TCMB Başkanı’ndan Enflasyon Açıklamaları

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

NİSANUR YILDIRIM

(ANKARA) – Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, TBMM Plan ve Bütçe Kurulu’nda; enflasyon beklentilerine ait “Bunun kırılması vakit sorunu. İnandırıcılıktan çok enflasyon düştükçe beklentiler güzelleşecek. Vatandaş enflasyonun düştüğünü görmek istiyor ki düşeceğine inansın” dedi. Karahan, TÜİK, ENAG ve İTO’nun enflasyon datalarının birbirinden farklı olmasına ait “Bu üç endeks birebir şeyi ölçmüyor. Büsbütün farklı şeyleri de ölçmüyor lakin tıpkı sayıları beklemek hakikat değil. Bir elmayla armut kadar farklı değil lakin yeşil elma, kırmızı elma gibi” değerlendirmesini yaptı. Karahan, TÜİK’in bugün açıkladığı enflasyonun beklentilerinin epeyce üzerinde geldiğini söyledi.

TCMB Başkanı Fatih Karahan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Merkez Bankası Kanunu yeterince Merkez Bankası’nın uyguladığı siyasetler ve faaliyetlerine ait bilgilendirme maksadıyla milletvekillerine bu yılın ikinci sunumunu yaptı.

Karahan, sunumunun akabinde milletvekillerinin sorularını yanıtladı. Karahan, sorular üzerinden gelen tenkitlere yönelik şunları söyledi:

“Sıkılaşma olduğu için ismi üstünde belirli kısımlar sıkılaşacak”

“Eleştiriler, enflasyonla uğraşın ne kadar gerçek olduğunu vurgulamış oluyor. Enflasyonu düşürdüğümüzde, kalıcı fiyat istikrarını sağladığımızda bu hususlar otomatik olarak çözülmüş olacak. Bugün bir süreçten geçiyoruz. Bu sürecin ismi da sıkılaşma. Sıkılaşma olduğu için de ismi üstünde aşikâr kesitler sıkılaşacak. Buna gerçek bölüm de endüstrici de ihracatçı da dahil. Mümkün olduğu kadar ortak formda paylaşılacak.”

Karahan, carry-trade ve sıcak para soruları üzerine şunları söyledi:

“Ekonominin çevrilmesi için katiyetle sıcak para gereksinimi kelam konusu değil”

“Carry-trade’in kavramsal olarak ne olduğunu yeterli tanımlamak lazım. Bu olmayınca yanlış değerlendirmeler yapılıyor. Ölçüsünü bilmek lazım.  Carry-trade, faiz oranı belirli olan bir para. Yabancı gelir, yurt dışından dövizini bozdurur. Aşikâr bir vadesi vardır. Vadeye nazaran faizini alır. Çıkmak isterse geldiği yabancı para ünitesine döner. Çıkarı o paradaki kur hareketine de bağlı. Kur oynaklığı son devirde arttı. Rastgele bir kur garantisi vermemiz kelam konusu değil. Görünen faiz yabancının karı olarak düşünülmemeli. Geçmişe baktığımızda, bu stil yatırımlarda yabancının çok kazandığı da oldu kazanamadığı da oldu, ziyan ettiği de oldu. Yatırımın tabiatında var. Ölçüsü küçük. Bakiyesi devir periyot değişiyor lakin hiçbir vakit 20 milyar doları geçmedi swap bakiyesi. 17-18 milyar dolar civarında geziyor. Rezervin düzeyi 150 milyar dolar, 16-17 milyar dolar burada çok düşük kalıyor. İktisadın çevrilmesi için muhakkak sıcak para muhtaçlığı kelam konusu değil. Yatırımcı devir periyot buraya yatırım yapabilir.”

Karahan, bankada üst seviye takımlara AKP’li milletvekillerin yakınlarının atandığı tezlerine ait soruyu şöyle yanıtladı:

“Biz atama yaparken bireylerin ne görüşünü ne de siyasi eğilimini biliyoruz”

“Liyakat bizim için her şeyden kıymetli. Atanan arkadaşlarımızın birçoğu daha evvel yöneticilik yapan banka mensupları. Biz atama yaparken şahısların ne görüşünü ne de siyasi eğilimini biliyoruz. Performanslarına nazaran kıymetlendiriyoruz. Bazen yönetici olarak bazen de ferdi katkı verecek biçimde herkesten yararlanmaya çalışıyoruz. TCMB, insan kaynağı olarak Türkiye’deki en güçlü kurumlardan biri.”

“Yaptığımız işler en hoş işaret”

Karahan, Merkez Bankası’nın bağımsızlığına ait soru üzerine “Yaptığımız işler en hoş işaret. Bugüne kadar çok önemli bir sıkılaştırma yaptık. Enflasyon görünümüne nazaran hareket ediyoruz. Kalıcı refah epeyce değerli. Olmazsa olmaz bu. Bunu sağlamak için de bize verilen yasal yetki çerçevesinde para siyaseti araçlarını en hakikat halde kullanmaya çaba ediyoruz” diye karşılık verdi.

“KKM, şu anda 45 milyar doların altına indi”

Karahan, KKM’ye ait sorular üzerine “2023 yılı Ağustos ayında KKM bakiyesi 140 milyar doların üstündeydi. Şu anda 45 milyar doların altına indi. Yuvarlarsak bakiyede 100 milyar dolarlık bir azalma var. Bunun kademeli olması da değerliydi. Biz bunu düzenlemeler yoluyla yaptık. Devir periyot gözden geçirerek ince ayarlar yaptık. Bir taraftan rezerv biriktirerek bir taraftan KKM bakiyesini gerçek oranda TL’ye çevirerek gerçekleştirdik” diye konuştu.

“KKM bir müddet daha bakiyesi azalarak gelişmeler çerçevesinde devam edecek”

Karahan, KKM’nin neden kapatılmadığına, bitirilmediğine ait soruya ise “Şu anda bakiyeyi bu evre için yanlışsız bulmuyoruz, biraz daha azalması gerekiyor. Bu süreci biraz daha yönettikten sonra değerlendirmemizi yapacağız. KKM bir müddet daha bakiyesi azalarak gelişmeler çerçevesinde devam edecek” karşılığını verdi.

Karahan, KKM’nin neden olduğu kar-zarar konusuna ait soruya şu karşılığı verdi:

“Yıl içinde kar-zararla ilgili sayı vermiyoruz”

“Yıl içinde kar-zararla ilgili sayı vermiyoruz. Yalnızca aydan aya bakiyeyi veriyoruz. Kur farkı konusunda ise KKM’ye faiz ödemiyoruz. O faizin üzerinde kur gelişmesi olursa o farkı ödüyoruz. Kur gelişmeleri enflasyonun altında gidiyor. Son periyotta açılan hesaplara ödeme yapmıyoruz. Evvelce açılan hesaplar bu sene vadesi geldiyse o ortada kur çok arttıysa o vakit ödeme yapıyoruz. Net hesap sene sonunda kontrolden geçtikten sonra 2024 yılı faaliyet raporunda açıklanacak.”

“KKM’de şeffaflık konusunda bir sıkıntımız yok. Dataları açıklıyoruz”

Karahan, eski TCMB Başkanı Hafize Gaye Erkan’ın geçen yıl KKM sayılarını açıkladığının hatırlatılması üzerine “Ödemeleri açıklamadı, bakiyesini açıkladı. KKM’de şeffaflık konusunda bir problemimiz yok. Bilgileri açıklıyoruz. Her şeyin bir vakti var. Hesap katılaştıktan sonra oluyor, seneye açıklanacak. Bu kadar günlük ayrıntılı bilanço çıkaran Merkez Bankası göremezsiniz” diye konuştu.

Karahan, bugün açıklanan eylül ayı enflasyonuna ait şunları söyledi:

“TÜİK enflasyonu beklentimizin epey üzerinde geldi”

“Merkez Bankası olarak TÜİK’le birebir metodolojiyi kullanarak bir endeks hesaplıyoruz. Ay içinde enflasyona dair bir fikrimiz oluyor. Bu ay için de topladığımız ve birebir metodolojiyle ulaştığımız sayı 2,5’ti. Piyasa beklentisi 2,2 idi. TÜİK enflasyonu beklentimizin epeyce üzerinde geldi. Hizmet fiyatları öne çıktı. İşlenmemiş besin fiyatları beklentinin üzerinde geldi. Burada oynaklık epey yüksek. Birkaç aydır düşüktü, bu ay yüksek geldi. Genel görünüme bakmak gerekiyor. Haziran ayında enflasyon 1,6 geldi. Piyasa beklentisinin çok altındaydı. Biz o vakit istediğimiz üzere olmasına karşın tek bir datadan çıkarım yapmak hakikat olmaz dedik. Enflasyon düzeyi yüksekken oynaklık yüksek olur. İki istikametli oynaklık olur. Bu ayı uygun bir data olarak okumuyoruz. Merkez Bankası olarak enflasyonun yüksek olduğu periyotta ihtiyatlı olmak durumundayız.”

“2022 yılı karından ayrılan ihtiyat akçesinin tamamı bu ziyandan mahsup edildi”

Karahan, bankanın ziyanının nasıl kapatılacağına ait soruya “2023 yılı ziyanını, bilançoda geçmiş ziyanlar kalemiyle izliyoruz. 2022 yılı karından ayrılan ihtiyat akçesinin tamamı bu ziyandan mahsup edildi. Kalan meblağın kapanmasına kadar geçecek müddette kar ve ihtiyat akçesi dağıtılmayacak. Ziyan üzerinden hazineyle mahsuplaşılacak” diye karşılık verdi.

“Eş güdüm epey üst düzeyde”

Karahan, sunumunda kamu maliyesine ait bir bilgiye yer vermediği için İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta tarafından eleştirildi. Karahan, kamu maliyesine ait “Kamu kurumlarıyla dezenflasyon sürecinde eş güdüm epeyce değerli. Eş güdüm hayli üst seviyede. Eş güdümü devam ettirerek enflasyonu düşüreceğiz. Siyasetimizi ve araçlarımızı kendimiz belirliyoruz. Kamu maliyesine baktığımızda OVP’ye bakmak lazım. Bütçe açığının önemli biçimde azalma göstereceği kestirimi var. Kamu harcamalarının azalması, vergi paketinin de tesiriyle bütçe açığı azalacak. Dezenflasyon sürecinde bize dayanak olacak. Yönetilen-yönetilen fiyatlardaki ayarlamalarda MB’nin ne dediği gözetiliyor” diye konuştu.

Karahan, faiz indirimine ait soruya şu karşılığı verdi:

Faiz indirimi sorusuna “Aylık enflasyonun ana eğiliminde besbelli ve kalıcı bir düşüşten emin olmak istiyoruz” karşılığı

“Enflasyon görünümüne ve enflasyon beklentilerine bakıyoruz. Enflasyondaki ana eğilimdeki düşüşe bağlı olarak para siyaseti duruşumuzu belirliyoruz. Yurt içi talepteki yavaşlama da değerli. Fiyatlama davranışlarını takip ediyoruz. Aylık enflasyonun ana eğiliminde bariz ve kalıcı bir düşüşten emin olmak istiyoruz.”

Karahan, enflasyon beklentileri ve dezenflasyon süreci hakkındaki soruyu şöyle yanıtladı:

“Vatandaş enflasyonun düştüğünü görmek istiyor ki düşeceğine inansın”

“Üç kesitin beklentisine bakıyoruz. Birincisi, piyasa iştirakçileri. Bunlardaki beklentiler güzelleşti. 12 ve 24 aylık bilgilerde de güzelleşme var. Piyasa iştirakçilerinin dezenflasyon programına inandığını gösteriyor. Ancak bizim amaçlarımıza 3-4 aylık bir gecikmeyle ulaşacağını ima ediyor. Gerçek bölümün beklentileri de düzgünleşme eğiliminde. Hane halkı beklentisi epeyce yüksek. Vatandaşın enflasyon beklentileri görülen fiyatlarla alakalı. Beklentiden çok gerçekleşmeden kaynaklı. Bunun kırılması vakit sorunu. İnandırıcılıktan çok enflasyon düştükçe beklentiler güzelleşecek. Vatandaş enflasyonun düştüğünü görmek istiyor ki düşeceğine inansın.”

Karahan, TÜİK, ENAG ve İTO’nun hesapladığı enflasyon datalarının farklılığına ait soruya şöyle karşılık verdi:

“TÜİK, ENAG ve İTO birebir şeyi ölçmüyor. Bir elmayla armut kadar farklı değil ancak yeşil elma, kırmızı elma gibi”

“Bu üç endeks tıpkı şeyi ölçmüyor. Büsbütün farklı şeyleri de ölçmüyor lakin tıpkı sayıları beklemek gerçek değil. Bir elmayla armut kadar farklı değil lakin yeşil elma, kırmızı elma üzere. Birebir şey değil. Birbirini takip etmesi gerekir lakin birebir aynı sayıları beklemek yanlışsız değil. Ölçtüğü şeyler, topladıkları fiyatlar farklı. Tıpkı eserlerin fiyatlarını toplamıyor. Bölgeler farklı. İTO yalnızca İstanbul, TÜİK genel topluyor. Metot farklı. ENAG online topluyor. Epey önemli farklılıklar var. Bu kümelerde toplanan eserler farklı. Yükler da farklı. Aylık bazda karşılaştırıldığında biri daha yüksek, biri daha düşük demek hakikat değil.”

Karahan, bankaların 200 TL’den diğer banknot vermemesi ve yeni banknot çalışması olup olmadığına ait soruyu şöyle yanıtladı:

“Şu anda bir üst kupür çalışması yok”

“MB olarak bankalar ne talep ediyorsa emisyon olarak onu sağlıyoruz. Bankalar, ATM’lere kendi tercihleri doğrultusunda kupür yüklemesini yapıyorlar. Tedavüldeki kupürlere ait nakit dışı ödeme araçlarındaki gelişmeleri de kıymetlendirerek bir karar aldık. Şu anda bir üst kupür çalışması yok. Mevcut kupürlerle devam ediyoruz. Periyot dönem misal değerlendirmeler yapıyoruz.”