Genç Mimar, Tarihi Mirası Çizimle Yaşatıyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

İstanbul başta olmak üzere Türkiye ve dünyada gezip gördüğü yerlerdeki tarihi yapıları yerinde mimari teknikle çizen genç mimar Ayşe Betül Yaman, ülkenin kadim kültürel mirasını gelecek kuşaklara taşımayı hedefliyor.

“Kendimi bildim bileli çizim yapıyorum.” diyen 27 yaşındaki mimar Yaman, ilkokul yıllarında karikatür ve portre yaparak çizime başladı.

Yaman, lise çağındayken mimari yapılara ilgisi hasebiyle bu işin okulunu okumaya karar verdikten sonra üniversite eğitimiyle birlikte mimari çizime de merak saldı.

Ziyaret ettiği tarihi yapıları gezerken not defterine eskizler karalayarak mimari çizime başlayan, aldığı eğitimle de kendisini geliştiren Yaman, yerinde canlı olarak izlediği tarihi yapıları mimari teknikle profesyonelce kağıda aktarıyor.

İstanbul başta olmak üzere Türkiye ve dünyada gezip gördüğü yerlerdeki birçok kültürel yapıyı bu biçimde geleceğe taşıyan Yaman, 2017 yılında bir toplumsal medya platformunda açtığı “Mimari Çizim” sayfasıyla çizimlerini ilgililerine ulaştırıyor.

Mimar Yaman, kültürel miras yapılarında gelecek yıllarda yapılması planlanan onarım çalışmaları için doküman niteliği taşıyan çizimlerini, hem fizikî hem de dijital ortamda arşivlemeyi de ihmal etmiyor.

“Elhamra Sarayı’nı çizmeyi çok istiyorum”

Mimari çizime başlama sürecini AA muhabirine anlatan mimar Ayşe Betül Yaman, 2021’de İstanbul Bilgi Üniversitesi Mimarlık Kısmından mezun olduğunu, Yıldız Teknik Üniversitesinde rölöve-restorasyon anabilim kolu üzerine yüksek lisansına devam ettiğini söyledi.

Çizimlerini çoklukla İstanbul’un kalabalık ve tarihi bölgelerinde yaptığını kaydeden Yaman, çizime başladığında meraklı gözleri ve ilgili bakışları üzerinde hissettiğini, bu ilginin güzeline gittiğini lisana getirdi.

Yaman, sanatın hedefinin farklı coğrafyalardan, kültürlerden insanları bir ortaya getirmek olduğunu, sanatını bu biçimde tanıtarak insanları çizime teşvik edebileceğini düşündüğünü, onlardan gelen hoş yorumların da çizim uğraşını artırdığını söz etti.

Yaman, Türkiye’de birçok yeri görüp çizme imkanı bulduğunu belirterek, “(Mimari çizim) Çok fazla var. Sayamam ancak 20 defter bitirmişimdir. Türkiye’de aklımda kalan bir yapı olmadı ancak yurt dışından var. 2017’de İspanya’ya gittiğimde o vakit bu şuurum yoktu, vaktim de olmamıştı. Oraya tekrar gitmeyi, Elhamra Sarayı’nı çizmeyi, mimar gözüyle ayrıntılarını işlemeyi çok istiyorum.” diye konuştu.

“Çizerken yapı üzerindeki çatlağı bile vermeye ihtimam gösteriyorum”

Ayafosya-i Kebir Cami-i Şerifi’yle ilgili yaptığı çizime değinen Yaman, yaklaşık 1500 yaşında olan Ayasofya’nın hem tarihi hem de mimari özellikleri açısından değerli bir yapı olduğuna işaret ederek, “Bizans periyodundan, Osmanlı periyodundan izler görüyoruz. Kubbesini, gövdesini, yarım kubbelerini çizerken kendimi Bizans periyodunda, Mimar Sinan’ın eklediği payandaları, önündeki türbeleri çizerken de Osmanlı periyodunda üzere hissediyorum.” dedi.

Yaman, canlı çizim süreci ile büyük ve karmaşık yapıları çizerken dikkat ettiği noktalara değinerek, şunları kaydetti:

“Ayasofya üzere karmaşık bir yapıyı çizerken yapıyı evvel bir seyredip anlamam, oranlarını başıma oturtmam gerekiyor. Daha sonra taslak basamağında kalemimi bir cetvel üzere kullanıyorum. Yerim sabit olmak üzere yapı üzerinde tutuyorum ve kalemimi oranladıktan sonra deftere aktarıyorum. Temel ögeleri oranlı ve perspektifli bir formda kağıdıma aktardıktan sonra siyah kalemle bunun ayrıntılarını veriyorum. Pencere ayrıntıları, o payandaları olsun. Daha sonra da renklendirme basamağına geçiyorum. Bu basamakta da gereç ayrıntısı, dokuları vermek kıymetli oluyor. Çoklukla sulu boya ve marker kullanmayı tercih ediyorum. Yani yapıyı çizerken taş dokusunu, o kirliliği, yapı üzerindeki çatlağı bile vermeye itina gösteriyorum.”

“Yapıyla aramda bağ kurduğum için gözümde daha da güzelleşiyor”

Mimari teknik çizimin değerine işaret eden Yaman, oranların ahenginin yapıyı kağıda aktarmada yardımcı olduğunu belirtti. Başlangıçta bu mimari tekniği yerleştirmenin değerli olduğunu aktaran Yaman, daha sonra doku, renk ve kompozisyonlarla his katarak bu ikisini harmanladığını, kendi şeklinin da bu biçimde geliştiğini anlattı.

Çizime başlamadan evvel yapının mimari özelliklerini ayrıntılı halde incelediğini belirten Yaman, “Belli bir vakit geçirdikten sonra çizimle, perspektifini, oran orantısını aktardıktan sonra yapıyla bağ kurmaya başlıyorsun. Yapıyı anlamaya başladığında işte bu basamakta da hislerinle kendi stilini harmanlıyorsun. Yapıyla aramda bu türlü bir bağ kurduğum için gözümde daha da güzelleşiyor. Daha da hoş kağıda aktarabildiğimi düşünüyorum.” tabirlerini kullandı.

Mimar Yaman, çizdiği antik yapıların büyük bir kısmının hasar almış ya da yıkılmış olduğunu, bu cins yapılarda çok fazla ayrıntı ve doku olduğu için başında sıkıntı canlandırdığını, bu sebeple öncesinde bir araştırma yaptığını anlattı.

Modern yapıları çizmenin daha kolay olduğunu kaydeden Yaman, “Çünkü fonksiyonu ve yenilikçiliği, orada sizin hür fikrinize kalmış oluyor. Antik yapılarda daha fazla araştırma yapmak gerekiyor. Süslemeleri gerçek işlemeniz kıymetli. Zira mevcutta olan bir yapıyı işliyorsunuz ve bilgi kirliliğine yol açmamanız gerekiyor. O yüzden sağlam bir araştırma gerektiği için antik yapıları çizmek daha sıkıntı lakin daha keyifli.” değerlendirmesini yaptı.

Mimari çizim atölyesiyle tarihi yapıları öğrencileriyle birlikte yerinde çiziyor

İstanbul’da mimarlık öğrencilerine ve çeşitli mesleklerden çizime ilgi duyan şahıslara yönelik atölye eğitimi verdiğini aktaran Yaman, hafta sonları Taksim Camii Vakfı’yla, hafta içi de Kuzguncuk’ta mimari çizim atölyeleri düzenlediğini kaydetti.

Yaman, atölyede odak noktalarının mimari yapılar olduğunu, oran orantı, perspektif, doku ve renkler üzere hususlara değinerek mimari elemanları incelediklerini anlatarak, “Basit yapılardan başlayıp yapıları daha da zorlaştırarak aslında uygulamalı ders yapıyoruz. Her ders farklı bir yapıya götürüp çizim yapmalarını sağlıyorum. Genelde öğrencilerin daha evvel çizim geçmişi olmuyor. Onları endişelenmemesi ismine en temelden başlıyoruz. Daha sonrasında art planda düzeylerine nazaran ilerleme sağlayabiliyorlar. Birebir vakitte her ders onlara ufak bir kitapçık da veriyorum, o yapının çizilmiş hali ve etaplarını. O kitapçık da onlara yardımcı oluyor.” diye konuştu.

Canlı mimari çizimde müşahede hünerinin kıymetli olduğunu vurgulayan Yaman, çizimde sağlam bir müşahedenin de yanlışsız ve hoş işlerin çıkmasını sağladığını tabir etti.

“Restorasyon ve mimari açıdan arşivlemek, belgelemek önemli”

“Fethin sembolü” olarak nitelendirilen Ayasofya üzere kıymetli yapıların hem tarihi hem kültürel hem de kent belleği açısından çok kıymetli olduğunu ve korunması gerektiğini lisana getiren Yaman, yapılan bu mimari çizimlerin 100 yıl sonra da kaybolmayacağını, Ayasofya’yla ilgili bir çalışmada hala Gaspare Trajano Fossati’nin gravürlerinden faydalanıldığını anlattı.

Mimar Ayşe Betül Yaman, çizimlerinin bu manada bir doküman niteliği de taşıdığına dikkati çekerek, şunları söyledi:

“Oran orantılarına uyulduğu için ileriki süreçlerde onarım çalışmalarında bir arşiv oluşturuyor. Çatlaklar, taş dokusu, etrafında ne var, kentin o anki dokusu, peyzajı hakkında bize bilgiler veriyor. Onarım ve restitüsyon etaplarında 100 yıl sonra kullanılabilecek hem dijital hem fizikî arşiv sağladığını düşünüyorum. Hepsini dijital platformlarda da saklıyorum. Birebir vakitte mesleğim gereği kimisini teknik halde autocad programlarında da yaptığım oluyor. Onarım ve mimari açıdan arşivlemek, belgelemek kıymetli, belgeliyorum. Umarım mimari çizim yapan beşerler artar ve bu biçimde kültürel miraslarımızı koruyabiliriz.”