Güney Asya ülkesi Filipinler’de yarım asırdan fazladır süren, yüz binlerce kişinin vefatına neden olan Moro Müslümanlarının uğradığı haksızlıklar tarafların mutabakata varmasıyla sona ererken, Filipinler hükümeti ve Moro İslami Kurtuluş Cephesinin ortak davetiyle orta bulucu misyonunu üstlenen Türkiye’nin başarısı tüm dünyanın dikkatini çekiyor.
Morolu Müslümanların yoğunlukta yaşadığı Mindanao bölgesinde 2019 yılında yapılan referandumla Bangsamoro Özerk Bölgesi ilan edildi ve 2025 yılına kadar süreksiz hükümet kuruldu.
Türkiye, Filipinler’in güneyindeki bölge için barış sürecinde arabuluculuk yapan ülkelerden biri olarak istikrarın sağlanmasında değerli rol üstlendi.
Türkiye’nin Manila Büyükelçisi Niyazi Cihan Akyol, barış sürecinin devam ettiği Bangsamoro Özerk Bölgesi’nin başşehri Cotabato’da son durumu, Türkiye’nin arabuluculuk rolünü ve katkılarını AA muhabirine kıymetlendirdi.
Akyol, Filipinler ile 75 yıllık diplomatik münasebetlerin bulunduğunu, Türkiye’nin barış sürecine yalnızca kendi isteğiyle değil tüm tarafların daveti üzerine dahil olduğunu anlattı.
“Çabaların ve çalışmanın içinde ülkemiz de uzun müddettir var.”
Türkiye’nin bu süreçte arabuluculuk çalışmalarında katkısı olan ülkelerden biri olduğuna dikkati çeken Akyol, “Sadece biz değiliz, öteki ülkeler de dahil. Fakat bu uğraşların ve çalışmanın içinde ülkemiz de uzun müddettir var. Bütün tarafların itimadına sahip olmamız ve bütün ilgili tarafların ricası üzerine, yani bizim ilgimiz yalnızca değil, onların da ricası üzerine ülkemiz bu süreçte uzun müddettir var. Müzakere periyodu artık bitti. Üzerinde iki tarafında anlaştığı, uzlaştığı bir mevzuat var, bir yasa var. Artık özerk bölge kurulmuş durumda. Artık uygulama sürecindeyiz.” dedi.
Uygulama sürecinde de Türkiye’nin tekrar kıymetli ve başkan bir rol üstlendiğini vurgulayan Akyol, bilhassa eski çatışmalara dahil olmuş bireylerin silah bırakma sürecinin başka memleketler arası ortaklarla birlikte Türkiye’nin liderliğinde sürdüğünü söz etti.
Türkiye’nin bu rolünün yalnızca orta buluculukla sonlu olmadığı, bölgedeki kalkınma gayretlerine da katkı sağladığına dikkati çeken Akyol, Türkiye’den 8 büyük sivil toplum kuruluşunun da bölgede eğitim faaliyeti yaptığını lisana getirdi.
“10 bin kilometre uzakta olan bir bölge, kolay değil.” diyen Akyol, çok sıkıntı fiziki şartları olan bir yere gelmek ve insanların sevgisini kazanmanın büyük muvaffakiyet olduğuna değindi.
Akyol, Bangsamoro Özerk Bölgesi’nde Türkiye’nin dayanağıyla inşasına devam edilen üniversitenin yetiştireceği mezunların yalnızca çalışkanlıklarıyla değil ahlaklarıyla da bölgeye katkı sağlayacağının altını çizdi.
Bölgedeki çatışmaların Batılı ülkelerin sömürgecilik periyoduna kadar dayandığını aktaran Akyol, şöyle devam etti:
“Yani Batılı ülkelerin bu bölgeye gelişi, bu bölgeyi çeşitli formlarda yönetim ve tahakküm edişleri sürecinde Filipinler coğrafyasında en büyük direnişi gösteren bölge burası (Bangsamoro). Zira sömürge güçleri buraya geldiklerinde aslında yerleşik İslam uygarlığının bir kesimi, uzantısı olan sultanlıkları bu bölgede buluyorlar. Uzun yüzyıllar bu bölge çatışmalara sahne oluyor. Fakat çağdaş manada 20. yüzyıldaki dinamikler içerisinde farklı bir boyuta girmesi 1970’lere dayanıyor.”
Büyükelçi Akyol, zati var olan bir özgürlük dileği üzerine devam eden gayretin 1980’lerde hızlandığını, 90’larda ise çok şiddetli boyuta evirildiğini kaydetti.
2000’li yıllarda ise silahlı gayretin yavaş yavaş barış teşebbüslerine sahne olduğuna işaret eden Akyol, “O vakit ki Filipin hükümetinin ve o zamanki Moro İslami Kurtuluş Cephesi ile Mora Milliyetçi Kurtuluş Cephesinin çeşitli kanallardan dahiliyle bu süreç 2014 yılında olgunlaşıyor ve Moro İslami Kurtuluş Cephesiyle merkezi Filipinler hükümeti ortasında bir özerk bölge kurulması için kapsamlı bir muahede imzalanıyor.” tabirlerini kullandı.
Bu muahedenin Filipinler’in siyasi yapısı ve toprak bütünlüğü içinde, Bangsamoro halkının kendi kültürlerini ve haklarını yaşayabilecekleri bir özerk bölge kurma temeline dayandığını anlatan Akyol, bu süreçte sıkıntı bir işin başarıldığını söyledi.
Akyol, bunun dünyada örnek olarak gösterildiğine dikkati çekerek, “Şu anda Filipinler’e dünyada çatışma yaşayan ülkelerden temsilciler geliyor. Bunlar fazla haber olmuyor lakin ‘Siz nasıl başardınız bu işi?’ diye Filipinli yetkilileri soruyorlar. O açıdan da Filipinler nitekim kıymetli bir muvaffakiyete imza attı.” diye konuştu.
Bu süreçte Türkiye’nin de katkısı olmasının gurur verici olduğunu lisana getiren Akyol, şunları belirtti:
“Bu, bizim çok taraflı diplomasimizin ve esaslı arabuluculuk geleneğimizin doğal bir yansımasıdır. Türkiye yalnızca bu bölgede değil, biliyorsunuz birçok bölgede de orta buluculuk uğraşlarını, çalışmalarını uygun şartlar olduğu sürece sürdürüyor. Münasebetiyle artık hem bölgedeki önderler ve beşerler hem de merkezi hükümet bu sürece gördüğümüz kadarıyla büsbütün sahip çıkmış durumdalar. Biz de natürel büyük bir takdirle ve dayanakla bu durumu karşılıyoruz.” tabirlerini kullandı.
Akyol, bölgedeki Müslümanlar ve Hristiyanlar ortasında dini temelli bir çatışmanın olmadığını, sorunun daha çok tarihi haksızlıkların giderilmesine dayandığını aktardı.
Türkiye’nin barış müddetine katkısı
Toplumlar ortası nefret söylemi ve köyler ortası taarruzlar üzere olayların yaşanmadığını belirten Akyol, Türkiye’nin de bu barış sürecinde tarafsız ve yarar sağlayıcı bir ideolojiyle hareket ettiğini kaydetti.
Akyol, Filipinler hükümeti ve Moro İslami Kurtuluş Cephesinin ortak mutabakatı ve davetiyle bu sürece dahil olduklarını vurgulayarak, “Dünyanın 10 bin kilometre uzağında çatışma yaşayan taraflar, Türkiye’nin güvenilirliği ile bizleri davet ediyorlar. Bu nitekim hepimizin gurur duyması gereken bir durum. Ülkemizin nüfuzunun, tesirinin aslında ne kadar çok taraflı olduğunu, ne kadar farklı coğrafyalarda hiç beklemediğiniz alanlarda kendini gösterebildiğini bize gösteriyor.” değerlendirmesini yaptı.
02:00
02:00
News
Gündem
Gündem
Gündem
Gündem
Gündem
Gündem
