ABD Başkanı Donald Trump’ın uluslararası yardımları kesmesinin tesirleri dünyanın dört bir yanında hissediliyor. Belirsizlik içindeki ülkelerden biri de yıllar süren çatışmaların akabinde çok sayıda tutuklu ve ailesini barındıran cezaevleri ve kampların bulunduğu Suriye.
El Hol kampı uzaktan bir çadır kent üzere gözüküyor.
2019’da IŞİD’in yenilmesinden sonra örgüt mensuplarının ailelerinden oluşan 40 bin kişi Suriye’nin kuzeydoğusundaki bu kampa yerleştirildi. Kamptakilerin birden fazla bayan ve çocuk.
Burası o kadar büyük ki içinde kendi pazarı ve bayan doğum ünitesinin de yer aldığı bir kliniği var.
Iraklı ve Suriyeli Kürt yetkililer, bu kampın IŞİD’in kök saldığı bir yer haline gelmesinden dertli.
Suriye’de Kürtlerin denetimindeki bölgede, ortalarında yabancıların da bulunduğu 4.500 IŞİD üyesi olduğu düşünülüyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın yardımları kesme kararı, kamplar ve cezaevlerindeki şahısların beslenmesini ve buraların güvenliğinin sağlanmasını zorlaştırabilir.
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın 24 Ocak’ta yaptığı kesinti duyurusu El Hol’da birkaç günün kaotik geçmesine yol açsa da operasyonlar daha sonra olağana döndü.
El Hol’un başında 40’lı yaşlarında bir bayan olan Jihan Hana var.
28 Ocak Salı günü BBC’ye konuşan Hana, kamptakileri beslemek için sivil toplum kuruluşları (STK) üzerinden yapılan bağışlara gereksinim duyduklarını ve kimileri için bu bağışların yüzde 70’inin ABD tarafından fonlandığını söyledi:
“Bugün öğle 2’ye kadar ekmek bile alamadık. Kamptaki Iraklıların ülkelerine dönüşünü koordine eden bir STK, güvenlik görevlilerine ödeme yapamadığı için faaliyetlerini durdurmak zorunda kaldı.
“Bu STK’nın tüm sivil çalışanlarını meskenlerine göndermesi nedeniyle 500 Iraklının ülkelerine dönüşü gecikti.”
Bundan sonra daha az yardım alma ihtimali El Hol için önemli bir güvenlik tehdidi oluşturuyor. Kampta güvenliği sağlayan gardiyanların maaşlarının ödenmesi yabancı bağışlara bağlı.
Kamptaki güvenlik sıkıntıları nedeniyle içeri sadece silahlı vazifeliler eşliğinde giriş yapılmasına izin veriliyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı, El Hol’a dair direkt bir açıklama yapmasa da “Ulusal güvenliğimiz birinci önceliğimiz ve o denli olmaya devam edecek. Şu anda milletlerarası yardımları, Evvel Amerika gündemimizle uyumlu bir formda yapıldıklarından emin olmak için incelemeye aldık” tabirlerini kullandı.
Kampların içi nasıl?
İlk olarak Irak ve Suriyeliler için kurulmuş kampı ziyaret ettik.
Burada erkekler, bayanlar ve çocuklar kalıyor. Çok sayıda çocuk kampta doğmuş.
Kampın kıymetini artıran bir öbür şey de içindeki pek çok kişinin konutlarına dönmekten korkması.
19 yaşındaki Iraklı Maria, sırf gözlerini açıkta bırakan bir kara çarşaf giymiş.
Kampa 12 yaşında getirildiğini söylüyor.
“Babam tutuklu ancak nerede tutulduğunu bilmiyorum” diyen Maria, meskene dönmek isteyip istemediğini sorunca başını sallıyor ve gözleri doluyor:
“İntikam almalarından korkuyorum.”
IŞİD, Suriye ve Irak’ta denetimi altına aldığı kentlerde toplum başkanlarının pek birçoklarını öldürdü.
Şimdi ise IŞİD üyelerinin aileleri bu toplulukların kendilerinden intikam almasından yahut kendi hükümetleri tarafından hapsedilmekten korkuyor.
Geçen hafta yetkililer kamptaki 16 bin Suriyeliye konutlarına dönme imkanı verdi. Kimileri dönse de Hama kentinden Ebu İbrahim üzere pek birçok bundan korkuyor:
“Güvende hissetmediğim için burada kalmaya devam etmeyi tercih ediyorum.”
IŞİD’in uyuyan hücrelerinin kampta etkin olduğu düşünülüyor. Kampın pek çok sakini de konuşmaları durumunda bunun sonuçları olabileceğinden tasa ediyor.
Bazıları da hâlâ IŞİD ideolojisine inanıyor.
Kamptakilerin oradan kaçma ihtimali de bir başka kaygı kaynağı.
Kampın yabancılar kısmındaysa eki Sovyet ülkelerinden Amerika’ya kadar 40 farklı ülkeden aileler var.
Kamp yöneticisi Jihan Hana bu kısımda kalanların, IŞİD’in en sıkı destekçileri olduğunu söylüyor.
Buraya girebilmek için zırhlı bir araç ve yüksek güvenlik tedbirleri gerekiyor.
Kürt güvenlik yetkilisi Diana burada bize rehberlik ederken bayan ve çocuklara özel bir kısım ayrıldığını anlatıyor:
“Çok örgütlüler. Kendi saklı polisleri ve bilinmeyen mahkemeleri var. Kendi koydukları kuralları çiğneyenleri cezalandırıyorlar.
“13 yaşını geçen erkek çocukları ailelerinden alıp radikalizmden uzaklaştırma programlarına tabi tutuyoruz.”
Kampın bu siyaseti insan hakları örgütleri tarafından eleştirilse de Jihan Hana bunun güvenlik için gerekli olduğunu savunuyor:
“Oğlanlar önemli sorunlara yol açabiliyor. Kampın birtakım kısımlarında ateş yakıp, içeri giren herkese saldırdıkları isyanlar çıkardılar.”
Tacikistan’dan bir bayanla söyleşi yaparken çocuklar etrafımızı sarıyor.
Onlarla etkileşime girmek için çak yapmaya yahut ellerini sıkmaya çalışıyorum lakin tükürük, tekme ve taşlarla cevap veriyorlar.
Kürtlerin liderlik ettiği Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) kumandanı Mazlum Abdi, BBC’ye verdiği demeçte, Türkiye takviyeli İslamcı milislerin Kürtlere yönelik taarruzlarını ağırlaştırdığı Suriye’nin kuzeyindeki çatışmalar nedeniyle kaynaklarının daha da kıtlaştığını söylüyor.
Türkiye’nin [Suruç’un güneyinde bulunan ve SDG’nin denetiminde olan] Kobani’ye saldırmayı amaçladığını savunan Abdi, “Çatışmalar devam ederse muhtemelen cepheye destek yapmamız gerekecek. Bu da bir güvenlik boşluğu yaratacak. IŞİD’in uyuyan hücreleri bu boşluğu kullanıp, aile üyelerini ve militanlarını özgür bırakmak için kamplara ve cezaevlerine saldırabilir” diyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan hem IŞİD ile çaba hem de mevcut cezaevleri ve kampların nezareti konusunda Ankara’nın rol üstlenmeye hazır olduğunu söylemişti.
Bu kapsamda, Şam’daki yeni idarenin de devreye girebileceğini kaydeden Bakan Fidan, Esad’ı devirerek iktidara gelen Heyet Tahrir eş-Şam (HTŞ) örgütünün geçmişte IŞİD ile gayret ettiğini anımsatmıştı.
02:00
News
Dünyadan
Dünyadan
Dünyadan
Dünyadan
Dünyadan
Dünyadan
