Sosyal medya filtreleri kişiliğimizle oynuyor: Değişen sadece güzellik değil

Deneklere, seçilen manzara setlerinde, ya orjinal portre ya da bir filtre ile her birinin bir versiyonu gösterildi. Görüntülerin yarısının düzenlenmiş olduğu bilgisi gizli tutuldu. 

MANİPÜLASYON KAZANDI
Deneyin sonucunda kendi yaşları, cinsiyetleri, etnik kökenleri yahut ferdî tercihleri ne olursa olsun, neredeyse tüm izleyiciler yapay zeka tarafından manipüle edilmiş yüzleri daha cazibeli buldu.

Bununla birlikte, doğal hoşluğa sahip şahısların filtrelerden, cazip olmayanlara kıyasla daha az yarar sağladığı da ortaya çıktı.

HANGİSİ GERÇEK?
Bu cins manzara değişiklikleri büyük bir tesire sahip olduğundan, bilim insanları ve psikologlar bunların kullanımını eleştiriyor.

Araştırmanın müellifleri bu cins manipülasyonların “gerçeklik ve yapaylık ortasındaki çizgiyi bulanıklaştırdığını” belirtiyor. Söz konusu filtreleri kullananlar ekseriyetle kendilerini idealize edilmiş ve gerçekçi olmayan bir biçimde tasvir ediyor.

Bu durum, öteki mevzuların yanı sıra, dijital benlik sunumunda neyin gerçek olduğu sorusunu gündeme getiriyor. Peki dürüstlük nerede? Gerçek ve filtrelenmiş imajlar ortasındaki tutarsızlık şahsî özgünlüğü zayıflatabilir ve yanlış bir kimlik hissine katkıda bulunabilir.

STANDARTLAR YÜKSELİYOR
Viyana Üniversitesi’nde Genel ve Bilişsel Psikoloji Profesörü olan ve 2004 yılında Ampirik Estetik araştırma odağını kuran Helmut Leder, “Güzellik filtreleri hoşluk algımızı gerçekçi olmayan bir formda süslenmiş yüzlerle besliyor ve bu da prototipin gerçek yüzlerden giderek uzaklaşmasına neden oluyor” diyor. Leder, “Uzun vadede bu durum gerçek yüzlerin giderek daha az cazibeli bulunmasına yol açıyor ve bir yüzün hoş olarak kabul edilmesi için karşılanması gereken standartlar neredeyse gerçekçi olmayacak kadar yüksek oluyor” diye vurguluyor.

ÖZGÜVEN DE BUNA BAĞLI
Daha az cazip olarak algılanan yalnızca öbür yüzler değil, birebir vakitte kendi yüzümüz. Leder, “Söz konusu kendi kişiliğiniz olduğunda, bunun elbette öz imajınız üzerinde de sonuçları olabilir” diyor.

Öte yandan özgüven buna bağlı. Filtreler ayrıyeten daha fazla estetik ameliyat yapılmasına da yol açabilir. İspanyol araştırmacıların kozmetik filtrelerin kullanımı konusunda daha fazla şeffaflık ve etik kurallar talep etmelerinin bir öbür nedeni de bu. Özellikle de beşerler karar verme süreçlerinde bilgileri dışında filtrelenmiş manzaralardan etkilenebilecekken.

AVUSTURALYA YAŞ HUDUDU GETİRDİ
Örneğin Avustralyalı siyasetçiler, bilhassa çocukları ve gençleri toplumsal medyanın tesirinden korumak için katı kurallara odaklanıyor. Milletvekilleri birinci kere taban bir yaş belirleyen bir yasa tasarısı lehinde oy kullandı: Facebook, Instagram, X, TikTok ve Snapchat üzere platformların kullanımına sırf 16 yaşından itibaren müsaade verilecek; oyun ve görüntü platformlarının yanı sıra iletileşme hizmetleri için de istisnalar getirilecek.