Almanya’nın eski başbakanı Angela Merkel anılarını kaleme aldığı kitabında Türkiye ile bağlantılar ve mülteci mutabakatının perde ardına da değindi.
Merkel “Özgürlük” isimli anı kitabında, Avrupa Birliği (AB) ile Türkiye ortasında 2016 yılında varılan mülteci mutabakatından ve periyodun başbakanı Ahmet Davutoğlu’ndan övgüyle kelam etti.
Savaştan kaçan yüzbinlerce Suriyeliyi 2015 yılında Almanya’ya kabul eden ve bu nedenle iç siyasette ağır tenkitlere maruz kalan Merkel, insani münasebetlerle aldığı bu kararın gerisinde olduğunu vurguladı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan için “otokratik eğilimli siyasetçi” benzetmesi yapan Merkel, Erdoğan’ın kendisine yönelik tavrının duruma nazaran değiştiğini tabir etti.
Merkel, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in ABD’ye füze kalkanı sistemini, Polonya yerine Türkiye’ye konuşlandırmasını teklif ettiğini açıkladı.
Merkel kitapta, köpeklerden korktuğunu, bunu bilen Putin’in bir görüşmeye köpekle gelerek kendisine kameralar önünde güç onlar yaşatmaya çalıştığını da aktardı.
Hristiyan Demokrat Parti’li (CDU) siyasetçi, iktidara 18 Eylül 2005’de yapılan seçimlerle gelmişti.
Merkel, 16 yılın akabinde 2021 yılında idareden ayrıldı.
‘Suriyelilere Türkiye içinde gelecek perspektifi sağlanması gerekiyordu’
Türkiye’nin Suriye’de iç savaşın başladığı 2011 yılından itibaren milyonlarca Suriyeli sığınmacı kabul ettiğini, fakat Avrupa ülkelerinin uzun bir mühlet Türkiye’nin gayretlerini takdir etmediğini anlatan Merkel, bu durumu değiştirmek için harekete geçtiğini söyledi.
Avrupa’ya göç dalgasını azaltmak için, Türkiye’deki Suriyelilerin durumunu düzgünleştirmeye, bu yolla sığınmacıların Avrupa’ya gitme nedenlerini ortadan kaldırmaya odaklandıklarını anlatan Merkel, şunları kaydetti:
“AB olarak Türkiye’de yerelde sığınmacılar için projelere mali dayanak verilmesiyle, sığınmacılar için sıhhat hizmetlerinin güzelleştirilmesini sağlayarak, Türkiye’yi onlara çalışma müsaadesi vermeye, eğitim fırsatları sunmaya ikna edip, böylece onlara Türkiye içerisinde gelecek perspektifinin sağlanması gerekiyordu.”
Merkel, AB ile Türkiye ortasında 2016 yılında mülteci mutabakatının sağlanması sürecinde Erdoğan’dan daha çok, periyodun başbakanı Ahmet Davutoğlu ile yakın çalıştıklarını anlattı.
Merkel’ın kitabında Davutoğlu’ndan övgü dolu tabirlerle kelam etmesi dikkat çekti.
Angela Merkel, Davutoğlu için “2014’ten beri misyondaydı, daha önce Dışişleri Bakanı olarak görev yapmıştı, dünya vatandaşı, bilgili ve tarihi birikimi olan, eksiksiz İngilizce ve biraz Almanca konuşan bir siyasetçiydi” sözlerini kullandı.
Merkel, Cumhurbaşkanı Erdoğan için ise “otokratik eğilimli siyasetçi” benzetmesi yaptı, Erdoğan’ın kendisine yönelik tavrının da duruma nazaran değiştiğini söyledi.
Merkel, Erdoğan’a ait müşahedelerini şu ifadelerle aktardı:
“Aramızda görüş birliği olduğunda, çok kibar davranır ‘değerli dostum’ sıkıntısı.
“Fikir ayrılığımız olduğunda ise her argüman, bitmek bilmeyen konuşmalar esnasında, aleyhte konuşmak için kullanılırdı. İşte o vakit, problemler epeyce vakit alır, süreç uzardı.
“Bu ortada benim müşahedem, bunun otokratik eğilimleri olan siyasetçilerin tipik bir özelliği olduğudur. Muhtaçlık olduğunda onlar için vakit sonu olmuyor.”
‘Altın taht’ tenkitlerine ne karşılık verdi?
Merkel, göçmen mutabakatı sürecinde muhalefet partileri ve medya tarafından Erdoğan’ın siyasi baskılarına boyun eğmekle suçlanmıştı.
Bu tenkitlerin merkezinde Merkel’in göç konusundaki işbirliği için Türkiye’deki insan hakları ihlallerine sessiz kaldığı argümanları vardı.
Merkel kitabında bu tenkitleri reddetti.
AB ile Türkiye ortasında işbirliği sayesinde sistemsiz göçün denetim altına alındığını, bu biçimde Ege Denizi’nde çok sayıda vefatın önüne geçildiğini vurguladı.
Merkel, kitabında büyük tartışmalara yol açan 18 Ekim 2015’teki İstanbul ziyaretine de detaylı bir formda yer verdi.
Erdoğan ile yan yana oturduğu “iki altın taht” nedeniyle eleştirildiğini hatırlatan Merkel, “O esnada yalnızca şunu düşündüm: Bunlar şahaneymiş. Fakat etrafta olanlara değil, görüşmenin içeriğine, ne elde etmek istediğime odaklandım” dedi.
Merkel, Türkiye’deki seçimlere iki hafta kala gerçekleşen bu ziyaret nedeniyle “Erdoğan’ın partisi AKP’ye seçim takviyesi verme” eleştirisiyle amaç alınmasına da reaksiyon gösterdi.
Eski başbakan, bu tenkitleri “onursuz, kısmen de sahtekarca bulduğunu” söz etti.
Kendisinden mülteci akınını durdurması için elinden gelen her şeyi yapmasının istendiğini hatırlatan Merkel, bir yandan da “Ama lütfen Ankara’daki otokrat ile değil, olacaksa da seçimlere daha çok vakit olduğu bir anda” dendiğini söz etti.
Bu tenkitleri “çok ucuzdu” kelamlarıyla reddeden Merkel, değerlendirmelerini şöyle sürdürdü:
“Haritaya şöyle bir göz atmak ve Ege’deki gerçekleri görmek, gelişmeleri lakin Türkiye ile birlikte yönetip, yönlendirebileceğimizi ve vakit kaybetme lüksümüzün olmadığını anlamak için kafiydi. Bunun dışında her şey bir illüzyondu ve ben illüzyona teslim olmadım.”
‘Türkiye’ye AB adaylık statüsü hataydı’
Merkel anılarında, Türkiye’nin AB’ye üyeliğine karşı olduğunu yineledi, fakat geçmişte verilen kelamlar nedeniyle bunu engelleyecek adımlar atmadığına işaret etti.
“Ahde vefa” prensibini (pasta sunt servanda) hatırlatan Merkel, mukavelelere sadık kalınması gerektiğini vurgularken, şunları lisana getirdi:
“Siyasette, her vakit işleri kolaylaştırmasa da pacta sunt servanda, yani kontratlara sadık kalınması unsuru, kendini kanıtlamıştır. Bunu, selefimin 2005 yılında Türkiye ile AB üyelik müzakerelerinin başlatılmasını destekleme kararını devralarak kendim deneyimledim. Meğer ben bunun daima bir kusur olduğunu düşündüm.”
AB, Türkiye ile tam üyelik müzakerelerini, Merkel’in iktidara geldiği seçimlerinden yalnızca 15 gün sonra, 3 Ekim 2005 tarihinde başlamıştı.
Merkel, 1998-2005 ortası Almanya’yı yöneten toplumsal demokrat ve yeşiller koalisyonundan farklı olarak Türkiye’nin AB’ye iştirak sürecini desteklemeyeceğini fakat bu ülke ile “imtiyazlı ortaklık” diye tanımladığı bir ilgi kurmayı tercih edeceğini söylemişti.
Putin ile gergin görüşmeler
Merkel anılarında, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmeleri hakkında da farklı ayrıntılara yer verdi.
Merkel, 1995 yılında bir köpek tarafından ısırıldığı için köpek korkusu olduğunu, Putin ile görüşmesi öncesinde Alman diplomatların bunu Rus mevkidaşlarına aktardığını ve Putin’in köpeğini yanında getirmemesini rica ettiklerini aktardı.
Merkel’e nazaran 2006 yılındaki birinci görüşmelerinde Putin bunu kullandı.
Merkel, Moskova’daki bu görüşmede Putin’in kendisine peluş köpek ikram ettiğini, alaycı bir gülümsemeyle “Bu ısırmıyor” dediğini aktardı.
Bir yıl sonra Soçi’deki buluşmalarında ise Putin’in kasıtlı olarak köpeği Koni’yi görüşmeye getirdiğini, kendisine kameralar önünde sıkıntı onlar yaşatmaya çalıştığını yazdı.
Merkel, o onları anlatırken şu sözleri kullandı:
“Putin ve ben oturup fotoğrafçılara ve kameramanlara poz verirken, yakınımda hareket etmeye başlamasına karşın köpeği görmezden gelmeye çalıştım.
“O anlarda Putin’in yüz sözlerini, durumdan mutlu olduğu halinde yorumladım. Bir insanın güç durumdayken nasıl reaksiyon vereceğini mi görmek istiyordu? Bu, küçük bir güç gösterisi miydi?
“Ben kendime şunu söyledim: Sakin ol, fotoğrafçılara odaklan, bu da geçecek. Fotoğraf kısmı bittiğinde Putin’e bu mevzuyu açmadım. Hayatımda sık sık yaptığım üzere tekrar İngiliz aristokrasi kuralına bağlı kaldım: Asla açıklama, asla şikayet etme.”
Putin’in Türkiye önerisi neydi?
Merkel’in Putin’le ilgili aktardığı bir öteki farklı anı ise, ABD’nin füze kalkanı planları ve Putin’in bu mevzuda Türkiye ile ilgili yaptığı teklif oldu.
2007 Haziran ayında G-8 doruğuna konut sahipliği yapan Merkel, Putin’in bu tepe kapsamında yapılan görüşmelerde ABD’nin füze kalkanı planları ile ilgili itirazlarını lisana getirdiğini anlattı.
Merkel, şu bilgileri paylaştı:
“Putin, Amerikalıların Polonya ve Çek Cumhuriyeti’nde füze savunma sistemi konuşlandırma planlarından vazgeçip bunun yerine Rusya ile işbirliği yapmalarını önerdi.
” Azerbaycan’da bir radar istasyonunu birlikte kullanmayı teklif etti, füze savunma sistemlerinin Türkiye yahut Irak’a kurulmasını, yahut donanma gemilerinde konuşlandırılmasını teklif etti.”
Putin’in lakin bu formda ABD’nin füze savunma sisteminin Rusya’ya karşı değil, nitekim de Orta Doğu’daki “haydut devletlere” karşı olduğuna ikna olacağını söylediğini tabir eden Merkel, sonrasında yaşanan gelişmeleri şöyle aktardı:
“[Dönemin ABD Başkanı] George Bush bu teklifleri inceleyeceğini belirtti. Yaklaşık iki yıl sonra Bush’un halefi Barack Obama, tüm programı değiştirdi. Artık Polonya için planlanan füze savunma sistemlerinin yerini denizde konuşlandırılacak sistemler aldı, Çek Cumhuriyeti’nde kurulması planlanan radar istasyonu büsbütün iptal edildi.”
02:00
News
Siyaset
Siyaset
Siyaset
Siyaset
Siyaset
Siyaset
