Özel Haber Emekli olacakların müracaat yaparken yahut günlerini hesaplarken şuurlu olmaları kendilerine hayati katkılar sağlıyor. Emekli olmak insan hayatında kıymetli bir dönüşümü beraberinde getiriyor. Emekli olmak hayat için değerli bir evre da olsa mevzuatın karışıklığı ve sık sık değişikliğe gidilmesi güzel bir planlamayı zarurî kılıyor. Tüketici Konfederasyonu (TÜKONFED) Finans Komitesi Lideri ve Ekonomist Dr. Selçuk Gülten, Ensonhaber’e emekli olmak isteyenlerin bilmesi gerekenlerle ilgili bilgi verdi.
EMEKLİLİK PLANLAMASI NASIL YAPILIR?
Selçuk Gülten, yaptığı açıklamada insanların mevzuata âlâ bilmediği için çeşitli hak kayıplarına uğrayabildiğini, hatta emekli olması gereken tarihten çok sonra emekli maaşı alabildiğini belirterek şu açıklamalarda bulurdu:Emeklilik planlaması nasıl yapılır? Öncelikle e-Devlet’te “çalışma hayatım” kısmında muhtaçlık duyabileceğiniz tüm bilgilerin olduğunu bilmelisiniz. Türkiye’de emekli olabilmeniz, çalışma formunuza, ödediğiniz prim gün sayısına ve yaş kriterine bağlıdır.
YENİ EMEKLİ OLACAKLAR İÇİN KLAVUZ BİLGİLER:
Ekonomist Dr. Selçuk Gülten’in yeni emekli olacaklara “yol gösterici” niteliğindeki bilgi ve tavsiyeleri:
KİM SSK, KİM BAĞKUR, KİM EMEKLİ SANDIĞI KAPSAMINDA?
Eski ismiyle SSK’lı yani bir fiyat karşılığında maaşlı olarak çalışanlar yeni yasal isimlendirme da 4A kapsamında sigortalı sayılmaktadırlar. Eski ismiyle Bağkur’lu sayılanlar yani bir işyerini kendi ismine işletenler, esnaf yahut şirket sahipleri ise 4B kapsamında sigortalı sayılmaktadırlar. Eski ismiyle Emekli Sandığı kapsamında yani devlet memuru olarak çalışanlar ise 4C kapsamında sigortalı sayılmaktadırlar.
EMEKLİ OLMANIN ÜÇ ŞARTI
Normal kurallarda emekli olabilmemiz için 4A, 4B yahut 4C sigortalısı olup olmadığınıza bağlı olarak üç koşulu birebir anda sağlamanız gerekmektedir. Bunlar;1-Sigortalılık müddeti (İlk sigortalı olduğunuz tarih ile emekli olduğunuz tarih ortasında geçmesi gereken asgarî süre)2-Prim Gün Sayısı (Ödemiş olmanız gereken en az prim gün sayısı)3-Yaş (Emekli olmanız için gereken en az yaş)
İŞE GİRİŞ TARİHİNİN ÖNEMİ
Sigortalılık müddetinin hesaplanmasında emeklilik için birinci işe giriş tarihiniz çok kıymetlidir. Temel olarak o tarihte geçerli olan kanunların kararına ve kaidelerine nazaran emekli olacaksınız demektir. Askerlik tarihiniz işe giriş yaptığınız tarihten evvel ise askerlik borçlanması yaparak işe giriş tarihini geriye çekebilirsiniz. Bu durum sizin emeklilikte avantajlı olmanızı sağlayabilir. Mevzuatımızda doğum borçlanması işe giriş tarihini geriye çekmemektedir. Ayrıyeten staj yapılan mühlet, aday çırak yahut çıraklık müddetler sigortalı olsanız bile birinci işe giriş tarihiz olarak kabul edilmemektedir. Emsal biçimde 18 yaşını doldurmadan çalıştığınız müddetlerde birinci işe giriş tarihiniz olarak kabul edilmemektedir.
PRİM GÜN SAYISI
Prim gün sayısının emeklilik için gerekli olan sayıyı aştığında ülkemizdeki mevzuata nazaran daha yüksek maaş alamamaktasınız. Hatta emekli maaşınızın düşmesine bile neden olabilir. Bu nedenle prim gün sayısını planlamak emeklilik için kritik değerdedir. 1999 yılında yapılan bir kanunun değişikliği ile, emeklilik için gerekli prim günü sayısı 5 bin günden 7 bin güne çıkarıldı. Emekli olabilmek için belli bir prim gün sayısını tamamlamak gerekir. Bu bilgiye e-Devlet üzerinden “Ne vakit emekli olabilirim” kısmından ulaşılabilir.
ÇALIŞMA GÜNÜNDE BAYAN VE ERKEK FARKI
Genel olarak, günümüzde itibariyle erkekler için emeklilikte gereken prim ölçüsü, 7 bin 200 gündür. Bayanlar için ise 7 bin 200 gün 2028’den itibaren ise bu mühletler 9 bin gün olacaktır. 08 Eylül 1999 tarihinden evvel sigortalı olanlar için kademeli prim gün sayısı belirlenmiştir.
ASKERLİK BORÇLANMASI
Askerlik borçlanması askerlik misyonunu ifa etmiş olan Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşlarının askerlik müddetlerini prim gün sayılarına eklemelerini sağlamaktadır. Böylelikle eksik prim gün sayısını tamamlayarak emekli olabilirsiniz. Lakin askerlik yaptığınız mühlet ile sizin emeklilik için muhtaçlık duyduğunuz prim gün sayısı değerlidir. Fazla prim ödemeniz yahut fazladan borçlanma yapmamanız önerilir.
DOĞUM BORÇLANMASI
Doğum borçlanması doğumdan sonraki en fazla iki yıllık mühlet için yapılabilir. Her doğumda en fazla 720 günlük müddet borçlanılabilir. Bu mühletin üzerinde doğum borçlanması yapılamaz. Doğum borçlanmasında da emekli olmak için gereken prim müddetini dikkate almak gerekir.
Fazla prim ödemeniz yahut fazladan borçlanma yapmamanız önerilir.
PRİM GÜN SAYINIZ EKSİKSE
Emeklilik için gerekli prim gün sayısı eksik olanlar çeşitli müddetleri borçlanarak prim gün sayısı kazanabilmektedirler. Bunlar;A) Askerlik BorçlanmasıB) Doğum BorçlanmasıC) Yurtdışı BorçlanmasıD) Fiyatsız Müsaade Müddetlerinin BorçlanılmasıE) Tutuklulukta Geçen Müddetlerin BorçlanılmasıF) Doktora yahut Tıpta Uzmanlık Müddetlerinin BorçlanılmasıG) Fiyatlı Öğretmenlikte Geçen Mühletlerin BorçlanılmasıH) Kısmi Vadeli Çalışanların Borçlanması
FARKLI KURUMLARIN PRİMLERENİ EŞİTLEME
Bağkur prim eşitleme, Türkiye’de toplumsal güvenlik sistemi içinde yer alan BAĞ-KUR sigortalıları için planlanan prim gün sayısı indirimine ait düzenleme yapılması beklentisidir. Seçimlerde vaat olarak sunulan bu durumun gerçekleşme ihtimali yüksektir. Planlanan bu yasa değişikliği ile Bağkur ve SSK (4B ve 4A) sigortalıları ortasındaki prim gün sayısı farkını eşitlemeyi amaçlamaktadır. Şu anda, Bağkur (4B) sigortalıları için emeklilikte gereken prim gün sayısı 9 bin iken, SSK sigortalıları için bu sayı 7 bin 200 hatta pek çok sigortalı istikametinden 5 bin 900’ dür. Eşitleme düzenlemesi ile Bağkur (4B) sigortalılarının emeklilik için gereken prim gün sayısının 7 bin 200’e düşürülmesi hedeflenmektedir.
YILLARA NAZARAN EMEKLİLİK SAYISI
1 Mayıs 2008 tarihinden sonra sigortalı olanlar için emeklilik yaşı bayanlarda 58, erkeklerde ise 60 olarak belirlenmiştir.
Birinci işe giriş tarihinize bağlı olarak emeklilik için gerekli olan yaş belirlenmektedir. Birinci işe giriş tarihinden sonra yapılan yaş düzeltmeleri, yaş değişiklikleri, kural olarak emeklilik hesaplamalarında dikkate alınmaz. 08.09.1999 tarihinden evvel işe girişi olan sigortalılar için kademeli yaş düzenlemesi yapılmıştır.
BİRDEN FAZLA KURUMDAN SİGORTALI OLANLAR
4A, 4B yahut 4C kapsamında birden çok sigortalılığı olanlar için emeklilik statüsünün belirlenmesi değerlidir. Sigortalıların hangi statüden emekli olacaklarının belirlenmesinde son 7 yıllık fiili hizmet (360 x 7 = 2520 gün) müddeti temel alınmaktadır. Son 1.261 gün prim ödemesi yapılan sigorta kolundan emekli olunur. 1 Ekim 2008 sonrasında ise yedi yıl kaidesi kaldırıldı. 1 Ekim 2008 sonrası sigortalı olanlar birden fazla statüye tabi sigortalı olmaları halinde hangisinde en çok süreyi geçirmişlerse o statüden emekli olacakları karara bağlanmıştır.
Sigortalılığı müddetince hem 4A hem 4B hem de 4C prim ödemesi olanlarda ise 1.261 gün koşulu aranmaz. Bu üç kurumdan hangi statü altında geçirilen müddetler daha fazla ise o statüden emekli olunması temeldir. Bu biçimde üç kuruma prim ödemesi olan kişinin sigortalılık mühletleri renklendirilir ve hangi renk daha fazla ise o rengin temsil ettiği statüden emekli olacağı kabul edilir.
2024 İLA 2025’TE EMEKLİ OLACAKLAR ORTASINDAKİ FARK
2024 yılında emekli olanlar, 2025 yılına nazaran yüzde 30-36 daha fazla aylık alacaklardır. 2024 yılında yüzde 44’lük enflasyon olması durumunda yaklaşık yüzde 30’luk farka yol açacak ve 2025 yılında emekli olanların kök aylığı daha düşük çıkacaktır. Bu sebeple kaideleri taşımanız halinde erken emekli olmanız sizin için çok daha yararlı olabilir. Yaşlılık aylığının bağlanmasında kritik nokta müracaat tarihidir. E-Devlet üzerinden müracaat yapacağınız tarihi takip eden ay başından itibaren emeklilik maaşı almaya hak kazanacaksınız.
Yani kasım ayı içerisinde müracaat yaparsanız 1 Aralık ayından itibaren emekli maaşı almaya hak kazanırsınız.
EMEKLİLİK BAŞVURUSU VE TAKİBİ
E-Devlet’ten emeklilik başvurusu yapmadan evvel birinci yapmanız gereken işten ayrılmak, 4A sigortalılığınızı emeklilik nedeniyle sona erdirmektir. Emeklilik nedeniyle istifa dilekçenizi verip işten çıkış dokümanınızı aldığınız takdirde emeklilik müracaatınızı yapmaya hazırsınız. E-Devlet’ten süreçlerinizi başlatmak için aşağıdaki adımları takip edebilirsiniz:‘Sigortalı Türü’ sekmesinde yer alan “4/A SSK” ve “4/B Bağkur” seçeneklerinden size uygun olan sigorta kapsamını seçin. Sonrasında T.C. kimlik numarası ve isim soyad bilgileriniz ekrana otomatik olarak gelecektir. Bu bilgileri denetim ediniz. Emekli maaşınızın yatmasını istediğiniz bankayı ekranda seçin. İletişim bilgileri kısmına cep telefonu numaranızı başına sıfır koymadan ekleyiniz ayrıyeten isteğe bağlı olarak E-posta adresinizi de yazabilirsiniz. Son olarak ‘Aylık alıyor mu?’ sorusunu “evet” yahut “hayır” olarak cevaplayın
02:00
News
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
