Mars yüzeyinin neden kabuklu olduğu ortaya çıktı

BEĞENDİM

ABONE OL

News

NASA’nın Sismik Araştırmalar, Jeodezi ve Isı Taşınımını Kullanarak İç Keşif (InSight) misyonu 26 Kasım 2018’de Mars’a iniş yaptı. Bu Mars’ın keşfinde değerli bir dönüm noktasıydı zira birinci defa bir araştırma istasyonu gezegenin içini araştırmak üzere yüzeye konuşlandırılmıştı. InSight’ın bunu yapmak için kullanacağı en kıymetli araçlardan biri Alman Havacılık ve Uzay Merkezi (DLR) tarafından geliştirilen Isı Akışı ve Fizikî Özellikler Paketi (HP3) idi. Mars Köstebeği olarak da bilinen bu araç dört yıl boyunca gezegenin derinliklerinden gelen ısı akışını ölçtü. HP3, Mars’ın iç kısımlarındaki ısıyı algılamak için yüzeyin beş metre derinliğine kadar kazmak üzere tasarlanmıştı. Uzay aracı, yüzeyin altındaki günlük ve mevsimsel dalgalanmalar hakkında değerli datalar topladı. Bu dataların Alman Havacılık ve Uzay Merkezi’nden (DLR) bir grup tarafından tahlil edilmesi, Mars toprağının neden bu kadar “kabuklu” olduğuna dair yeni bilgiler ortaya çıkardı.

Bulgulara nazaran, Mars yüzeyinin en üst kısmındaki sıcaklıklar, toprağı sertleştiren kabukların oluşmasına yol açıyor. Analiz, HP3 deneyini denetlemekten sorumlu olan Köln’deki DLR Uzay Operasyonları ve Astronot Eğitim Kurumu’nun Mikro Yerçekimi Kullanıcı Takviye Merkezi’nden (MUSC) bir grup tarafından gerçekleştirildi. İç kısımdan elde edilen ısı bilgileri, Mars’ın jeolojik evrimini anlamak ve çekirdek bölgesiyle ilgili teorileri ele almak için büyük değer taşıyor.

Şu anda bilim insanları Mars’taki jeolojik faaliyetlerin Hesperian periyodunun sonlarında (yaklaşık 3 milyar yıl önce) büyük ölçüde durduğundan şüpheleniyor, lakin bugün hala lavların orada aktığına dair deliller var. Bu durum muhtemelen Mars’ın iç kısmının daha düşük kütlesi ve daha düşük basıncı nedeniyle daha süratli soğumasından kaynaklanıyor. Bilim insanları bu durumun Mars’ın iç çekirdeği sıvı hale gelirken dış çekirdeğinin katılaşmasına neden olduğu teorisini ortaya atıyor.

İLK DEFA KESTİRİM EDİLEBİLDİ
DLR takımı, InSight tarafından elde edilen yeraltı sıcaklıklarını yüzey sıcaklıklarıyla karşılaştırarak, kabuktaki ısı taşıma oranını ve termal iletkenliği ölçmeyi başardı. Bu sayede Mars toprağının yoğunluğu birinci defa varsayım edilebildi. Ekip, toprağın en üstteki 30 cm’lik kısmının yoğunluğunun bazaltik kumla karşılaştırılabilir olduğunu belirledi.

TÜRÜNÜN BİRİNCİ ÖRNEĞİ
Termal sondanın 40 santimetre uzunluğundaki derinliği boyunca ortalama sıcaklık eksi 56 santigrat dereceydi.

Günlük döngüler ve mevsimsel değişimler boyunca sıcaklık eğrisini belgeleyen bu kayıtlar Kızıl Gezegen’de çeşidinin birinci örneğidir. Kabuklaşmış Mars toprağı (diğer ismiyle “duricrust”) 20 cm derinliğe kadar uzandığından, uzay aracı 40 cm’den biraz daha fazla nüfuz etmeyi başardı. Bununla birlikte, bu derinlikte elde edilen datalar Mars’taki ısı taşınımına ait bedelli bilgiler sağladı.

Araştırmacılar, bir Mars günü boyunca yer sıcaklıklarının yalnızca 5 ila 7 derece dalgalandığını, bunun da yüzeyde gözlemlenen dalgalanmaların çok küçük bir kısmı olduğunu tespit etti. Mevsimsel olarak, yüzeye yakın katmanlarda Mars’taki suyun donma noktasının altında kalırken 13 derece sıcaklık dalgalanması kaydedildi.

Bu, Mars toprağının eksiksiz bir yalıtkan olduğunu ve sığ derinliklerdeki büyük sıcaklık farklılıklarını değerli ölçüde azalttığını gösteriyor. Bu durum Mars toprağının esneklik, termal iletkenlik, ısı kapasitesi, içindeki materyalin hareketi ve sismik dalgaların içinden geçme suratı üzere çeşitli fizikî özelliklerini etkilemektedir.

SİZİN İÇİN SEÇTİKLERİMİZ