Tarihe ‘postmodern darbe’ olarak geçen ve ‘bin yıl süreceği’ argüman edilen 28 Şubat süreci, büyük haksızlıklara ve mağduriyetlere yol açtı. Tam bin 635 işçi Türk Silahlı Kuvvetlerinden çeşitli mazeretler öne sürülerek atıldı. Mağdurların yaşadıkları zulme dair anıları ise hem şok edici hem de epeyce acıydı.
28 Şubat sürecinde namaz kıldıkları, oruç tuttukları yada ailesinde tesettürlü bayanlar olduğu için binlerce asker fişlendi ve ‘irtica’ ile ilişkilendirildi. Bu süreçte tam bin 635 işçi, Yüksek Askeri Şura (YAŞ) kararlarıyla Türk Silahlı Kuvvetlerinden atıldı, 2 bin 500 işçi de emekliye sevk edildi. İşsiz kalan askerler kamu kurumlarına alınmadı, özel bölümde de iş bulmakta zorlandılar. Bu askerlerden pazarda çorap satarak geçinmeye çalışanlar oldu. Birçoklarının maddi durumlarının yanı sıra psikolojileri de bozuldu. İşte o öykülerden yalnızca bir kaçı:
“Bazı arkadaşlarımızdan intihar edenler oldu”
28 Şubat sürecinde Kırklareli’nde Astsubay Başçavuş olan Hakan Irmak, 2015 yılında İhlas Haber Ajansı’na verdiği röportajda, “İşten ayrıldıktan sonra, devletten bir maaş alamıyorsun. İkramiyemiz verilmedi. Sokakta kaldık. Muhakkak bir gelir seviyem vardı. Çırılçıplak ortada kaldık. O anda iş aramaya başlıyorsun lakin o vakitlerde artık vatandaşlar bize mimli gözüyle bakıyordu. Bize iş de vermediler. Kendi imkanlarımla bir şeyler yapmaya başladım. Çorap satmaya başladım İstanbul’da. İç çamaşırı ve çorap alıyordum toptancılardan, bunları satarak ailemi geçindirdim. Düşünceler bitmiyordu. Bu sefer de belediyenin zabıtaları bizleri rahat bırakmıyordu. Bu buhranlara düşerek birtakım arkadaşlarımızdan intihar edenler oldu” demişti.
“Müslüman avına çıkmışlardı”
O periyot adeta Müslüman avına çıkıldığını anlatan Irmak, şöyle devam ediyordu:
“Devlet dairelerinde, askeri cuntanın vermiş olduğu talimat doğrultusunda Müslüman avına çıkmışlardı. Beşerler Müslüman’ım demeye ve namaz kılmaya çekiniyorlardı. Saklı ibadet edecek yerler arıyorlardı. Depolarda ibadet ediyorlardı. ‘Mescitlere gitmek yasaktır’ halinde talimatlar çıktı. Kışlanın içerisinde mescit vardı. Ama oraya subay ve astsubayların girmesi muhakkak yasaktı. ve talimatlar katiydi. Gittiğin taktirde hata teşkil ediyordu. Bizleri atarken bile irtica sözünü kullanarak atmaya çalışıyorlardı.”
“Çocuklarımız da orduya alınmadı”
28 Şubat sürecinin devamında birçok arkadaşının çocuklarının bile askeriyeye alınmadığını söyleyen Irmak, güvenlik soruşturması kapsamında kendi çocuğunun da elendiğini belirterek, “2008 yılında oğlum uzmanlığı kazandığı halde bizlerin durumundan ötürü uzmanlığa kabul edilmedi. Güvenlik soruşturmasında elendi” sözlerini kullanmıştı.
“Seccadeleri saklıyorduk”
2016’da verdiği röportajda, 28 Şubat kararlarına müteakiben mecburen 38 yaşında emekliliğe ayrılmak durumunda kaldığını söyleyen astsubay başçavuş Eyüp Telli ise, fişlemek için kendilerinden ailelerinin fotoğraflarının istendiğini anlatmıştı. Eyüp Telli, “Bize ‘fotoğraf getirilecek’ denince eşime geldim. ‘Sen başı açık bir fotoğraf çektir’ dedim. İki tane de kızımız var, kapalı. İmam hatibe giden kızların da başı açık fotoğrafını çektirdim.” demişti.
“Onlara nazaran kapıcı çocukları örtünür yahut uzun giyerdi”
Eyüp Telli’nin eşi eş Hatice Telli ise, “O devir lojmanlarda büyük dert yaşadık. Arkadaşlarımız geldiğinde seccadeleri saklıyorduk. Lojmana örtülü olduğumuz için gizlice girip çıkıyorduk. Birtakım arkadaşlarımızla görüşmemizi kısıtladık. Çocuklarımız kapalı olduğu için okula giderken serviste ‘kapıcı çocukları’ diyorlardı, onlara nazaran kapıcı çocukları örtünür yahut uzun giyerdi” diyordu.
“Eşimizi art koltukta gizleyerek, lojmanımıza girmeye çalışıyorduk”
Lojistik Astsubay Kıdemli Üstçavuş iken ordudan atılan Hakan Şimşek de, 2018’de İHA’ya yaptığı açıklamada, “Bugün havsalamızın almayacağı, ferdi ibadetten tutun da, eşinizin başörtülü olması, içki içmemesi, balo, batı şekli bir kadro toplumsal faaliyetlere katılmaması üzere konular bile fişlenmek için kâfi sayıldı. Ferdî yaşantısından ötürü bir çok bölümle birlikte TSK’da vazife yapan subay, astsubayda fişlendi, baskıya maruz kaldı. Çeşitli sorgulamalara tabi tutuluyorduk. ‘Eşinin başı neden örtülü, açsan olmaz mı?’, ‘Sosyal alkollü faaliyetlere de neden katılmıyorsun?’, ‘Neden içki içmiyorsun, ziyanlı olduğu için mi yoksa içkinin haram olduğuna mı inanıyorsun’ alt düzeyde spesifik sorulara kadar iniliyordu. En travmatik yaşadığım hadise ise oturduğum lojmanlara eşimin başörtülü olarak girememesiydi. Kapıda ‘eşinizin bu kılıkla içeri girmesi yasak’ deniliyordu. Neden yasak diye sorduğumuzda, ‘Emir bu şekilde’ deniliyordu. Kendi lojmanımıza taksi tutarak, havanın kararmasını bekleyerek, eşimizi art koltukta gizleyerek girmeye çalışıyorduk. Eşlerimiz artık lojmandan dışarı çıkmak istemiyordu” demişti.
“Arkadaşımız atıldı diye hanımının fişini çektiler”
Bir öbür 28 Şubat mağduru Hüsnü Can ise, 2021 yılında verdiği mülakatta şunları tabir ediyordu:
“Bir arkadaşın hanımı GATA’da kanser tedavisi görüyordu ve arkadaşımız atıldı diye hanımının fişini çektiler. Tedavi edemeyiz deyip arkadaşın hanımını geri verdiler. Hanımı dışarda toplumsal güvenliği olmadığı için tedavi olamayarak vefat etti…Eşim gebe, İzmir’de askeri hastaneye denetime gidiyoruz. Tesettürlü olduğu için ben yanımda görünmesin diye, hanımı içim yanarak ben kendim servise önden biniyorum, hanımı arttan bindirdim. Ayrıldıktan sonra değişik yerler çalışarak askeri fiyatla sigortalı yahut sigortasız biraz mobilyacıda, hizmet kesiminde, giysi bölümünde, çalışarak hayatımı devam ettirdim.”
“Hanımım örtülü olduğu için hastaneye giremedik”
28 Şubat sürecinde TSK’dan ihraç edilen isimlerden Fahri Demirel, 2021’de İHA’ya verdiği demeçte, “Biz bir yere gittiğimiz vakit üsteğmen yazmış ‘takip gerekir’ diye. Neden, ‘namaz kılıyor’ diye. Namaz kılana takip gerekir mi? Zihniyet bu. Çalıştığımız yerlerde kumandanlar ve silahlı kuvvetler maalesef dindar bölümü kabul etmiyor. Dürüst isen, namaz kılıyorsan, örtülüysen 1-0 mağlupsun. Ben sicillerimi istedim 90, 96. Sicilden atılıyorum fakat sicillerim 96. Bize savunma hakkı vermediler. Sorgusuz sualsiz attılar. Çocuğum daha yeni olmuştu, yeni doğan çocuğumu bile hastaneye götüremedim. Hastaneye gittiğimizde hanım örtülüydü ve kapıdan içeriye sokmadılar. Otomobilin bagajına hanımını koymuş subay arkadaşımız ve üzerine battaniye örtmüş. Kendi oturduğu lojmanına sokmadılar” demişti.
Astsubay iken işporta tezgahlarında çorap satmaya başladı
Astsubay iken bir anda işporta tezgahlarında çorap satmaya başladığını anlatan Fahri Demirel, şöyle devam etmişti:
“1998’de ihraç edildim oradan. Ondan sonra bizim için güçlü süreç başladı. Eşim ve 3 çocuğumuz var. Bunların geçimi, kendi geçimiz için arayış içine girdik. Askerdik biz alışılmış o vakit, asker ne yapabilir ki? Vatanı savunmaktan diğer. Piyasa farklıydı ve iş arayıp işportacılık yaptık. Hatta hanım Allah kendisinden razı olsun, çorap makinesi aldı ve onun kursunu gördü. 24.00’e kadar elle çorap örerdik. Hanım dikerdi, ben de makineyi kullanırdım. Sonraki gün işporta tezgahlarında satardık”. – İSTANBUL
02:00
02:00
News
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
