Altın İthalatındaki Kota Mücevherat Sektörünü Vurdu

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Haber: Edda SÖNMEZ – Kamera: Hakan KAYA

(İSTANBUL) – Cari açığı artırdığı münasebeti ile 2023 yılının ağustos ayında altın ithalatına getirilen kota, mücevherat bölümünde sancılı günlerin başlamasına neden oldu. Takı Üreticileri ve İhracatçıları Derneği (TÜİD) Başkanı Mustafa Kamar, ANKA’ya bölümün sorunlarını anlattı. Kamar “Bütün çıkan kurallar, bütün çıkan engellemeler, cari açığın düşürülmesi için yapılan bütün hareketler suistimali artırdı, dala inanılmaz tanımadığımız oyuncular geldi, kaçakçılığı arttırdı. ya tarihinde Türkiye’de 1989, 1990 yılından beri kaçakçılık yoktu. Bunu arttırdı. Suistimal hayli fazla. Yeni tedbirler getirmeye başladılar. Bizi sıkıyorlar. Yani şu anda sıktıkları tek kısım Merkez Bankası değil, hane halkı değil, üretici ve ihracatçı. Şayet ki kuyumculuk kesimini gözden çıkardılarsa desinler ki kardeşim ‘kuyumculuk dalını gözden çıkarttık.’ desinler” dedi.

Cari açığı artırdığı münasebeti ile 2023 yılının ağustos ayında altın ithalatına getirilen kota, mücevherat bölümünde ezaları artırdı. Kaçakçılık 35 yıl ortanın akabinde rekorla ve çarpıcı savlarla geri dönerken, üretimde ve ihracatta daralma, düşüş öne çıktı. Takı Üreticileri ve İhracatçıları Derneği (TÜİD) Başkanı Mustafa Kamar, sektörün içinde bulunduğu son durumu ANKA Haber Ajansı’na şöyle anlattı:

“Üreticinin ve ihracatçının ham unsuru olan altına ulaşım zorlaştı”

“Biliyorsunuz 2023 yılının Ağustos ayında Mehmet Şimşek idaresindeki Hazine ve Maliye Bakanlığı cari açığın düşürülmesiyle alakalı altın ithalatına kota getirdi ve yaklaşık 12 tonla sonlandırdı. Bu sonlandırmanın sonucunda de içeriye giren altın ölçüsünde geçmiş yıllara nazaran azalma oldu. Natürel bu azalma olduğu vakitte bilhassa üreticinin ve ihracatçının ham unsuru olan altına ulaşım zorlaştı. Bu neye benziyor? Şayet ekmek yapacaksanız, ununuz olması lazım. Ununuzun da memleketler arası fiyatlı olmazım ki halka düzgün fiyatla ekmek veresiniz. Bu altın kotasının gelmesiyle bir arada bilhassa bu altını ithal eden, altın borsası yetkili kurumları birinci evvel burada belirli bir nemalandılar diyebiliriz. Zira onların üzerinden geçti bu. Doğal her kota kendi zenginini yaratıyor. Daha sonra bunun yanlış olduğunu anlayınca Maliye Bakanlığı bunu daha sonra yetki dokümanı olan kuyumculara, daha sonra kapasite kullanımı olan kuyumculara daha sonra ihracat yaparsan bankalara müracaat ederek almak üzere değişik yollar denedi. Ama günün sonunda, 10 ay sonra bakıyoruz ki bu kadar yol denemesine karşın hala altında fiyat farkı var. Onun dışında hala  ihracatımızda düşüş var. Ben size şöyle söyleyeyim. Geçen sene altın ihracatı 180 ton civarındayken şu anda birinci 10 ayda 120 ton civarında.

“Kuyumculuk kesiminden çıkan insan sayısı 10 binli sayıları geçti”

Dolar bazında bakmak sağlıklı olmaz altın fiyatlarının yükselmesinden ve düşmesinden kaynaklı. Onun için yüzde 30 altın ithalatında bir düşüş var şu an. Bu kapasitelerin yüzde otuz, yüzde kırk oranında düşmesi manasına gelir. Artık burada büyük firmalar yüzde 10 düştü, küçük orta uzunluk işletmelerde ise yüzde 50 düştü. Yani ondan ötürü da münasebetiyle adamın 100 kilo aylık kapasitesi varken. 50 kilo üretmeye başlarsa ne yapacak bu atıl insanları. ya işten çıkarmaya başlayacak. Bunun dışında daha küçük üniteler olan kuyumcular da biz ‘bu işi bırakıyoruz yahut ben Dubai’ye gidiyorum yahut ben Ürdün’e gidiyorum yahut ben Avrupa Birliğine öteki bir yere gidiyorum’ demeye başladı. ve bugün baktığınız vakit Kuyumcukentte Marmara Sanayi Sitesi’nde ve Kapalıçarşı’nın değişik yerlerinde küçük küçük adam çıkarmalar görüyoruz. Daha bu türlü büyük ağır değil. Ancak bunlara baktığınız vakit son bir senede bizim kuyumculuk bölümünden çıkan insan sayısı 10 binli sayıları geçti.

“Cari açığı düşürmek için yapılan tedbirler ihracatçıyı vurdu”

Hani bu türlü 500 kişi, 1000 kişi, 300 kişi bir yerden çıkmıyor. Beş orada, üç oradan, beş orada. Zira biz kuyumculuk dalı beş, altı bin üreticiden meydana geliyor. Kuyumcukent dediğiniz yerde bundan bir sene evvel, bir buçuk sene evvel dükkan kiraları en yüksek düzeydeydi. Dükkan bulamıyordu kimse. Ama şu anda o kadar çok yer boşaldı ki, bilhassa Orta Doğu’dan gelen, değişik yerlerden gelen oyuncular zira Türkiye bir pazar yeriydi. Dubai’yi yenmiştik. Dubai’ye giden bütün müşteriler Orta Afrika’dan, Kuzey Afrika’dan, Orta Asya’dan, Rusça konuşulan ülkelerden Özbekistan, Tacikistan, Kırgızistan, Türkiye’ye gelmeye başlamıştı. Bunların hepsini kaybettik. Zira hiç kimse bir liralık malı bir buçuk liraya almak istemez. ve onlar tekrar İtalya’ya gittiler. İtalya tarihinin tepesini yaşıyor. Dubai pazar kaybetmişti. Şu anda Dubai tekrar pazar olmaya başladı. Bırakın orayı Türkiye’deki firmalar oraya gitmeye başladı. Kimse bununla uğraşmıyor. Arkadaşlar geliyor Dubai’den müşterilerimizin söylediği ‘Türkiye sorun, para getirmek, altın götürmek, ticaret yapmak artık vefat biz uğraşamayız sizinle kardeşim. Gideriz İtalya’dan alırız. Gideriz Dubai’den alırız’. Sonuçta eser alıp eser satıyorlar. Niçin bu kadar ızdıraba girsinler. ve bütün bu alınan tedbirler cari açığı düşürmek için yapılan tedbirler ihracatçıyı vurdu. Ancak bizim yaptığımız takı üreticileri ve ihracatçı derneği olarak bir saptama var. Bu beş yıldır temel altın alan kurum Merkez Bankası. Yani geçen sene 30 milyar dolarlık altın ithalatı varsa bunun 10 milyar dolarını Merkez Bankası almış. Artık cari açığa ben sebep olmuyorum ki ihracatçı üretici olarak. 10 milyar dolarlık güzel de yapmış.

“Hane halkı ekonomik dalgalanmalardan ötürü altın alıyor”

Son beş yıldır altın alıyor Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası. Baktığınız vakit çok düzgün strateji. Zira altının kilosu 40 bin dolardı. Şu anda 90 bin dolar. Demek ki uygun bir strateji gütmüşler ancak onlar almış, devlet almış altını. İkinci hane halkı. Orada da size bir sayı vereyim. 2022 yılında 17 milyon adet, 2023 yılında 30 milyon adet. Yani Sarrafiye duble yapmış. Bu sene de baktığınız vakit birinci 10 ayda 22 milyon adet. Hani bu 24, 25 milyon. Talep biraz gerilemiş. Nispeten düşmüş talep fakat 2022 ile  2023 Sarrafiye basımını darphanenin baktığınız vakit birebir fark var. 17 milyon adetten 30 milyon adete çıkmış. Bir de demek ki bu Merkez Bankası rezervleri alıyor. Hane halkı ekonomik dalgalanmalardan ötürü altın alıyor.

“Şu anda sıktıkları tek kısım Merkez Bankası değil, hane halkı değil, üretici ve ihracatçı”

Biz altın almaya gereksinimimiz yok ki. Biz aslında sermayemiz altın. Bir kilo altınımız var. (diyelim) Bunu yüzük küpe yaparız, ihracat yaparız. Parası gelir bununla gideriz bankalardan altın alırız, tekrar üretiriz, tekrar satarız. ya bizim kuyumculuk topluluğundaki insanlara sorarsan Sarrafiye altın aldın mı diye. Vallahi ben hesap ettim. 2024 yılında dört tane almışım düğüne giderken. Anlatabiliyor muyum yani. Lakin bütün çıkan kurallar, bütün çıkan engellemeler, cari açığın düşürülmesi için yapılan bütün hareketler suiistimali arttırdı, dala inanılmaz tanımadığımız oyuncular geldi, kaçakçılığı arttırdı. ya tarihinde Türkiye’de 1989, 1990 yılından beri kaçakçılık yoktu. Bunu artırdı. Suistimal epey fazla. Yeni tedbirler getirmeye başladılar. Bizi sıkıyorlar. Yani şu anda sıktıkları tek kısım Merkez Bankası değil, hane halkı değil, üretici ve ihracatçı. Şayet ki kuyumculuk bölümünü gözden çıkardılarsa desinler ki kardeşim ‘kuyumculuk kesimini gözden çıkarttık’. Burada çalışan 350 bin, 400 bin kişi, 35 bin kuyumcu, 6 bin üretici diğer iş yapsın. Aslında oraya gerçek gidiyor. Herkes iş arıyor. Öbür kesime nereye gireriz diyor. İnşaata mı gireriz, otele mi gireriz. Öteki devletin sübvanse ettiği öteki işlere mi gireriz, ona bakıyor.

“Burada düşünceyi ya tam anlamıyor karşı taraf. Bürokrasi ve hükümet tarafı”

Dolayısıyla üretici ve ihracatçı tarafında bir yangın var. Onun için bu bu türlü devam etmez. ya bunu düzeltecekler. STK’larımız var. Bunlar da çaba ediyor. Bunlar da konuşuyorlar. Ancak burada badireyi ya tam anlamıyor karşı taraf. Bürokrasi ve hükümet tarafı. ya da bizim arkadaşlar tam ortaya mı koyamıyorlar biz de bilemiyoruz. Zira ortada somut bir şey olsa şu anda üç, dört bin dolar fark olmaz. Yani bunu üçlü cümleyle bitireyim. Bugün siz gidip de Sarrafiye ziynet canlı alsanız 20 bin 500 liraya alırsınız. Bunun dünya piyasası şu anda 19 bin 500 lira. Yani bin lira siz fazladan bir para veriyorsunuz şu anda ziynet lira altınına. Bu bin lira da kime gidiyor? ya bu ortada üç, dört bin dolar farkı yiyenlere gidiyor. ya bu altını kaçak götürenlere gidiyor. Bir yerlere gidiyor. Ancak halkın da parası ufak köpük kısmı bir yerlere gidiyor. ve bunun sonucunda de bütün ezayı günün sonunda üretici, üretici, üretici kaybediyor. Her şey de olduğu üzere.”