Antarktika’da kehribar keşfi: Güney Kutbu yakınlarında yağmur ormanı mı vardı

Dinozorlar çağında, böceklerin vızıldadığı, çiçeklerin ve eğrelti otlarının ortasında dolaştığı, ağır ve bataklık bir orman hayal edin. Bu orman, günümüzde buzlarla kaplı Antarktika’da yer alıyor olabilir mi?

Almanya ve İngiltere’den bilim insanları, Antarktika’da birinci defa kehribar keşfetti. Bu kehribar, 83 ila 92 milyon yıl evvel Dünya’nın en güneyindeki kıtada yetişen eski iğne yapraklı ağaçların fosilleşmiş reçinesi.

KEHRİBAR, ANTARTİKA’NIN GEÇMİŞİNE IŞIK TUTUYOR

Kehribar, kök, polen ve spor fosillerinin yanı sıra, Güney Kutbu yakınlarında Orta Kretase’de bataklıklı bir yağmur ormanının varlığına dair değerli ispatlar sunuyor.

Bu tarih öncesi orman, günümüzdeki Yeni Zelanda ve Patagonya ormanlarına benziyor olabilir.

Antarktika’da kehribar bulunması, kıtanın geçmişte çok farklı bir iklime sahip olduğunu gösteriyor. Orta Kretase’de, bu bölge reçine üreten ağaçların yetişebileceği kadar sıcak ve nemliydi. Bu ağaçlar, kış boyunca aylarca süren karanlıkta hayatta kalmak zorunda kalmış olabilir.

ANTARKTİKA’DAKİ KEHRİBAR NEREDE BULUNDU?

Bu keşiften evvel bilim insanları Kretase kehribar yataklarını sırf Avustralya’nın güneyindeki Otway Havzası’nda ve Yeni Zelanda’daki Tupuangi Formasyonu’nda bulmuşlardı.

Almanya’daki Alfred Wegener Enstitüsü’nden deniz jeoloğu Johann Klages, “Tarihlerinin bir noktasında, yedi kıtanın da reçine üreten ağaçların yaşamasına imkan veren iklim şartlarına sahip olduğunu fark etmek çok heyecan verici.” diyor.

Bilim insanları 19. yüzyılın başlarından beri Antarktika’da fosilleşmiş odun ve yapraklar buluyorlardı, lakin bu keşiflerin birden fazla Gondwana muhteşem kıtasının var olduğu yüz milyonlarca yıl öncesine dayanıyor.

Antarktika, Avustralya ve Güney Amerika’dan Güney Kutbu’na hakikat sürüklenirken, ormanlarına ne olduğu tam olarak aşikâr değildi.

2017 yılında araştırmacılar Batı Antarktika yakınlarındaki deniz tabanını deldiler ve bu kayıp ormanlara dair düzgün korunmuş ispatlar ortaya çıkardılar.

2020’de ise Orta Kretase’ye kadar uzanan fosilleşmiş köklerden oluşan bir ağ bulundu. Mikroskop altında polen ve spor delilleri da tespit edildi.

Aynı sondaj, Antarktika’da bir vakitler reçine üreten ağaçların var olduğuna dair somut ispatlar ortaya koydu.

KEHRİBARIN İÇİNDE NELER VAR

Klagen ve takımı, 3 metrelik bir çamurtaşı katmanında, yalnızca 0,5 ila 1,0 milimetre boyutlarında, yarı saydam kehribar modülleri buldu. Her biri, yüzeyde tipik tırtıklı çatlaklarla sarıdan turuncuya değişen renklere sahip.

Bu, ağacın kabuğunu yangın yahut böceklerden kaynaklanan yaralanmalara karşı korumak için reçinenin ağaçtan sızmasıyla oluşan bir işaret.

Kretase, Dünya tarihinin en sıcak periyotlarından biriydi ve Antarktika ile yakın adalarda bulunan volkanik tortular, bu devirde sık sık orman yangınlarının yaşandığına dair ispatlar içeriyor.

Kehribarın korunup fosilleşmesinin nedeni muhtemelen yüksek su düzeylerinin ağaç reçinesini süratle örterek onu ultraviyole radyasyondan ve oksidasyondan müdafaasıdır.

Kehribarın içinde ağaç kabuğu modülleri da olduğu anlaşılıyor fakat bunu doğrulamak için daha fazla tahlile gereksinim var.

Bilim insanları, modül parça da olsa, Antarktika ormanlarının bir vakitler nasıl göründüğüne ve 90 milyon yıl evvel nasıl işlediğine dair bir tablo oluşturuyorlar.