Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “2023 yılında yasa dışı bahisle ilgili bloke ettiğimiz süreç fiyatı 644 milyon liradır. MASAK tarafından düzenlenen raporlar doğrultusunda mahkemeler tarafından yaklaşık 30 milyon liralık meblağa el koyma kararı verilmiştir” dedi.
AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında toplanan TBMM Plan ve Bütçe Komitesi’nde Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 2025 yılı bütçesinin yanı sıra Gelir Yönetimi Başkanlığı, Özelleştirme Yönetimi Başkanlığı, Sermaye Piyasası Kurulu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ve Kamu İhale Kurumu’nun Sayıştay raporları ve bütçeleri görüşüldü. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, bütçe görüşülmeleri çerçevesinde Komite’de bir sunum gerçekleştirdi. Bakan Şimşek, geçen yıl milletlerarası standartlara uygun, kurala dayalı ve düzgün tasarlanmış bir iktisat programını uygulamaya başladıklarını belirterek, programın kesin maksadının sürdürülebilir yüksek büyüme ve daha adil bir gelir dağılımı olduğunu kelamlarına ekledi.
“Aldığımız önlemlerle yıllık cari süreçler açığını eylülde 9,7 milyar dolara düşürdük”
Uyguladıkları programla dış kırılganlıkların azaltılması ve makro finansal istikrarın güçlendirilmesinde kıymetli aralık katettiklerini aktaran Şimşek, “Son 20 yılda cari açığın ulusal gelire oranı ortalama yüzde 3,8 olarak gerçekleşti. 2023 yılı Mayıs ayında bu oran yüzde 5,5’e yükselerek değerli bir kırılganlık kaynağı olmuştu. Aldığımız önlemlerle yıllık cari süreçler açığını eylülde 9,7 milyar dolara ve ulusal gelire oran olarak yüzde 0,8’e düşürdük. Bu gelişmede yüklü olarak para siyasetinin tesiriyle olağanlaşan altın ithalatı, güç fiyatlarındaki gerileme, mal ve hizmet gelirlerindeki artış ve iç talepteki yavaşlama tesirli oldu. Program devrinde ek rezerv birikimini sağlamak ve dış borç sürdürülebilirliğini güçlendirmek için cari açığın ulusal gelire oranını yüzde 2’nin altında tutmayı hedefliyoruz. Politikalarımızı bu doğrultuda oluşturuyoruz” açıklamasında bulundu.
“Swap hariç net rezervlerimiz 106 milyar dolar artmıştır”
Bakan Şimşek, dış finansmana erişimin düzgünleştiğini belirterek, “Türk lirasına talep artıyor, rezervler ve makro finansal istikrar güçleniyor. Cari açıktaki düşüş, dış finansmana erişimin güzelleşmesi ve Türk lirasına artan inanç sonucunda değerli ölçüde rezerv birikimi sağladık. Milletlerarası tanıma nazaran rezerv yeterliliğimiz eşik düzeye ulaşmıştır. 2023 yılı Mayıs ayına nazaran brüt rezervlerimiz 59 milyar dolar, swap hariç net rezervlerimiz ise 106 milyar dolar artmıştır. Bu artışın yaklaşık yüzde 75’i yurt içi portföy tercihlerinden, yani aykırı para ikamesinden kaynaklanmıştır. Yabancı para mevduatların toplam içindeki hissesi, 2023 yılı Mayıs ayındaki yüzde 63,7’den yüzde 43,8’e gerilemiştir. Makro finansal istikrarı pekiştirmek ve dezenflasyon sürecini hızlandırmak için Kur Muhafazalı Mevduat’tan (KKM) çıkıyoruz” tabirlerine yer verdi.
Makro finansal istikrarın güçlenmesiyle ülke risk priminin düştüğünü ve kredi notunun arttığını kaydeden Şimşek, 2023 yılı Mayıs ayında 700 baz puana yükselen risk priminin 260 puanın altına gerilediğini ve Türkiye risk primindeki güzelleşme ile gelişmekte olan ülkelerden olumlu ayrıştığını kaydetti.
“Enflasyon beklentilerinin son iki buçuk yılın en düşük düzeyine gerilemesi olumlu gidişata işaret ediyor”
Bakan Şimşek, yüksek enflasyonun karşı karşıya oldukları en kıymetli makro dengesizlik olduğunu söyleyerek, “Yıllık enflasyon öngördüğümüz üzere mayısta tepeye ulaştı. Haziranda başlayan dezenflasyon süreci devam ediyor. Son 5 ayda yıllık enflasyon 26,9 puan azalarak yüzde 48,6’ya geriledi. Para siyasetine hassasiyeti yüksek olan temel mallarda enflasyon düşüşü daha barizken, dünyada olduğu üzere bizde de hizmetlerde atalet yüksek seyrediyor. Bilhassa geriye dönük fiyatlama davranışının yüksek olduğu kira ve eğitim kümesindeki yıllık artışlar ve kiralardaki yüzde 25’lik tavan uygulamasının kalkması enflasyondaki düşüşü sınırlamıştır. Enflasyondaki katılıkların giderilmesi vakte yayılsa da, ekim ayında tüm kesitler için 12 ay sonrası enflasyon beklentilerinin son iki buçuk yılın en düşük düzeyine gerilemesi bu husustaki olumlu gidişata işaret ediyor” diye konuştu.
“Yönetilen ve yönlendirilen fiyatları enflasyon maksadıyla uyumlu olarak belirleyeceğiz”
Gelecek devirde dezenflasyonda üç temel konunun belirleyici olacağını lisana getiren Şimşek, “Bunlardan birincisi, para siyasetinin enflasyona gecikmeli tesiri vakitle daha net görülecek. İkincisi, 2025 yılında bütçe açığının ulusal gelire oranının azalması negatif mali tesir oluşturacak. Üçüncü olarak bütçe imkanlarının elverdiği ölçüde yönetilen ve yönlendirilen fiyatları enflasyon amacıyla uyumlu olarak belirleyeceğiz” formunda konuştu.
Dezenflasyon sürecinde büyümenin ölçülü ve daha istikrarlı seyrettiği bilgisini veren Şimşek, 2023 yılında yüzde 5,1 olan büyümenin 2024’te yüzde 3,5 olarak gerçekleşmesini beklediklerini söyledi. Şimşek, büyümedeki dengelenmenin öngörüleri doğrultusunda devam ettiğini lisana getirdi.
“Fiyat istikrarı sürdürülebilir yüksek büyümenin ön koşuludur”
Sürdürülebilir yüksek büyüme programının fiyat istikrarı ile mümkün olacağını söyleyen Şimşek, “Dezenflasyon sürecinde büyüme kısa vadede süreksiz olarak yavaşlayabilir fakat ülkemizin geçmiş periyot deneyimleri büyüme ve dezenflasyon ortasında orta vadede karşıt taraflı bir alaka bulunmadığını göstermektedir. Son 10 yılda ortalama enflasyon yüzde 22,5, ortalama büyüme yüzde 4,9 olarak gerçekleşti. Bundan evvelki 10 yılda ortalama enflasyon yüzde 8,3 iken büyüme yüzde 5,9 oldu. 1994-2003 devrinde ise ortalama enflasyon yüzde 69 iken, büyüme yüzde 2,8 eviyesindeydi. Özetle; fiyat istikrarı sürdürülebilir yüksek büyümenin ön koşuludur” değerlendirmesinde bulundu.
Orta Vadeli Program’ın yapısal ıslahatlara ait ayrıntılı bir yol haritası içerdiğini kelamlarına ekleyen Şimşek, Ar-Ge ve yenilikçilik kapasitesini geliştirmek, yeşil, dijital ve teknolojik dönüşümü sağlamak, beşeri sermayeyi güçlendirmek, işgücü piyasasını daha da aktifleştirmek, iş ve yatırım ortamını uygunlaştırmak ve kayıt dışılığı azaltmanın programın temel eksenini oluşturduğunu söyledi. Bu alanlardaki önlemleri de takvime bağladıklarını kaydeden Şimşek, yılın birinci üç çeyreğinde 58 adet önlemin 35’ini hayata geçirdiklerini tabir etti.
“2025 yılında vergi gelirlerimizin ulusal gelire oranının 0,9 puan artarak yüzde 18,1 olmasını öngörüyoruz”
Mali disiplini güçlendirdiklerini belirten Şimşek, 2023 yılında alınan önlemlerle bütçe açığının ulusal gelire oranını yüzde 5,2 ile sınırladıklarını kaydetti. Şimşek, “Bu sene yüzde 4,9’a gerilemesi öngörülen bu oranı, 2025’te yüzde 3,1’e indirmeyi hedefliyoruz. Böylelikle negatif mali tesir üzerinden dezenflasyonu destekleyeceğiz. Bütçe açığındaki düşüşü, faal gelir tahsilatı ve harcama disipliniyle gerçekleştireceğiz. Bütçe masraflarının ulusal gelire oranını yüklü olarak zelzele harcamalarındaki düşüş kaynaklı 1,5 puan azaltacağız. Bu sene olduğu üzere sarsıntı dışındaki alanlarda harcama disiplini devam edecek. 2025 yılında vergi gelirlerimizin ulusal gelire oranının 0,9 puan artarak yüzde 18,1 olmasını öngörüyoruz. Bu artışa yeni ihdas ettiğimiz minimum kurumlar vergisi başta olmak üzere aldığımız gelir önlemleri, kayıt dışılıkla çaba, vergilemede istekli ahengi güçlendirecek çalışmalar, tahsilat ve kontrol performansımızla ulaşacağız” diye konuştu.
“Tasarruf önlemleri kapsamında 145 kamu kurum ve kuruluşunda kontrol yapıldı”
Bakan Şimşek, Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketi’ni uygulamaya aldıklarını hatırlatarak, “Önceki tasarruf önlemlerinden farklı olarak Bakanlığımız nezdinde ‘Tasarruf Önlemleri Bilgi Sistemi’ni geliştirdik ve ‘Kamu Filo İdare Sistemi’ni de etkinleştirdik. Muhasebat Genel Müdürlüğümüz tasarruf önlemleri kapsamında bakanlıklar, valilikler, üniversiteler, belediyeler ile öbür kurumlar olmak üzere 145 kamu kurum ve kuruluşunda kontrol yapmıştır. Sıhhat, savunma ve güvenlik hariç yeni araç tahsisini kullanımdakilerin tasfiyesi şartıyla ve mümkün olduğunca yerli ve elektrikli araçlarla sağlıyoruz. Genelge sonrası periyotta hizmet alımı suretiyle kullanılan taşıtlardan, mukavelesi sona erenleri yüzde 15 oranında azalttık” bilgisini paylaştı.
Gelir siyasetlerinde maksatlarının vergi adaletini daha da güçlendirmek ve dolaysız vergilerin hissesini artırmak olduğunu aktaran Şimşek, kurumlar vergisi oranını yüzde 20’den yüzde 25’e, yap-işlet-devret ve kamu-özel iş birliği projelerinden elde edilen çıkarlar ve banka ve finans kurumlarını yüzde 30’a yükselttiklerini söz etti. Vergilemede aktifliği artıracak düzenlemeler yaptıklarını da kaydeden Şimşek, vergi güvenliğini sağlamak maksadıyla elektronik ticarette gelir ve kurumlar vergisi tevkifatı uygulaması getirdiklerini söyledi.
“Ülkemizde vergi yükünün yüksek olduğu algısı gerçeği yansıtmıyor”
Bakan Şimşek, vergi yüküne ait kamuoyunda algı oluştuğunu söz ederek, “Ülkemizde vergi yükünün yüksek olduğu algısı gerçeği yansıtmıyor. Toplam vergi yükü sıralamasında yüzde 20,8 ile 38 OECD ülkesi ortasında en düşük vergi yüküne sahip üçüncü ülkeyiz. Vergi yükü ortalaması OECD’de yüzde 34, AB’de ise yüzde 41,2 düzeyindedir. Dolaylı vergi yükünün çok yüksek olduğu istikametindeki kanaat de hakikat değildir. Vergi sistemimizdeki temel sorun dolaysız vergilerin kâfi seviyede olmamasıdır. Ülkemizde dolaylı vergilerin ulusal gelir içerisindeki hissesi yüzde 9,1 iken OECD ortalaması yüzde 10,5, AB ortalaması ise yüzde 13,6’dır. Ülkemizde genel KDV oranı yüzde 20’dir. Bu oran ile AB ülkeleri içerisinde en düşük vergi oranına sahip altıncı ülkeyiz” diye konuştu.
“IBAN ile kayıt dışı bırakılan yararlar, kar hissesi transferleri üzere birçok alanda ağır kontroller gerçekleştirdik”
Kayıt dışı faaliyetlerin oluşturduğu haksız rekabeti gidermek ve devletin gelir kaybını azaltmak için gereken önlemleri aldıklarını belirten Şimşek, 2024 yılında usulsüzlük ve özel usulsüzlük ceza meblağlarını kıymetli ölçüde artırdıklarını söz etti. Şimşek, kayıt dışı faaliyette bulunan mükelleflere artırımlı ceza uygulaması getirdiklerini de lisana getirerek, “Lüks tüketim incelemeleri, lüks yat ve tekne satışları, araç kiralama faaliyetleri, ikinci el araç ve gayrimenkul ticareti, kira kontrolleri, kuyum bölümü ve altın ticareti, alkol, tütün ve akaryakıt kesimleri, toplumsal medya karları, banka ve kredi kartıyla ödeme almayan işletmeler, IBAN ile kayıt dışı bırakılan çıkarlar, kar hissesi transferleri, gelir beyanı olmayan yüksek dengeli kredi kartı harcamaları, geçersiz doküman düzenleme ve kullanımı üzere birçok alanda yaygın ve ağır kontroller gerçekleştirdik” dedi.
“2023 yılında yasa dışı bahis ile ilgili bloke ettiğimiz süreç meblağı 644 milyon liradır”
Terörizmin finansmanı ve hata gelirlerinin aklanması ile gayretlerinin milletlerarası standartlara tam uyumlu ve kararlı bir formda sürdüğünü aktaran Şimşek, “2024 yılında kripto varlıklara yönelik yapılan yasal düzenleme ile kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kuruluşu ve faaliyetleri müsaadeye bağlanmıştır. Düzenlemelerle süreçler daha inançlı hale getirilmiş, gerekli önlem ve yaptırımların uygulanabilmesi sağlanmıştır. Önümüzdeki devirde kabahat gelirlerinin aklanmasını önlemek emeliyle yasa dışı bahis ve kumarla uğraşımızı sürdüreceğiz. 2023 yılında yasa dışı bahis ile ilgili bloke ettiğimiz süreç fiyatı 644 milyon liradır. Ayrıyeten MASAK tarafından düzenlenen raporlar doğrultusunda mahkemeler tarafından yaklaşık 30 milyon liralık fiyata el koyma kararı verilmiştir” açıklamasında bulundu.
Şimşek, Gelir Yönetimi Başkanlığının, Özelleştirme Yönetimi Başkanlığının ve Türkiye İstatistik Kurumunun 2023 Yılı Kesin Hesabı’na ait 2023 yıl sonu prestijiyle 2,68 trilyon lira olan Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesinin 2,66 trilyon lirasının kullanıldığını kaydetti. Kullanılan paranın yaklaşık yüzde 1,2’sine tekabül eden 31,3 milyar liralık kısmının Bakanlık hizmetlerinde kullanıldığını da aktaran Şimşek, işçi ve toplumsal güvenlik masraflarına 10,2 milyar lira, mal ve hizmet alım masraflarına 20,2 milyar lira, cari transferlere 76,4 milyon lira, sermaye sarfiyatlarına 878,6 milyon lira harcandığını söyledi. 2023 yıl sonu prestijiyle 19,4 milyar lira olan Gelir Yönetimi Başkanlığı bütçesinin 19 milyar lirasının kullanıldığını söyleyen Şimşek, “Harcamalar; işçi ve toplumsal güvenlik sarfiyatları için 1,4 milyar lira, mal ve hizmet alım sarfiyatları için 141,5 milyon lira, cari transferler için 5 milyon lira, sermaye masrafları için 97,1 milyon lira formunda gerçekleşmiştir” dedi.
“Fiyat istikrarının sağlanması için ne gerekiyorsa yapacağız”
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın takviyesiyle uygulamaya konulan programa kararlılıkla devam edeceklerini de söyleyen Şimşek, “Fiyat istikrarının sağlanması için ne gerekiyorsa yapacağız. Zira çiftçi, esnaf, personel, minimum fiyatlı, memur, emekli yani tüm vatandaşlarımızın alım gücünü kalıcı olarak fakat fiyat istikrarı ile artırabilir ve gelir dağılımını güzelleştirebiliriz. Birebir vakitte vergi politikalarımızla vergide adaleti güçlendirmeyi sürdüreceğiz” diye konuştu.
Komisyon, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in sunumunun akabinde komite üyesi milletvekillerinin konuşmalarıyla devam etti. – ANKARA
02:00
02:00
News
Siyaset
Siyaset
Siyaset
Siyaset
Siyaset
Siyaset
