İstanbul’daki semt ve sokak isimlerinin öyküsü

BEĞENDİM

ABONE OL

News

İHA Bazen ezberlediğimiz, bize hiç yabancı gelmeyen, söyleye söyleye alıştığımız semtlerin isimlerini bir yabancı duyduğunda “Anlamı ne?” diye sorduğunda kendisine hak veriyoruz. İstanbul’un semtlerinin ve sokaklarının isimlerine farklı ayrı baktığımızda da esaslı bir mirasın izlerini taşıdığına şahit oluyoruz.

“SEMT İSİMLERİNDE TARİH SAKLI”
Tarihçi Zafer Bilgi, “İstanbul’un semtlerinin ve sokak isimlerinin farklı öyküleri var.” diyerek bize isimlerinde tarih bâtın olan semtleri hatırlattı. Tarihin şahdamarı olarak nitelendirilen İstanbul’un semtlerinin isimleri, kendine has manası ve bir kıssası bulunuyor. Semt isimlerinin kökenlerini anlatan Tarihçi Zafer Bilgi, İstanbul’un semtlerinin ve sokak isimlerinin enteresan öykülerin olduğunu belirterek, “Semtlerin isimlerine kulak verip, tarihe seyahat yapmak gerekiyor. Asıl tarihe sevdalılar, buralardan okumayı çok rahat yapabilirler.” dedi.

“İSTANBUL FARKLI KÜLTÜRLERE MESKEN SAHİPLİĞİ YAPTI”
Roma ve Bizans İmparatorlukları ile Osmanlı Cihan Devletine başşehirlik yapan İstanbul, tarih boyunca farklı kültürlerin izlerini taşıyan bir kent oldu.

NİŞANTAŞI
Nişantaşı’nın ismi, buradaki ormanlık alanda okların ulaştığı en uç noktayı işaret etmek için dikilmiş nişan taşlarından geldi.

TOPKAPI
Topkapı, Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u almak için döktürdüğü büyük top şahinin konulduğu kapı olmasından ötürü tarihe geçti.

FATİH
İstanbul’u fetheden Fatih Sultan Mehmed’i yad etmek için Fatih semtine ismi verildi.

“ŞEHİR, SEMTLERİN İSİMLERİNDE HALA YAŞIYOR”
İstanbul’un tarihinin kent isimlerinde hala yaşadığını bildiren Tarihçi Zafer Bilgi’nin transferinden semt isimlerini manası:

EMİNÖNÜ
Eminönü, deniz eminliğinin önünden geliyor. Deniz eminliğinin önünde, bal, yağ ve un temel gereksinimleri olduğu için yakınında yemiş iskelesi var. Kuruyemiş orada birikiyor. Oradan Mısır Çarşısı’na gidiyor ve etrafa dağıtılıyor. Kuruyemiş dışında bal, yağ ve un ise kapanlara geliyor yani toptan alışveriş merkezlerinde bulunuyor.

UNKAPANI
Unkapanı, Yağkapanı ve Balkapanı isimleri de oradan geliyor.

TAHTAKALE
Alttaki bölgeye ise ‘Tahtakale’ ismi, ‘Taht-ı Kale’den geliyor. Bir kalenin altında olmasından geliyor. Arapça bir sözdür.

ZEYREK
Unkapanı’ndan üst hakikat çıktığımızda bizi karşılayan semtlerden olan ‘Zeyrek’, ince niyetli, zeki olan Zeyrek Mehmed Efendi’nin medresesini kurmasından geliyor.

KARAGÜMRÜK
İleriye hakikat ‘Karagümrük’ semti, karanın gümrük noktasıdır.

EDİRNEKAPI
‘Edirnekapı’ ise Edirne’den gelen kervanların girdiği kapı.

O kapıdan içeriye hakikat girilip, kara kervanlarının gümrük noktasından Karagümrük ismi geliyor. ‘Topkapı’ ise büyük şahi topunun konulduğu kapıdan geliyor. Bugünkü ‘Topkapı Sarayı’ da yeniden önüne büyük şahi toplarının konulmasından geliyor.

ÇATLADIKAPI
‘Çatladıkapı’ zelzelede çatladığı için, ‘Kumkapı’ saraya inşaat kumlarının alınmasından dolayıdır. Bu türlü enteresan isimler gerçekten yaşıyor. Mesela su kültürü de yaşıyor.

HORHOR
Aksaray’daki ‘Horhor’ semti, horul horul akan sudan geliyor.

Suyun olduğu maksem de duruyor. Yasal Sultan Süleyman devrinde Horhor Çeşmesi maksem yapılmıştır.

TAKSİM
Maksem suyun toplandığı alandır. ‘Taksim’ suyun taksim edildiği alandır. Bugün Taksim semt ismi de oradan geliyor. Taksim ismini Osmanlı Cihan Devleti devrinde suyun kente maksem edildiği bölge olmasından aldı.

“SEMTLERİN İSİMLERİNE KULAK VERİP, TARİHE SEYAHAT YAPILABİLİR”
Semt isimlerinden tarihin okunabileceğini söz eden Bilgi, şu bilgileri verdi:Fatih her dediğimizde yabancı bir insan, ‘Fatih nedir’ diye soruyor. Biz de diyoruz ki; bu kenti fetheden Fatih Sultan Mehmed’i her seferinde yad etmek ismine bu ismi vermişiz.

Her seferinde Fatih Sultan Mehmed’i hatırlıyoruz. Topkapı Sarayı’nın çabucak yanında gül bahçesi bulunuyor. Sarayın kendi gül bahçesidir. Gülhane ismini oradan alır. Buralar tarihin şahdamarı diyebileceğimiz, insanların kulak verip tarihi dinleyebileceği yerlerdir. Biz bugün buralardan uzaklaşmışız. Uzaklaştığımız için göremiyoruz.

‘Nişantaşı’, okları nişan alınırken konulan taşlardır. Hala Nişantaşı’nda bunlar duruyor. ‘Okmeydanı da okların atıldığı meydan. Bugün bunları anlayabilmek mümkün değil. Biraz semtlerin isimlerine kulak verip, tarihe seyahat yapmak gerekiyor. Asıl tarihe sevdalılar, buralardan okumayı çok rahat yapabilirler. Kaynak: İhlas Haber Ajansı (İHA)