IMF’den küresel finansal istikrar uyarısı

Uluslararası Para Fonu (IMF) Global Finansal İstikrar Raporu’nun analitik kısımlarını yayımladı.

Raporun, “Yüksek Global Ekonomik Belirsizlik Ortamında Makrofinansal İstikrar” başlığıyla yayımlanan kısmında, enflasyon şokları ve artan jeopolitik gerginlikler nedeniyle global ekonomik sonuçlar ve siyasetlere ait belirsizliğin, Kovid-19 salgını sonrasında daha da arttığı belirtildi.

Raporda, yüksek makroekonomik belirsizliğin; aşağı istikametli piyasa risklerini artırarak, tüketim ve yatırım kararlarını geciktirerek ve kredi arzını azaltarak makrofinansal istikrarı derinden etkileyebileceği vurgulandı.

Küresel mali kriz dönemindekine misal halde makroekonomik belirsizliğin artmasının hem gelişmiş hem de gelişmekte olan piyasalarda bir yıllık gerçek gayrisafi yurt içi hasıla büyümesini ortalama 1,2 puan düşüreceğine işaret edilen raporda, bunun ayrıyeten özel ve kamu bölümlerindeki yüksek borç düzeyleri üzere mevcut finansal kırılganlıkların tesirini kötüleştirme eğiliminde olduğu, gelecekteki çıktı büyümesine yönelik riskleri artıracağı kaydedildi.

Raporda, yüksek makroekonomik belirsizlik ortamında finansal şartların değerli ölçüde gevşemesinin, bilhassa düşük finansal piyasa oynaklığı devirlerinde gelecekteki çıktı büyümesine yönelik aşağı istikametli riskleri artırabileceği tabir edilerek, lakin kâfi bir makro ihtiyati siyaset yansısının bu etkiyi hafifletebileceği aktarıldı.

IMF’nin raporunda ayrıyeten, makroekonomik belirsizliğin tesirlerinin, ticaret ve finansal temaslar yoluyla hudutları aşarak olumsuz şoklar karşısında bulaşma riskini artırabileceğine de dikkat çekildi.

“Mali siyasetlerde sürdürülebilirliğe öncelik verilmeli”

IMF yetkililerinin hususa ait kaleme aldığı blog yazısında da belirsizliğin, büyüme yahut enflasyon üzere klâsik göstergeler kadar kolay ölçülemeyeceği vurgulandı.

Ekonomi ile piyasa ortasındaki kopukluğun, olumsuz şokun akabinde finansal piyasa oynaklığında ani sıçrama ve varlık fiyatlarında büyük düşüş mümkünlüğünü artırdığına değinilen yazıda, mali siyasetlerin yüksek kamu borcu düzeylerinin borçlanma maliyetlerini artırmasını ve hasebiyle makro finansal istikrarı tehlikeye atmasını önlemek için sürdürülebilirliğe öncelik vermesi gerektiği söz edildi.

“Yapay zeka piyasaları hem daha verimli ve hem de daha oynak hale getirebilir”

Küresel Finansal İstikrar Raporu’nun “Yapay Zeka Alanındaki Gelişmeler: Sermaye Piyasası Faaliyetleri İçin Etkileri” başlığıyla yayımlanan kısmında de üretken yapay zeka ve ilgili atılımların, sermaye piyasalarının verimliliğini değerli ölçüde artırma potansiyeline sahip olduğu belirtildi.

Raporda, iş gücü piyasalarından ve patent müracaatlarından elde edilen yeni ispatların, sermaye piyasalarında yapay zekanın benimsenmesinin yakın gelecekte değerli ölçüde artacağını gösterdiğine işaret edilerek, fiyatlandırma kalıpları ve ticaret dinamiklerine ait tahlillerin bu yeni teknolojilerin benimsenmesiyle birtakım piyasalarda dengeli değişiklikler olduğunu belirttiği aktarıldı.

Yapay zekanın algoritmik ticaretin daha büyük ve daha güçlü kullanımıyla piyasa yapısında büyük değişikliklere neden olabileceği kaydedilen raporda, yeni ticaret ve yatırım stratejilerinin ciroyu artırabileceği ve fiyatların yeni bilgileri giderek artan bir süratle yansıtmasını sağlayabileceğine dikkat çekildi.

Raporda, yapay zekanın şu anki kullanımının, makine tahsili ve öteki gelişmiş analitik araçların kullanımındaki mevcut eğilimlerin bir uzantısı olduğu belirtilerek, daha kıymetli değişikliklerin orta ila uzun vadeli bir tasa olduğunun anlaşıldığı anlatıldı.

Yapay zekanın finansal istikrar risklerini azaltabileceği kaydedilen açıklamada, tıpkı vakitte; gerilim altında artan piyasa suratı ve oynaklığı, opaklık ve nezaret zorlukları, operasyonel risklerin artması üzere riskleri de getirebileceği vurgulandı.

Raporda, bu risklerin birçoklarının mevcut düzenleyici çerçeveler tarafından ele alındığı lakin değerli yeni ve öngörülemeyen gelişmelerin ortaya çıkabileceği söz edildi.

“Yeni reaksiyon düzenekleri tasarlanmalı”

İlgili kısma dair yayımlanan blog yazısında da yapay zekanın en son yinelemelerinin finansal piyasalar tarafından benimsenmesinin risk idaresini iyileştirebileceği ve likiditeyi derinleştirebileceği, fakat tıpkı vakitte piyasaları opak, izlenmesi daha sıkıntı ve siber ataklara ve manipülasyon risklerine karşı daha savunmasız hale getirebileceği belirtildi.

Finans kesimi yetkililerinin yapay zeka kaynaklı ticaretten kaynaklanabilecek “ani çöküş” olaylarına karşılık vermek için yeni oynaklık reaksiyon sistemleri tasarlamalarının yahut mevcut olanları uygun halde değiştirmelerinin gerekip gerekmediğini belirlemesi gerektiği kaydedilen yazıda, “Hızla değişen bu piyasanın yakından izlenmesi ve denetlenmesi, finans bölümü iştirakçilerinin yapay zekadan faydalanırken risklerini azaltmalarına imkan tanıyabilecek uygun ve istikrarlı bir düzenleyici cevap için temel oluşturur” değerlendirmesinde bulunuldu.