Çocuğunuzu akran zorbalığından korumanın yolları

Büşra Yıldız Akran zorbalığı, çocuklar ortasında meydana gelen, bir yahut daha fazla çocuğun bir oburunu fizikî, duygusal yahut ruhsal olarak taciz etmesi durumudur. Bu tıp zorbalık, ekseriyetle tekrarlayan bir davranış biçimidir ve mağdurun kendisini savunma yeteneğinin körelten bir durumdur. Zorbalık, okul ortamında en sık karşılaşılan sıkıntılardan biridir ve uzun vadede hem mağdur hem de zorba çocuklar üzerinde olumsuz tesirler bırakabilir.

AKRAN ZORBALIĞININ ÜÇ TEMEL DAVRANIŞI
• Karşı tarafa şuurlu ve kasıtlı olarak ziyan vermeyi amaçlaması• Tekrarlayıcı ve daima olarak yapılması• Çocuklar ortasında güç dengesizliği olmasıAraştırmalar, akran zorbalığının okul öncesi periyotta başladığını, ilkokulun sonlarına hakikat arttığını, ortaokulda en üst düzeye ulaştığını ve lisenin son sınıflarındaysa azaldığını göstermektedir.

TÜRLERİ
Fiziksel Zorbalık: Vurmak, itmek, tükürmek, eşyalarınazarar vermek üzere davranışlarla direkt fizikî güç uygulanmasını içermektedir. Sözel Zorbalık: İsim/lakap takmak, hakaret etmek, bağırmak üzere olumsuz sözel sözlerin kullanılmasını içermektedir. Sosyal Zorbalık: Oyuna almamak, arkadaş kümesinden dışlamak, görmezden gelmek üzere kişinin toplumsal münasebetlerine ziyan vermeyi hedefleyen davranışları içermektedir. Siber Zorbalık: Rahatsız edici bildiri atmak, fotoğraflarını müsaadesiz paylaşmak, toplumsal medya hesabını ele geçirmek üzere elektronik irtibat araçlarıyla yapılan davranışları içermektedir.

ZORBALIK YAPAN ÇOCUKLAR İÇİN SONUÇLARI
Akran zorbalığı okuldaki tüm öğrencileri, öğretmenleri ve okul ortamını olumsuz istikamette etkilemektedir. Akran zorbalığının çocuklar üzerinde kısa ve uzun vadeli olmak üzere fizikî, ruhsal, toplumsal ve duygusal tesirleri vardır. Okula ahenkte güçlük• Düşük akademik başarı• Dışlanma, yalnız kalma, sevilmeme• Toplumsal bağlarda güçlük• Erken yaşlarda sigara, alkol ve unsur kullanma riski• Saldırgan ve suça yönelik davranış gösterme

ZORBALIĞA UĞRAYAN ÇOCUKLAR İÇİN SONUÇLARI
• Üzgün, çaresiz ve kıymetsiz hissetme• Düşük özgüven ve benlik saygısı• Depresyon ve kaygı• Arkadaşlık ilgilerinde problemler• Fizikî belirtiler (baş ağrısı, karın ağrısı vb.)• Okula gitmeye karşı isteksizlik• Düşük akademik başarı• Kendine ziyan verme davranışları

AKRAN ZORBALIĞININ İŞARETLERİ
Bu işaretler, zorbalık dışındaki nedenlerden de kaynaklanıyor olabilir, fakat kesinlikle önemsenmeli ve takip edilmelidir. Zorbalık yapan çocuklar için; farklı ortamlarda saldırgan davranışlar gösterme, öğretmen ve yetişkinlerin sözünüdinlememe, onlara karşı gelme, akranlarını baskıyla yönetme ve denetim etme, diğerlerinin hislerine karşı duyarsız olma, zayıf empati mahareti. Zorbalığa uğrayan çocuklar için; bedeninde morluk, çizik, yara üzere belirtiler, okuldan kıyafetleri yırtılmış, dağılmış, kirli olarak dönmesi, normalde okulu sevmesine karşın okula gitmek istememesi, içe kapanma, ağlama, her an makus bir şey olacakmış üzere telaşlı ve huzursuz davranma, arkadaşlarıyla birlikte olmak istememe, kendini uzaklaştırma, fizikî belirtiler (baş ağrısı, karın ağrısı vb.).

AKRAN ZORBALIĞI YAPAN ÇOCUK İÇİN VELİLER NASIL DAVRANMALI
Çocuğunuza zorbalık yapmaması gerektiğini açıklayın ve zorbalığın öteki çocuklar üzerindeki olumsuz sonuçlarından bahsedin. Çocuğunuza onaylamadığınız şeyin onun zorbalık davranışları olduğunu vurgulayın; onu desteklemeye ve ona yardımcı olmaya hazır olduğunuzu belirtin. Çocuğunuzun hangi davranışlarının akran zorbalığı olduğunu anlatın. Bu davranışları neden gösterdiğini anlamaya çalışın. Zorbalığın altında yatan nedenleri ortadan kaldırmaya çalışın.

Bu davranışlar yerine neler yapabileceğini öğretin.

CEZA VERİLMEMELİ
Çocuğunuzun istenmeyen davranışları karşısında sakin kalın ve olumlu disiplin yolları kullanın. Mutlaka fizikî yahut sözel şiddet uygulamayın. Bu mevzuda çocuğunuzun yaşına uygun kitaplar okuyun, sinema izleyin ve etkinlikler gerçekleştirin.

OKULU BİLGİLENDİRİN
Öğrenim gördüğü okulla kesinlikle temasa geçin, rehber öğretmen/psikolojik danışman ve sınıf öğretmeniyle iş birliği kurun.

Gerektiği vakit uzman takviyesi almaktan çekinmeyin.

ZORBALIĞA UĞRAYAN ÇOCUK İÇİN NELER YAPILMALI
Çocuğunuza onun yanında olduğunuzu ve ona yardım etmek istediğinizi belirtin. Ne hissettiğini sorun ve hislerini paylaşmasını sağlayın. Zorbalığa maruz kalmanın onun bir kusuru olmadığını açık bir biçimde tabir edin. Zorbalığa nasıl karşı çıkabileceğine dair formüller geliştirin.

Bu türlü bir durumda okulda kimden ve nasıl yardım isteyebileceğini konuşun. Yardıma gereksinim duyduğu anda bunun zayıflık olmadığını, büyüklerden ve yetkililerden yardım istemenin hakkı olduğunu anlatın. Küçük çocuklara polis ve öğretmenlerine hürmet duymaları gerektiğini fakat bunun endişeden farklı bir his olduğunu açıkça anlatın. Öğretmenden korkutulan çocuklar okulda yaşadıkları sorunları gizleyerek içe kapanabilir ve bu da akran zorbalığına davetiye çıkarabilir.

ÖZGÜVEN ÇALIŞMALARI YAPIN
Çocuğunuzun kendisini tesirli bir biçimde tabir edebilmesi ve sağlıklı arkadaşlık bağları sürdürebilmesi için çalışmalar/etkinlikler/oyunlar planlayın.

Çocuğunuzun özgüvenini tekrar kazanması için gayret gösterin, olumlu ve güçlü özelliklerini vurgulayın. Öğrenim gördüğü okulla kesinlikle temasa geçin, rehber öğretmen/psikolojik danışman ve sınıf öğretmeniyle iş birliği kurun. Gerektiği vakit uzman dayanağı almaktan çekinmeyin.

ÇOCUĞUNUZ ZORBALIĞA TANIKLIK EDİYORSA
Çocuğunuzu, zorbalık yapan arkadaşını desteklememesi, zorbalığa maruz kalan arkadaşına yardımcı olması ve durumu güvendiği bir yetişkine anlatıp yardım okulu bilgilendirin istemesi konusunda cesaretlendirin.