İTÜ’den yer sıvılaşmasına karşı proje: Binaya tesirini evvelce bilmek mümkün mü?

2 yıl evvel meydana 6 Şubat sarsıntılarında binalarda yıkılan da var yan yatan da hatta toprağa gömülen de. Ayakta kalanlarda ise ağır hasar oluştu.

Depremi daha yıkıcı hale getiren nedenlerden biri de tabandaki sıvılaşmaydı, yıkılan binalar binlerce kişiyi hayattan kopardı.

İstanbul Teknik Üniversitesi akademisyen ve öğrencileri yer sıvılaşmasının binaya tesirini yapay zekayla tespit eden proje geliştirdi.

“OLDUKÇA BAŞARILI SONUÇLAR ELDE ETTİK”

İTÜ Afet İstikamet. Enst. Zelzele Mühendisliği Öğr. Üyesi Prof. Dr. Barış Can Ülker, “Bu TÜBİTAK projesi kapsamında sıvılaşabilen yerlerin zelzele tesiri altındaki davranışlarını, sıvılaşmaya giden yoldaki bir bütün olarak, bize verdiği o bilgileri yapay zekanın bir alt kısmı olarak makina öğrenmesine bağlı büyük oranda geliştirdiğimiz bir modelle kestirim eden bir proje. Şu anda epey başarılı sonuçlar elde ettik. Emelimiz, aklınıza gelebilecek rastgele bir inşaat mühendisliği üst yapısının temel yerinde yer alan ve yeniden sıvılaşabilen tabanların davranışlarının sarsıntı tesirinde ne kadar müddette sıvılaşacak, sıvılaşırken o ortamdaki iç kuvvetler, boşluk suyu basınçları üzere bir kadro bilinmeyenlerini inşaat mühendisliği parametrelerini hangi mertebede verecek bunu kestirim etmeye çalışıyoruz.” dedi.

Zemin sıvılaşması, sarsıntı sırasında toprağın dayanıklılığını kaybetmesi manasına geliyor.

Hatay, Adıyaman ve Kahramanmaraş üzere vilayetlerde bu duruma örnek vardı.

Projeyle birlikte muhtemel bir sarsıntıya karşı binalar daha güçlü inşa edilebilecek.

Prof. Dr. Barış Can Ülker, “Yapı ve yer açısından inceledik. Zelzeleden etkilenen bölgeleri Adıyaman, Maraş ve Hatay vilayetlerini dolaştık. Yer açısından sıvılaşmanın olduğu bölgelerde çoklukla binaların toptan göçme dediğimiz üst yapı taşıyıcı sistemde rastgele bir hasar meydana gelmeden temelinden itibaren yattığını, döndüğünü gördük. Bina yapılmadan evvel şayet siz bir ekip sondajlarla yer profillerinde sıvılaşabilen yer katmanı içerdiğini belirlerseniz, öncelikli olarak yapılması gereken o tabanların oradan kaldırılması. Daha derin katmanlarda kesinlikle düzgünleştirme sistemine gitmek gerekir. Şayet o noktalarda yapılaşmaya gidilecekse. Bu modelle biz aslında o yerin sarsıntı geçirmeden evvelki davranışını varsayım edebileceğiz.” diye konuştu.