700 milyon yıllık sır: Kartopu Dünya’nın gizemli halkası ortaya çıktı

Yaklaşık 700 milyon yıl evvel, Dünya’nın “Kartopu Dünya” olarak isimlendirilen bir periyoda girdiği ve gezegenin tamamının kalın buz katmanlarıyla kaplandığı düşünülüyor.

Bu devirde hayatın nasıl hayatta kaldığı ve daha sonra nasıl çeşitlendiği ise bilim insanlarının uzun müddettir üzerinde çalıştığı bir husus.

Colorado’daki Pikes Peak’te bulunan bir kaya oluşumu, bu gizemi çözmede değerli bir anahtar olabilir.

Ulusal Bilimler Akademisi Bildirileri’nde yayınlanan yeni bir araştırma, Pikes Peak’teki granit kayaların içinde bulunan sıra dışı bir kumtaşı oluşumuna odaklanıyor.

“Tava” ismi verilen bu kumtaşının, Kartopu Dünya devrinde oluşan buzulların erimesi ve akabinde gelen süreçler sonucunda meydana geldiği düşünülüyor.

KAYAÇLARIN YAŞI BELİRLENDİ

Araştırmacılar, Tava kumtaşının içindeki demir damarlarını kullanarak kayaçların yaşını belirlemeyi başardılar. Bu formül, kumtaşının 690 ila 660 milyon yıl evvel, yani Kartopu Dünya devrine denk gelen bir vakitte oluştuğunu gösteriyor.

Bilim insanları, Kartopu Dünya periyodunda devasa buzulların altında eriyik suyun biriktiğini ve bu suyun kum ve öbür tortularla karışarak bir çamur oluşturduğunu düşünüyor.

Buzulun tartısıyla birlikte bu çamur, alttaki kayalardaki çatlaklara ve boşluklara yanlışsız itilmiş ve sonunda katılaşarak Tava kumtaşını oluşturmuş olabilir.

Bu süreç, günümüzde petrol ve doğal gaz çıkarmak için kullanılan hidrolik çatlatma formülüne benzetilebilir.

Tava kumtaşının keşfi, Kartopu Dünya hipotezinin doğruluğunu desteklemekle kalmıyor, birebir vakitte jeolojik tarihte “Büyük Uyumsuzluk” olarak bilinen bir periyoda de ışık tutuyor.

Büyük Uyumsuzluk, kaya kayıtlarında uzun bir vakit diliminin eksik olduğu periyotları söz eder. Örneğin, Büyük Kanyon’da birtakım katmanlar ortasında bir milyar yıldan fazla bir müddete ilişkin kayıp gözlemlenmektedir.

Yeni bulgular, Büyük Uyumsuzluğun Kartopu Dünya’dan evvel oluştuğunu gösteriyor. Bu da, Büyük Uyumsuzluğun buzul aşınması sonucu oluştuğu teorisine karşı çıkıyor.