Parçalanmayla oluşmuş olabilir: Mars’ın uyduları için yeni teori!

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Bilgisayar simülasyonları, Mars’ın gizemli uyduları Phobos ve Deimos’un, büyük bir asteroidin Kızıl Gezegen’e tehlikeli biçimde yaklaşmasıyla oluşan enkazdan meydana gelmiş olabileceğini öne sürüyor. Bu yeni modele nazaran, Phobos ve Deimos, Mars’a çok fazla yaklaşarak Roche limitini aşan bir asteroidin parçalanması sonucu ortaya çıkan enkazdan oluştu. Roche limiti, bir gezegenin yerçekimsel gelgit kuvvetlerinin bir gök cismini parçaladığı uzaklıktır. NASA Ames Araştırma Merkezi’nden Jacob Kegerreis, “Phobos ve Deimos’un oluşumuna dair yeni bir seçeneği keşfetmek heyecan verici. Onlar Güneş Sistemi’nde, Dünya’nın uydusu dışında, kayalık bir gezegenin yörüngesinde dönen tek uydular.” dedi.

MARS’IN UYDULARINA YENİ BİR BAKIŞ
Phobos ve Deimos’u açıklamak kolay değil. Her iki uydu da küçük ve halleri başka uydulardan farklı. Phobos’un genişliği en büyük noktasında 26 kilometre, Deimos’unki ise sadece 16 kilometre.

Buna karşılık Phobos ve Deimos, Mars’ın ekvator düzlemiyle uyumlu, düzgün dairesel yörüngelere sahiptir. Ancak, bu iki uydunun Mars yüzeyine olan farklı yükseklikleri Phobos 6.000 kilometre, Deimos 23.000 kilometre uzaklıkta bu çarpışma modelini açıklamada zorluk yaratıyor. Kegerreis ve takımı tarafından geliştirilen yeni model, bu zorluklara tahlil sunabilir.

Durham Üniversitesi’nin Gelişmiş Hesaplama Sistemleri’nde yapılan yüzlerce simülasyonda, asteroidin çapı, dönüşü, suratı ve Mars’a olan yaklaşma uzaklığı üzere değişkenler incelendi. Simülasyonlar, enkazın bir kısmının uzaya kaybolmasına karşın, kâfi ölçüde modülün Mars yörüngesinde kaldığını ve bu modüllerin çarpışarak daha küçük kesimlere ayrıldığını, akabinde Mars etrafında bir disk oluşturduğunu gösterdi. Bu diskten, Phobos ve Deimos’un oluştuğu düşünülüyor.

Bu yeni model, Phobos ve Deimos’un dairesel, ekvatoral yörüngelerini ve Deimos’un Mars’tan nispeten uzak oluşumunu açıklıyor. NASA Ames’ten Jack Lissauer, “Modelimiz, uydu oluşturacak malzemenin diskin dış bölgelerine daha verimli bir biçimde dağılmasını sağlıyor.” dedi. Bu, daha küçük bir ‘ana’ asteroidin bile kâfi malzemesi sağlayabileceği manasına geliyor.

JAPONYA MARS’IN UYDUSUNDAN ÖRNEKLER TOPLAYACAK
Bu hipotez, 2026’da Japon Uzay Araştırma Ajansı (JAXA) tarafından başlatılacak Martian Moons eXploration (MMX) vazifesiyle test edilecek. MMX, Phobos’tan örnekler toplayıp Dünya’ya getirecek bir vazife.

Görevde, NASA’nın MEGANE (Mars-moon Exploration with GAmma rays and Neutron experiment) isimli aygıtı da bulunacak ve Phobos’un kimyasal bileşimini tahlil ederek örnekleme bölgelerini seçecek. Eğer MMX, Phobos’ta Mars’a ilişkin kaya izleri bulursa, bu uyduların çarpışma sonrası oluştuğunu gösterebilir.

Ancak, bileşimleri asteroidlerle benzeriyse, Kegerreis’in modeli desteklenebilir. Kegerreis, “Bu model, Mars’ın tarihiyle ilgili bu kilit olay için farklı bir hipotez sunuyor ve bu da uyduların özellikleriyle test edilebilir.” dedi.

Ayrıca, bu simülasyonların Satürn’ün halkalarının oluşumu ya da öbür gizemli uydular üzere gezegenler ve daha küçük cisimler ortasındaki etkileşimleri incelemek için de uyarlanabileceği belirtiliyor. Bu bulgular, 20 Kasım’da Icarus mecmuasında yayımlandı.

SİZİN İÇİN SEÇTİKLERİMİZ