Senagalli çiftçi Muhammed Oualy, denize hiç açılmamıştı ancak artık tehlikeli bir seyahate çıkmak üzere. Atlantik Okyanusunu bir toplu mezara çeviren seyahate.
“Tekneciler beni aradı ve hazır olmam gerektiğini söylediler. Benim için dua edin. Vakti geldi.” diyor.
BCC’nin araştırmacı gazetecilik programı BBC Africa Eye, Batı Afrika ve İspanya’ya ilişkin Kanarya Adaları ortasındaki tehlikeli güzergahla Avrupa’ya ulaşmaya çalışan göçmenlerin gizemli dünyasına daha evvel görülmemiş seviyede erişim elde etti.
Oualy, takımadalara ulaşmayı başaran ve sayıları her zamankinden yükseğe çıkan göçmenlerden biri olmak istiyor.
Bölgesel hükümet, takımadanın kayalıklarla dolu kıyılarında göçmenleri “zorlanan ve kırılma noktasında olan” bir sistemin beklediğini söylüyor ancak bu durumun Oualy’nin kararlılığı üzerinde bir tesiri olmuyor.
Kalabalık, klâsik bir ahşap balıkçı teknesindeki Oualy’yi dünyanın en affı olmayan sularında günler, hatta haftalar sürebilecek bir seyahat bekliyor.
Nereden açıldığınıza bağlı olarak Senegal’den uzaklığın 1000 ila 2000 kilometre olduğu kestirim ediliyor. Akdeniz’i aşan göçmen güzergahlarının 10 katı civarında.
Okyanustaki fırtınalar ve akıntılarla uğraş eden göçmenlerin, sıklıkla deniz tutması ve ağır dehşet içinde yol alırken, suları da tükeniyor.
Geceleri karanlık sularla çevrildiklerinde sık sık panik ve susuzluktan bitap düşmüş halde akıllarını yitirebiliyorlar.
Kıyıdan uzakta, Senegal’in doğusundaki Tambacounda bölgesinde Oualy’nin çocukları ailesi çiftçilikten kazandığı çok az parayla geçinmek zorundaydı.
40 yaşındaki Oualy, kıyıdaki en önemli kalkış noktalarından birinin yakınına taşındığı için ailesini neredeyse bir yıldır görmedi.
Kanarya Adalarına giden teknelerden birine binmek için gereken 1000 doları biriktirebilmek için motorsikletli taksicilik yaptı ve arkadaşlarından borç aldı.
Dolandırılmaktan korktuğu için, insan kaçakçılarıyla tekne yolun sonuna kadar gittiğinde paranın tamamını vermek üzere anlaştı.
Sahilde BBC’ye konuşan Oualy “Hiç kimse bu sularda başıma ne geleceğini bilemez. Denizin şeytani ruhları beni öldürebilir” diyor.
“Tekne alabora olabilir, herkes ölebilir. Suya düşerseniz neye tutunacaksınız? Tek ihtimal vefat ancak risk almak zorundasınız. “
Yüzlerce kişiyi taşıyan onlarca tekne ortadan kayboldu. Düzgün seyir sistemleri olmadığı için kimileri rotadan çıkıp, Atlantik Okyanusu boyunca Brezilya kıyılarına kadar sürüklendi.
Oualy seyahatten sağ çıkarsa, ailesine bakabilmek için para kazanabilmeyi umuyor fakat endişelendirmemek için planlarını onlarda kapalı tutuyor.
Senegal 2010’dan sonra düzgün bir ekonomik performans sergilese de, Dünya Bankasına nazaran ülke nüfusunun üçte biri hala yoksulluk içinde yaşıyor.
Oualy “Aklınıza gelebilecek her işi yaptım lakin durum güzelleşmedi. Paranız yoksa bir bedeliniz yok. Onların tek umudu benim ve param yok.” diyor.
Oualy üzere bu güzergahtaki göçmenlerin birden fazla Sahra altı ülkelerinde iklim değişikliğiyle daha da berbatlaşan yoksulluk ve çatışmalardan kaçıyor.
Özellikle İtalya ve Yunanistan üzere ülkelerin Libya ve Tunus’tan Akdeniz aşan güzergahlarda tedbir almasından sonra, Kanarya Adaları Avrupa’ya ulaşmayı uman sistemsiz göçmenlerin en önemli giriş kapısı oldu.
2023’te neredeyse 40 bin kişi ulaştı. Bu, son 30 yıldaki en yüksek sayı oldu. Bu yıl, şu ana kadar da 30.800 kişi adaların turistik plajlarına ulaştı.
Atlantik Okyanusu’ndaki hava şartları güzelleşirken, Kanarya Adaları idaresi “en kötüsünün” daha geride olduğundan korkuyor.
Kanarya Adaları Hükümeti Başkanı Fernando Clavijo, BBC’ye yaptığı açıklamada, kurtarma vazifelileri, polis ve Kızıl Haç vazifelilerinin durumla başa çıkmakta zorlandığını söyledi.
Clavijo “Sonuç olarak daha fazla insan ölecek, göçmenlere hak ettikleri yardımı veremeyeceğiz. Şu anda Avrupa Akdenizi bloke etti, bu da daha tehlikeli ve ölümcül bir güzergah olan Antlantik’in kullanıldığı manasına geliyor” diye konuştu.
BBC, kimliklerinin açıklanmasını istemeyen İspanyol kurtarma görevlileriyle konuştu ve vazifeliler artık tükendiklerini söyledi.
Biri “Görevliler artık mevt ve yıkıma şahit olmaya dayanamyıor” dedi.
Kanarya Adaları’nın en küçüğü El Hierro’da 2023 başından bu yana glen göçmenlerin sayısı, 30 bin kişilik ada nüfusunun iki katından fazlasına çıktı.
Clavijo hepsi göçmenlerin taşınmasında kullanıldığından ada halkının belediye otobüslerini kullanamadığını belirtti. Bu durumun da yabancı düşmanlığını besleyeceğinden ve toplumsal istikrarsızlığa yol açacağından korktuğunu vurguladı.
“Hepimiz sorumluluk almalıyız. Avrupa Birliği’nden İspanyol hükümetine kadar. Zira Kanarya Adalarını tek başına bu krizle yüzleşmeye bırakamazsınız.”
Son aylarda, gelen göçmen sayısındaki keskin artış, İspanya’da sistemsiz göçle nasıl başa çıkılacağı konusunda ulusal bir tartışmayı alevlendirdi. Kanarya Adaları, gelenler için, bilhassa de tek başlarına ulaşan çocuklar için daha fazla devlet yardımı istiyor.
Senegal’de ise Oualy nihayet insan kaçakçıları tarafından çağrıldı ve beklerken gizlenecekleri yere götürüldüler. Yazgısı artık onların ellerinde.
“Çok kalabalığız, konutu doldurduk. Mali’den Gine’den gelenler var. 10-15 kişilik küçük teknelerle büyük teknelere götürülüyoruz. Sonra da yola çıkacağız.”
Oualy, uzun seyahat için yanına yalnızca birkaç şişe su ve az bir bisküvi aldı.
İlk iki gün daima deniz tuttu. Yer olmadığı için çoğunlukla ayakta gidiyor ve deniz suyuyla karışmış yakıtın içinde uyuyor.
Suyu bitti ve deniz suyu içmek zorunda kaldı.
Teknedekilerin kimileri çığlık atmaya ve çıldırmaya başladı. Mürettebat düşmemeleri ve öbür birini itmemeleri için başkalarına bu bireyleri tutmalarını söyledi.
BM’nin göç kuruluşu Memleketler arası Göç Örgütüne (IOM) nazaran Atlantik güzergahı süratle dünyanın en ölümcül göç güzergahlarından biri haline geliyor.
Bu yıl içine şu ana dek 807 kişinin öldüğü ya da yaralandığı varsayım ediliyor. Geçen yılın tıpkı devrine nazaran % 76’lık bir artış bu.
Ölümlü kazalar bu güzergahta çoğunlukla kayıtlara geçmediği için ölenlerin sayısının çok daha fazla olması büyük bir ihtimal.
Clavijo İspanyol hak kuruluşu Walking Borders’ın bilgilerine atıfla “Her 45 dakikada bir kıyılarımıza ulaşmaya çalışan bir göçmen ölüyor. Bu, insan kaçakçılığı mafyasının giderek daha güçlendiği manasına geliyor” diyor.
BM Uyuşturucu ve Kabahat Ofisi, insan kaçakçılarının bu güzergahtan her yıl 150 milyon dolar kazandığını kestirim ediyor.
İnsan kaçakçılığıyla çaba için oluşturulan polis grubundan Tegmen Antonio Fuentes BBC’ye yaptığı açıklamada “Bu seyahatleri organize eden mafyalar bunun uşuşturucu kaçakçılığı üzere olduğunu, yakalanmalarının sıkıntı olduğunu fark etti. Onlar için bir göçmen yalnızca bir mal. Uyuşturucu ya da silah taşıdıkları üzere insan taşıyorlar. Göçmenler yalnızca kurban” dedi.
BBC, bu kabahat örgütlerinin nasıl işlediğini daha yeterli anlayabilmek için, Senegal’de bu tekne seyahatlerini organize eden bir Senegalliyle konuştu.
Adının açıklanmasını istemeyen insan kaçakçısı “Büyük bir tekne alırsanız, 200 ila 300 kişi taşıyabilecek bir tekne ve her biri 500 dolar öderse, büyük para ediyor” dedi.
Kendi toplumundan çok sayıda kişinin vefatına neden olan bu seyahatlerdeki sorumluluğunu sorduğumuzdaysa “Bu bir hata. Kim yakalanırsa mahpusa atılmalı lakin bir tahlil yok” dedi.
“Suda ölmüş insanların cesetlerini görüyorlar fakat tekneler gitmeye devam ediyor.”
BBC, beş gün boyunca Oualy’den haber alamadı. Sonra bir akşam telefon açtı.”
“Motor ısınıyordu ve rüzgar çok güçlüydü. Balıkçılardan kimileri Fas’a yönelmemizi önerdi fakat kaptan reddetti. Yavaş yavaş gidersek, sabah altı üzere İspanya’da olacağımızı söyledi.”
Teknenin motoru arıza yaptığında Oualy Kanarya Adalarına bir günden az bir aradaydı. Lakin okyanusa daha da açıldıklarında rüzarların daha da güçleneceğinden korkan göçmenlerin birçok kaptana isyan etti.
“Herkes tartışmaya ve birbirlerine hakaret etmeye başladı. Kaptan boyun eğdi ve Senegal’e geri döndü.”
Oualy seyahatten sağ çıksa da yaralandı ve önemli sıhhat meseleleri yaşamaya başladı.
Sürekli ağrı içinde ve yavaş hareket ediyor.
Oualy bir yıl boyunca bu seyahati planladıktan sonra, başladığı yere döndü. Ailesine geri döndü ve bir defa daha denemek için para biriktiriyor.
“Geri dönmek ve bir defa daha denemek istiyorum. Evet, Allah için inancım bu. Bu benim için daha güzel. Ölürsem de, Allah’ın takdiri.”
Oualy Avrupa’ya gitmeyi başarırsa, büyük ihtimalle ailesini yıllarca göremeyecek. Denizde ölürse de ailesi onu ebediyen kaybedecek.
02:00
02:00
News
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
