Erciyes’ten Düşük Voltajlı Radyasyon Dedektörleri

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Erciyes Üniversitesi (ERÜ) Araştırma Dekanlığı bünyesinde laboratuvarları olan Erciyes Nötrino Araştırma Kümesi’nin TÜBİTAK takviyeli projesiyle savunma endüstrinde, uzay teknolojilerinde, nükleer radyasyon ölçümleri üzere birçok alanda kullanılabilen ve gama ışını ile nötron ölçümleri yapabilen düşük voltajlı silikon tabanlı radyasyon dedektörleri (dozimetreleri) üretilmesi için çalışılıyor.

ERÜ Fen Fakültesi Fizik Kısmı Nükleer Fizik Ana Bilim Kolu Öğretim Üyesi, Araştırma Dekanlığı Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Emrah Tıraş, AA muhabirine, düşük voltajda çalışabilen dedektörlerin daha az güç harcadığı için büyük avantaj sağladığını söyledi.

Bu kapsamda düşük voltajda çalışabilen, silikon tabanlı, alan tesirli nükleer radyasyon dedektörlerinin üretimi için proje hazırladıklarını anlatan Tıraş, tasarladıkları küçük çaptaki dedektörleri 1 santimetreye 1 santimetre kapalı yüzey alanında ürettiklerini belirtti.

Projelerinin TÜBİTAK 1001 Projesi kapsamında 2 milyon TL takviye aldığını anlatan Tıraş, “Bu projenin ön çalışmalarına Erciyes Üniversitesi Nanoteknoloji Araştırma Merkezi’nde başladık. Tıpkı vakitte bu projemiz için Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Nükleer Radyasyon Dedektörleri Uygulama ve Araştırma Merkezi (NÜRDAM) ile ortak çalışıyoruz. Projemizde Doç. Dr. Şenol Kaya’nın danışmanlığında bu çalışmayı yürütüyoruz. Projenin pak oda çalışmaları ERÜ Nanoteknoloji Araştırma Merkezinde, karakterizasyonu, yüzey tahlil testleri bizim laboratuvarlarımızda gerçekleştirilecek. Lakin daha sonraki evrede birtakım testlerinin NÜRDAM’da yapılmasını amaçlıyoruz.” diye konuştu.

Tıraş, bu tıp radyasyon dedektörlerinin birçok alanda kullanılabildiğini belirterek, şunları kaydetti:

“Öncelikle nükleer radyasyon ölçümlerinde, dozimetrik ölçümlerde bunları kullanabiliriz. Savunma endüstrinde, uzay projelerimizde, uydu projelerimizde uzaydaki radyasyonun ölçümü konusunda rahatlıkla kullanabiliriz. Tıpkı vakitte hem gamaya hem de nötrona hassas dedektörler ürettiğimiz vakit bunları milletlerarası hızlandırıcı deneylerinde, Avrupa Nükleer Araştırma Merkezindeki (CERN) ve Fermi Ulusal Hızlandırıcı Laboratuvarı’ndaki (Fermilab) nötrino deneylerinde kullanabiliriz. 28-30 volt üzere düşük voltajda çalışabilmesi, aslında birkaç pilin bile vereceği güçle çalışıyor olması büyük avantaj. Üretim evrelerinde olağan ki zorluklar var. Zira pak odada çok hassas üretimler yapmanız gerekiyor. Fakat bunları muvaffakiyetle ürettikten sonra düzgün bir biçimde kapsüle yerleştirebilirseniz memleketler arası büyük deneylerde, su Çerenkov dedektörlerinde, sintilasyon dedektörlerinde de kullanılabilir.”

Üç yıl sürecek projenin devamında şu anda ikili işbirliği içinde oldukları ABD’deki Iowa Üniversitesinde NASA’nın ortak projesini yapan bir grupla çalışmayı hedeflediklerini tabir eden Tıraş, şöyle devam etti:

“Onlara bu projeyle alakalı İngilizce özet metni gönderdik. Şu anda NASA için uydular tasarlıyorlar, grupla görüşme evresindeyiz. Burada üretmiş olduğumuz RadFET (Radyasyona Hassas Alan Tesirli Transistörler Dedektörleri) dedektörlerinin onlar da kabul ederlerse ilerleyen süreçte uydulara entegre edilmesini ve uzaydaki radyasyon ölçümlerinde, gama ve nötron ölçümlerinde de kullanılmalarını amaçlıyoruz. Bu gerçekleşecek olursa alışılmış ki de bu proje 3 yılla sonlu olmayacak. İlerleyen vakitlerde daha büyük çaplı RadFET dedektörlerinin gama ve nötronlar için üretilmesi amacıyla Avrupa Birliği projelerinden fon dayanağı almayı da amaçlıyoruz.”

Projenin araştırmacılarından Nijeryalı Saleh Abubakar da radyasyon dedektörleri alanında doktora yaptığını belirterek artık de silikon tabanlı ince sinemalardan radyasyon dedektörleri geliştirdiklerini aktardı.