa hukuk çabasıyla siyasal çabayı hem paralel hem eş vakitli ve eş güdümlü yürütmemizin ne kadar kıymetli olduğunu gösteriyor. Asla oradaki hukuksuzlukları kanıksamamalıyız, göz arkası etmemeliyiz. Lakin siyasal gayrete ivme kazandırmadığımız sürece sonuç alıcı olmayacağının da farkında olmalıyız.

Demirtaş kararını uygulamıyorsun, kararı mutlaklaşmış Öcalan gelsin diyorsun. Bu gerçeklik tabanı değil

GÜLDENAY SONUMUT: Bir şey var ki, yani siz çok güzel bilirsiniz, ona çok şaşırmıştım. Bu Sayın Bahçeli’nin “Öcalan gelsin Meclis’e. Davette bulunsun.” Siz bunu duyunca ne hissettiniz? Yani trajik mi buldunuz, gülünç mü, fantastik mi? Ne demek o davet?

KABOĞLU: 16 Ekim 2016’da “Türkiye’de fiili durum vardır, Cumhurbaşkanı Anayasa’yı ihlal etmektedir, Anayasa hatası işlenmektedir. Anayasa’yı değiştirelim. ya Cumhurbaşkanı’nın aksiyonlarına uyduralım ya da Cumhurbaşkanı Anayasa’ya uysun” biçiminde bir söylemi ile 2017 anayasa değişikliğini fitilledi. Devlet Bahçeli o vakit bunu söyledi ve sonucunu biliyoruz. Artık ise “Öcalan gelsin Meclis’te konuşsun” diyen kişi, sıra arkadaşı olan HDP için “Ya bunu at Meclis’ten ya da seni kapatırım” demişti. Üçüncüsü, Selahattin Demirtaş’ın kararları muhakkak. O kararların uygulanması, gündeme getirilmesi gerekiyor iken onu yapmayıp da Öcanlan’ı getirmek… Doğrusu ben bu tartışmaya girmem dedim Sözcü televizyonunda. ve güzel ki girmemişim. Zira bu bir telaffuz, Kürtlerin de bu telaffuz stili karşısında daha dik durmalara gerekiyor. Şayet hakikaten bir düzgünleşme isteniyorsa Selahattin Demirtaş’tır. Mahkeme kararı uygulansın. Yani hukuk uygulanıp cezaevine girmiş bireye uygulanan hukuku kabul etmiyor gel konuş diyor, “Selahattin Demirtaş için verilen hukuk kararlarını da uygulamıyorum” diyor. Burada büyük anomali var. Hasebiyle hani bunu da tartışırken, Devlet Bahçeli haklı mı değil mi yerine, biz kimseye hoş gözükmeden gerçeklik yerinde tartışmak durumdayız. Can Atalay kararını, Osman Kavala kararını, Selahattin Demirtaş kararını uygulamıyorsun. Mahpusta kararı mutlaklaşmış olan kişi gelsin konuşsun diyorsun. Bu gerçeklik yeri değil.

“Yenidoğan Çetesi sorunu bir Anayasa sıkıntısı, kontrol memuru Anayasa’ya bağlı hissetmiyor”

GÜLDENAY SONUMUT: Gündemde çok fazla dava var. Onların da aslında temelinde bu kanunların ve düzenlemelerin göz arkası edilmesi o boşluktan yararlanılması var…

KABOĞLU: Mesela Yenidoğan Çetesi davasında, biz İstanbul Barosu olarak katılma talebinde bulunduk davaya ve orada bir çeşit devletin çürümüşlüğünü, Anayasa’nın 56’ncı hususu, sıhhat hizmetlerini planlama monopolü devlete ilişkin. Hem özel, hem de kamu hastanelerini sıkı kontrole tabi tutacak. Bu yasama yürütme. Mahkemede, demek ki planlama önemli yapılmamış, tesirli düzenleme yapılmamış, kontrol yapılmamış ve artık yaptırım için sizin huzurunuza taşındı bu dava. Yasama vazifesini yapmamış, yürütme vazifesini yapmamış. Bu yaptırımı önemli tutmak için, hukuku lisana getirmek için, Adil yargılanma talep ediyoruz. Onun için İstanbul Barosu’nun gücünü, birikimini sizin hizmetinize sunmak istiyoruz. Hayır dediler. Artık ne oluyor bu? Sıhhat sistemi çökmüş, çürümüş sistem. Pekala sistem nasıl çürüdü? Sistem çürür zira anayasa yok. Zira tek kişi belirliyor, sıhhat sistemini denetlemiyor. Nasıl çürüdü? Hastaneler zincirine sahip olan Sağlık Bakanı yapılıyor. Oteller zincirine sahip olan Turizm Bakanı yapılıyor. Okullar zincirine sahip olan Milli Eğitim Bakanı yapılıyor. Kendisi de Varlık Fonunu’nun başına geçiyor. O vakit devlet ve işletmeler, özel dal birbirine geçiyor. Koca Türkiye Cumhuriyeti’nin kamusal kişiliği bu formda “kişi-parti-devlet” füzyonunda eriyor. Haliyle bu çürüme Lord Acton’ın söylediği üzere “İktidar çürütür, bozar. Mutlak iktidar kesinlikle çürütür.” Bu Yenidoğan Çetesi skandalı 2017 anayasal kurgusundan bağımsız değil. Zira bakan Meclis’e geliyor, talimat diyor. Cumhurbaşkanı talimatıyla her şey. Süleyman Soylu İçişleri Bakanıydı, dedim “ağzınızdan daima talimat çıktı. Halbuki siz Anayasa ile bağlısınız.” Hele İçişleri Bakanlığı gibi bakanlık… Şimdi bütün bakanlıklar talimatla şekillenirse, o vakit memur denetleme yapamıyor. Anayasa’ya bağlı hissetmiyor kendini.

“Etki ajanlığı ve dezenformasyon yasa hususları seçim odaklı”

GÜLDENAY SONUMUT: Dezenformasyon yasasının akabinde tesir ajanlığı yasası için bir ısrar kelam konusu, neden bu kadar ısrarcılar? İkinci kere geri çekmelerine karşın, yeniden üzerinde çalışıp geri getirileceği konuşuluyor. Bu ısrar niçin?

KABOĞLU: İktidar partilerinin geri çekme numaralarını çok biliyoruz. Şahsen, çokça yaşadım. Güvenlik soruşturmasında da yaptılar. Birçok hususta yaptılar. Son 2 yılda yapılan 2 düzenleme, 2-S diyebiliriz buna, birinci S, Sansür, dezenformasyon yasası ile, ikincisi de seçim.

Şimdi dezenformasyon unsuru 217’nci Unsur orada 29’du. Onu, askeri savaş hukukunda geçerli teknik kavramı oraya monte ettiler. Bu Anayasa 15’e nazaran bile mümkün değil. Savaş hukukunda bile, alışılmamıştır. Olağan periyoda getirip uygulayamazsınız. Çok direndik, ben bilhassa. Sonuna kadar ve Resmi Gazete’de yayımlandığı gün o maddeyi ayıklayarak o denli bir hazırlık yaptım ki tıpkı gün 40 sayfayla Anayasa Mahkemesi’ne o maddeyi götürdük. Lakin Anayasa Mahkemesi çoğunluk oyla reddetti. ve orada kullandığımız dertler ziyadesiyle haklı çıktı. Dezenformasyon cürmünü maddi ve manevi ögeler olarak işlemek yeniden de kolay olmadığı halde geçenlerde bir sayı yayınlandı, 2 bini aşkın (dosya), mahkemeler gerçek suçlularla değil bunlarla uğraşıyor, uğraştırılıyor.

Dezenformasyon çok tartışmalı olduğu halde, Anayasa’ya açıkça ters olduğu halde, o husus bir yasanın taşıması gerekenleri taşımadığı halde, sayısal çoğunlukta dayattılar ve uygulamada da ne oldu? Daha çok baskı. Sivil toplumu, demokratik muhalefeti daha çok bastırma. Seçim maddesindeki değişiklikle de 2023 seçimlerini nasıl kazandıklarını gördük. Artık ise bu tesir ajanlığıyla aslında dezenformasyon düzenlemesiyle varamadıklarını yapmaya çalışıyorlar. Zira çok daha esnek kavramlar. Artık siyasal fayda kavramı hukuk devleti olsaydı daha kullanılamazdı Anayasa’da yer almadığı sürece. Zira bir özgürlüğü sınırlamak için Anayasa’da belirtilmesi gerekiyor. Fakat artık kişi-parti-devlet füzyonunu sağlandığı, parti başkanlığı yoluyla devlet başkanlığı ve yürütmenin var olduğu bir yerde bireye yöneltilen bir tenkit, Tayyip Erdoğan’a yöneltilen bir tenkit, devlete yöneltilmiş, devletin siyasal faydasıyla özdeş kabul edecek. Dahası ona gitmeden ne diyor? Saray etrafında mevzilenenler, işte Cimer Başkanı, İletişim Başkanı Fahrettin Altun, danışmanlar, “devlet biziz” diyorlar. Artık bu açıdan çok daha tehlikeli ve geçen haftaki yazımda bilimsel çalışmaları sekteye uğratabilecek bir düzenleme olduğunu yazdım. İşte bu bir amaç: Anayasa ve yasal düzlemde topluma daha çok hakim olabilmek, toplumsal egemenlik, toplumsal özgürlük alanını daha çok daraltmak.

“Amaç iktidarı daim kılmak”

GÜLDENAY SONUMUT: Yani ters sesleri mi susturuyorlar?

KABOĞLU: Natürel doğal karşı sesleri susturmaya yönelik. Dezenformasyon yasası ile gayeye ulaşılamıyor, halk direniyor. Seçim yasası ile seçimi aldılar, fakat sürdürülebilir değil, ne yapıyor dezenformasyondan bir adım daha ileri gidiyor, tehlikeli bir adım, tesir ajanlığı diyor. Dezenformasyon yasasının akabinde seçim geldi, artık 2 yıl sonra tesir ajanlığını getirip tekrar seçim yasası üzerinde oynayacaklar. Hedef nedir? İktidarı daim kılmak. Üstte oluşturdukları bir anayasal çatı, aşağıda ise o anayasal çatı ve yasal düzenlemelerle hedefledikleri toplum mühendisliğini icra etmek, bir öbür biçimi ile toplumu daima baskılamak.

Şöyle ben monokrasi sözcüğünü de Gaulle’den esinlenerek kullanıyordum. Monokrasi hukuk yerine, anayasanın üstünlüğü yerine kişinin kendini üstün kılması. Mesela tipik biraz evvel verdiğim 6’ncı unsur bunun örneği. Ancak ne zaman ki Cumhurbaşkanı parti lideri oldu, O vakit o kavramın hafif kaldığını düşündüm. Zira monokrasi veya otokrasi parti lideri olgusunu kapsamıyor. O vakit dedim ki “parti başkanlığı yoluyla devlet başkanlığı yürütme”, kimi meslektaşlar Ersin Kalaycıoğlu üzere, “sultanizm” dedi. “Hayır” dedim çünkü sultanın partisi yok. O zaman bu olgu, parti başkanlığı yoluyla otokrasiyi ve monokrasiyi çok geçiyor ve hani totalitarizmin ayak seslerini monokrasi sayesinde gizliyor diyebiliriz.

GÜLDENAY SONUMUT: Pekala duyuluyor mu sesiniz?

KABOĞLU: Şayet medya özgür olsaydı sesimiz daha çok duyulurdu. Fakat medya, özgür olmadığı için demokratik muhalefetin sesini kamuoyuyla paylaşamıyor, çok az duyuluyor. Hasebiyle haliyle siyasal aktörler daha çok sorumluluk almalı. Toplum siyasal söyleme odaklanmış bulunuyor. Toplum biraz sivil toplumun daima baskılandığı, sindirildiği, tasfiye edildiği bir süreci yansıtıyor. Fakat şu da var ki, bu bahsettiğimiz dezenformasyon yasası, öteki sansür yasası, seçim yasası, bütün bunlara karşı toplum direnme gücünü kaybetmiyor. Yani seçimler, mahallî seçimler geleceğe yönelik umut, Türkiye’de bir güçlü demokrasi var.

“Sandığa giden yolun bariyerlerle döşenme ihtimalini göz arkası ediyoruz”

GÜLDENAY SONUMUT: Ancak yalnızca sandık mı kaldı ellerinde?

KABOĞLU: Sorun zati o, sandığa indirgememek. Sandığa giden yolun dikenli bahçeye döndürülmemesi için çaba etmek lazım. Siyasi değişime giden yolun kapatılmaması kıymet teşkil ediyor. Artık Türkiye’de dikkaten kaçırılan konu şu. Sandık gelsin ancak sandığa giden yolun bariyerlerle döşenme ihtimalini göz arkası ediyoruz…

GÜLDENAY SONUMUT: Sizce adalet sistemine, hukuk sistemine inanç kaldı mı?

KABOĞLU: Şöyle oldu, artık Türkiye anayasamızda hak ve özgürlükler alanı hayli dolgun. Bilhassa 87-2005 ortası değişiklikleri birtakım unsurları, mesela 13’üncü Unsur hak, özgürlükleri, teminatları Avrupa’nın da ötesinde. Ama bilhassa 2017’de başlayan, 2017 değişikliği yasama-yürütme-yargının sistematiğine dokunmadı lakin yürütmeyi tek şahısta birleştirdiği için, o kişi parti lideri olduğu için Meclis’i hakimiyeti altına aldığı, yargıyı güdüm altına aldığı için hak ve özgürlükler alanı eğreti kaldı. Hani 1789 bildirgesi (İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi) Husus 16, “bir toplum ki orada erkler ayrılığı sağlanmamıştır, hak ve özgürlükler de garanti altına alınmamıştır, anayasa da yoktur.” Artık burada evet, hak ve özgürlükler var lakin erkler ayrılığı kağıt üstünde kalmıştır. O denli olunca bundan en çok etkilenen hak, adil yargılanma hakkıdır. Kadıköy’e gidip, toplanma özgürlüğünü siz direnerek gerçekleştirirsiniz, özgürlüğünüzü kullanıyorsunuz lakin adil yargılanma hakkı devletin yargı bağımsızlığı temelinde örgütlenmesi sonucu gerçekleşen bir haktır. İşte onu kaldırdığınız vakit o hak gerçekleşmiyor. O nedenle şu anda adil yargılanma hakkı Türkiye’de en çok ihlal edilen haktır. Anayasa Mahkemesi kararlarında en çok ihlal edilen adil yargılanma hakkıdır. Bununla da nereye geliyoruz? Tekrar 2017 kurgusuna, 2017 kurgusu devam ettiği sürece adil yargılanma hakkı teminatlarını bir yere kadar götürebilirsiniz. Hasebiyle o açıdan bütününü de ele almak gerekiyor.

(Editörün Notu: Kısaltılmış halini Türkçe okuduğunuz İbrahim Kaboğlu röportajının tamamı ANKA Haber Ajansı’nın haftalık İngilizce bülteni ANKA Review’in bugün yayınlanan sayısında yer almaktadır.)