Aral Gölü’nde Su Düzeyi Artıyor

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Kuruyan Aral Gölü’nün Kazakistan’da yer alan kısmında su düzeyi artarken, bölgede balıkçılık tekrar canlanıyor.

Anadolu Ajansının (AA) Dünya Sulak Alanlar Günü münasebetiyle hazırladığı “Önce göldü artık çöl” başlıklı belge haberin son kısmında, Aral Gölü’nün Kazakistan sonlarındaki kısmının şu anki durumu ve Kazak hükümetinin gölü canlandırmaya ve etraf felaketini önlemeye yönelik projeleri anlatıldı.

Özbekistan ile Kazakistan ortasında yer alan, büyüklüğü hasebiyle kelam konusu ülkelerde “deniz” olarak isimlendirilen ve yarım asırdan biraz daha uzun bir müddet evvel dünyanın en büyük 4’üncü gölü olan Aral Gölü’nden geriye sadece onda biri kaldı.

Eski Sovyetler Birliği periyodunda, gölü besleyen Seyhun (Sırderya) ve Ceyhun (Amuderya) ırmaklarının sularının büyük kısmının pamuk ve pirinç tarlalarına akıtılması sonucu 1960’lı yıllarda kurumaya başlayan Aral Gölü, sularının çekilmesiyle 1980’lerin sonunda ikiye bölündü.

Böylece Aral Gölü’nün Özbekistan’daki kısmı “Güney (Büyük) Aral” ve Kazakistan kısmı ise “Kuzey (Küçük) Aral” olarak isimlendirilmeye başlandı.

Kuzey Aral’da umutlar yeşeriyor

Aral Gölü’nün Seyhun Irmağı’yla beslenen Kazakistan kısmındaki “Kuzey Aral”ın toplam büyüklüğü 3 bin kilometrekare alanı oluşturuyor.

Kazakistan hükümeti, Aral Gölü’nün kuzey kısmını korumak emeliyle Dünya Bankası işbirliğiyle başlattığı proje kapsamında, 2005’te bölgede “Kokaral Barajı”nı inşa etti.

Toplam uzunluğu 13 kilometre olan Kokaral Barajı sayesinde Seyhun Irmağı’ndan gelen suyun yalnızca Kuzey Aral’da birikmesi sağlandı. Böylelikle, Aral Gölü’nün kuzey kısmı tekrar canlanmaya başladı.

Kazakistan Su Kaynakları ve Sulama Bakanlığının son bilgilerine nazaran, halihazırda Kuzey Aral’daki su hacmi yüzde 42 artarak 27 milyar metreküpe ulaşırken, tuzluluk oranı da 4 kat azaldı. Gölde yılda avlanan balık sayısı 8 bin tona çıktı.

Zamanında Aral Gölü’nün Kazakistan kıyısındaki liman kenti olan ve suların çekilmesiyle uzaklaşan Aral kentinden göle kadar olan ara 100 kilometreden 17 kilometreye düştü.

Halihazırda hükümet, “Kuzey Aral’ı Koruma” projesinin yeni bir kademesini başlatarak Kuzey Aral ile Sırderya Irmağı deltasının hidrolojik durumunu güzelleştirmeyi, bölgenin istikrarlı bir ekonomik, toplumsal ve çevresel durumunu desteklemeyi hedefliyor.

“Kuzey Aral ile Aral kenti ortasında uzaklığın azalması su düzeyinin yükseldiğini gösteriyor”

2007’den beri Aral Gölü’nün kuruyan tabanını ağaçlandırma faaliyetinde yer alan Kazakistan’ın Biyoçeşitliliğini Koruma Vakfı Başkanı Asılhan Asılbekov, AA muhabirine, Aral Gölü’nün kuzey kısmının ekonomik olarak canlandığını lakin bölgede yaşayan beşerler ve başka canlıların hala tuzlu kum fırtınasından ziyan gördüklerini söyledi.

Asılbekov, “Halk ortasında akciğer hastalıkları başta olmak üzere hastalık seviyesi çok yüksek. Çift başlı hayvanlar doğuyor. Aral Gölü’nden yılda yaklaşık 73 milyon ton tuz ve kum yalnızca bölge ülkelerine değil tüm gezegene yayılıyor. Hala bölgede demir yolları ve konutlar tuzlu kumla kaplanıyor.” sözlerini kullandı.

Aral Gölü’nün kuruyan tabanını ve etrafını ağaçlandırma faaliyetlerinin değerine dikkati çeken Asılbekov, “Kazakistan, son 3 yılda 447 bin hektar alana saksaul ağacı dikti. Vakıf olarak 2017 ila 2020 yıllarında 5 milyon ağaç da biz diktik. Neden bilhassa saksaul ağacını tercih ediyoruz, zira bir saksaul 800 ton kum tutabiliyor.” diye konuştu.

Asılbekov, yılda 2 defa Aral Gölü bölgesini ziyaret ettiğini belirterek, “Kuzey Aral ile Aral kenti ortasında aralığın azalması su düzeyinin yükseldiğini gösteriyor. Şu anda Kazakistan, bölgede vaktinde faaliyet gösteren 2 balık fabrikasını yine açtı. Balıkçılar tekrar bölgeye dönmeye başladı.” dedi.