Ali Erbaş: Sahih dini bilgileri içeren ‘yapay zeka chatbotlar’ geliştirilmelidir

Diyanet İşleri Başkanlığı Konferans Salonu’nda düzenlenen 7. Din Şûrası tamamlandı.

Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş, sonuç bildirgesini açıkladı.

Şuranın, “Dijitalleşen Dünyada Diyanet Hizmetleri: Etkililik-Verimlilik-Sürdürülebilirlik” temasıyla gerçekleştirildiğini anımsatan Erbaş, 328 iştirakçiyle, 5 tematik komitede eş vakitli düzenlenen oturumlar sonucunda alınan kararları açıkladı.

“ÇAĞIN GEREKLERİ DİKKATE ALINMALI”

Tekno-bilişim alanındaki süratli gelişmelere bağlı, insan olmanın manasını yitirmeye başladığına şahit olunduğunu söyleyen Erbaş, “İslam, insan fıtratını temel alan ve beşere faziletli bir hayat yolunda rehberlik etmek üzere Büyük Allah tarafından gönderilen bir dindir. Dini, ulusal, ahlaki ve kültürel kıymetlerimizin yanlışsız bir halde anlaşılmasında da İslam’ın insan anlayışı değerli bir yer tutmaktadır. Bu nedenle dijital mecralar başta olmak üzere yürütülen bütün çalışmalarda İslam’ın insan tasavvuruna özel bir değer verilmelidir.” diye konuştu.

Dijitalleşen dünyada aktif, verimli ve sürdürülebilir din hizmeti sunumunun nitelikli dini bilgi üretimi ve üretilen bilginin toplumsal gereksinimleri karşılamasıyla yakından irtibatlı olduğunu belirten Erbaş, “Başkanlık, teknolojik ve dijital olarak değişen dünya koşullarını göz önünde bulundurarak her alandaki hizmetlerini dijital içeriklerle çeşitlendirmeye ve artırmaya devam etmelidir. Bu çerçevede Başkanlık, çağın gereklerini dikkate alarak bilgi üretimi ve yayın siyasetlerini periyodik aralıklarla güncellemelidir.” ifadesini kullandı.

“YAPAY ZEKA TABANLI BÜTÜNLEŞİK BİR PLATFORM KURULMALIDIR”

Erbaş, “Diyanet hizmetlerinin kalitesini artırmak, çağdaş teknolojilerle güçlendirmek ve dijital dönüşümünü hızlandırmak emeliyle davet merkezi, içerik takip ve yayın tahlil sistemi, yapay zeka asistanı üzere teknoloji dayanaklı hizmetlerin sunumuna imkan veren yapay zeka tabanlı bütünleşik bir platform kurulmalıdır.” dedi.

Başkanlığın, yurt içi ve dışındaki tüm ünitelerini entegre eden, vatandaşların dini bilgi ve danışmanlık taleplerine anında karşılık verebilecek halde yapılandırarak, çok lisanlı hizmet sunabilen bir tahlil merkezi kurması gerektiğini lisana getiren Erbaş, “Bu merkez fetva, dini rehberlik ve takviye alanlarında uzman işçi ile 7/24 hizmet verecek formda planlanmalı ve dijital teknolojilerle desteklenmelidir.” diye konuştu.

“SAHİH DİNİ BİLGİLERİ İÇEREN ‘YAPAY ZEKA CHATBOTLAR’ GELİŞTİRİLMELİDİR”

Diyanetin, bilginin üretimi, paylaşımı ve hizmetlerinin sunumunda yeni teknolojilerden yararlanması gerektiğinin altını çizen Erbaş, şöyle devam etti:

Başkanlık tarafından sunulan içerikler, yapay zeka algoritmaları dikkate alınarak yine planlanmalı ve kullanıcıların dini hususlarda bilgi edinebilecekleri sahih dini bilgileri içeren ve kültürel hassasiyetleri gözeten yapay zeka chatbotlar geliştirilmelidir.

Başkanlığın ürettiği içerikler, çağdaş bilgi teknolojileriyle kurumsal bilgi ontolojisine nazaran yapılandırılmış bir bilgi ağına dönüştürülmelidir. Bu ontolojinin inşasıyla, kurumun ürettiği dini içeriklerin tüm ögeleri, sistematik bir yaklaşımla fonksiyonel bir varlık ağacını oluşturacaktır.

Bununla temaslı bilgi platformu, başta konsey fetvaları ve Dini Yayınlar Genel Müdürlüğünün ürettiği varlıklı içerikler olmak üzere tüm bilgileri tek bir sistemde toplayarak erişilebilir, taranabilir ve makine/yapay zeka tarafından işlenebilir hale getirmelidir.

Engelli, bağımlı ve dezavantajlı kümelere yönelik manevi dayanak hizmetleri için üretilen dijital uygulama ve içeriklerin daima güncellenmesi ve bu içeriklere erişim kolaylığının sağlanması gerektiğine dikkati çeken Erbaş, aile, gençler, çocuklar üzere kesitlere yönelik ülkü seviyede din hizmeti sunmak gayesiyle Başkanlık bünyesinde manevi danışmanlık ve rehberlik takımının ihdas edilmesinin zarurî olduğunu lisana getirdi.

“DİJİTAL DİNİ MEDYA OKURYAZARLIĞI ÜZERE MAHARETLERİN GELİŞTİRİLMESİ KIYMETLİ HALE GELMEKTEDİR”

Dini bilgi üretmek, paylaşmak ve din hizmeti sunmanın din alanında olduğu üzere dijital ortama dair de kâfi donanımı gerektirdiğini vurgulayan Erbaş, şunları söyledi:

Bu emelle medya okuryazarlığı, dijital medya okuryazarlığı ve dijital dini medya okuryazarlığı üzere çoklu okuryazarlık cinslerine dayalı marifetlerin geliştirilmesi değerli hale gelmektedir.

Başkanlığın tüm hizmetlerinde olduğu üzere Diyanet Akademisi eğitim programlarında da kelam konusu okuryazarlık cinsleri, müstakil dersler olarak okutulmalıdır. Bu dersler ilahiyat, irtibat, insan, toplum, davranış ve mühendislik bilimleri başta olmak üzere disiplinler ortası işbirliğiyle gerçekleştirilecek projeler, uygulamalı eğitim ve seminer faaliyetleriyle de desteklenmelidir.

İslam kültür ve medeniyetinde, rastgele bir ayrım yapılmaksızın bütün insanlara bedel verildiğine işaret eden Erbaş, “Hangi milletten, din ve inançtan olursa olsun imkanlar ölçüsünde insanların ve bilhassa yurdundan edilmiş olanların muhtaçlıklarının karşılanması, ulusal ve manevi kıymetlerimizin hepimize yüklediği tarihten günümüze taşınan insani ve ahlaki bir sorumluluktur. Bu kapsamda, göçmenlerle ilgili dezenformasyonun yaygınlaştığı günümüzde, birlik ve beraberliğimiz açısından toplumsal ahengi güçlendiren ortak dini kimliğin korunması hedefiyle stratejiler geliştirilmelidir.” diye konuştu.

“FETVA HİZMETLERİNİN DİJİTAL TEKNOLOJİLERDEN YARARLANILARAK ERİŞİLEBİLİRLİĞİ ARTIRILMALIDIR”

Erbaş, “Din İşleri Yüksek Kurulu tarafından yürütülen ve toplumsal prestiji yüksek olan dini bilgilendirme ve fetva hizmetlerinin dijital teknolojilerden de yararlanılarak erişilebilirliği ve aktifliği artırılmalıdır. Mevcut fetva data tabanı, semantik arama üzere yeni teknolojilerle zenginleştirilmelidir. Üretilen nitelikli bilgi ve fetvaların başka Müslümanlar tarafından da kullanımının kolaylaştırılması hedefiyle farklı lisanlarda erişim seçenekleri sunulmalıdır.” dedi.

Erbaş, Başkanlıkça hazırlanan basılı-dijital dini yayınlarda yapay zeka dayanaklı lisan modellerinden ve interaktif kelamlık üzere destekleyici ögelerden yararlanılması gerektiğini tabir etti.

Başkanlığa duyulan inanç ve itimadı sarsmayı amaçlayanların, dezenformasyon çalışmalarını sistematik bir formda sürdürdüğünü belirten Erbaş, “Başkanlığımız hakkında olumsuz algı oluşturma gayretleri karşısında gerekli önlemler alınmalı ve kamuoyundaki yanlış yönlendirmelerin önüne geçilmelidir.” diye konuştu.

“SAPKIN OLUŞUMLARA KARŞI AKTİF ÇALIŞMALAR YÜRÜTÜLMELİDİR”

Dijital mecraların, uyuşturucu, kumar, şiddet üzere bağımlılık çeşitlerinin, istismarın, cinsel sapmanın yayılmasında uygun yer oluşturabileceğine dikkati çeken Erbaş, Başkanlığın kelam konusu bağımlılıklarla uğraşa yönelik stratejilerini güçlendirmesi, bu konuda kurumlar ortası işbirliğine dayalı çok disiplinli çalışmalar yürütmesi gerektiğinin altını çizdi.

Erbaş, kelamlarını şöyle sürdürdü:

Dini, ahlaki, kültürel kıymetlerimize, fıtrata ve geleceğimize yönelik önemli tehdit oluşturan ‘cinsiyetsizleştirme’ ve sapkın oluşumlara karşı toplumun bilinçlendirilmesi, fıtrat temelli aile yapısının korunması ve güçlendirilmesi hedefiyle gerekli tüm önlemler alınmalı, buna yönelik aktif çalışmalar yürütülmelidir.

Ebeveynlerin yanı sıra toplumsal siyaset yapıcılara ve uygulayıcılara da değerli vazifelerin düştüğü bu mevzuda Başkanlık, kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde faal siyasetlerin tasarlanmasına takviye olmalıdır. Bu maksatla önleyici önlemlerin alınması, her kesitin üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmesi, insan jenerasyonunun geleceği ve insani kıymetlerin sürdürülebilirliği açısından hayati ehemmiyeti haizdir.

Erbaş, klâsik İslam sanatlarını temsil eden nesnelerle zenginleştirilmiş ve İslam’ın kurucu sembollerini açıklayan çevrim içi dijital müzeler ve stantların de Başkanlıkça oluşturulabileceğini tabir etti.

“MÜSLÜMAN ÜLKELERİN ORTAK BİR HALLA SOYKIRIMA MANİ OLMASI TARİHİ BİR GÖREVDİR”

İsrail’in Filistin coğrafyasında uyguladığı vahşet ve soykırımın tüm dünyanın gözü önünde sürat kesmeden devam ettiğine dikkati çeken Erbaş, şunları kaydetti:

Bu vahim soykırım, işgal ve istila teşebbüsüne karşı Gazze halkının din, ahlak ve memleketler arası hukuk bakımından yasal ve onurlu gayretini her istikametiyle desteklemek temel insani, dini ve vicdani sorumluluktur. Zalimler, Müslüman dünyanın dağınıklığından cüret alarak, hiçbir reaksiyon ve davete kulak asmamaktadır.

Müslüman ülke ve toplulukların güçlü, caydırıcı, ortak bir tutumla zulme ve soykırıma mahzur olması ihmale gelmez tarihi bir vazifedir. Bunun yanında gerçeklerin duyurulması ve mazlumların desteklenmesinin dijital mecralarda şuurlu olarak engellendiği, bunun da ulusal ve global güvenlik riski oluşturduğu dikkatlerden uzak tutulmamalıdır. Diyanet İşleri Başkanlığı, Filistin davası ve Kudüs şuuru konusunda reaksiyon, boykot, bilinçlendirme ve maşeri vicdanı harekete geçirmeye yönelik çalışmalara öncülük etmeye devam etmelidir.