TÜPRAŞ’ta ne oldu, nerede? TÜPRAŞ nedir, ne demek?

TÜPRAŞ’ta ne olduğuyla ilgili sorgulamalar internette sürat kazandı. İzmit’te bulunan Türkiye Petrol Rafinerileri (TÜPRAŞ) tesisinde patlama meydana geldiği belirtildi. Pekala, TÜPRAŞ’ta ne oldu? TÜPRAŞ nedir, ne demek?

TÜPRAŞ’TA NE OLDU?
İzmit’teki TÜPRAŞ tesislerinde bir patlama meydana geldi. Tesise itfaiye, ambulans ve emniyet güçleri yönlendirildi. Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın, patlamanın tatbikat sırasında yaşandığını ve yaralı olmadığını belirtti.

TÜPRAŞ NEDİR?
20 Mayıs 1983 tarihinde yayınlanan kamu iktisadî teşebbüsleri hakkındaki 60 sayılı KHK ile Türkiye Petrol Kurumu (PETKUR) kuruldu. Tıpkı KHK ile TÜPRAŞ’ın da kurulmasına karar verildi. Böylelikle TÜPRAŞ, PETKUR’un bağlı iştirakinde bir kamu iktisadî teşebbüsü olarak faaliyetine başladı. 18 Haziran 1984 tarihinde yayımlanan 233 sayılı KHK ile PETKUR’nun varlığına son verildi. TPAO, bağlı paydaşlık statüsünden yükseltilerek PETKUR’un yerini aldı. Bu sefer TÜPRAŞ, TPAO’nun bağlı iştirakinde bir KİT olarak faaliyetini sürdürdü. TÜPRAŞ, 5 Temmuz 1990 yılında Kamu Paydaşlığı Yönetimi Başkanlığı’na bağlandı ve böylelikle özelleştirmesi yolunda birinci adım atıldı.

28 Ekim 1983’te yayınlanan kanunla İPRAŞ, Batman Rafinerisi, İzmir Rafinerisi ve üretimi devam etmekte olan Kırıkkale Rafinerisinin TÜPRAŞ’a bağlanmasına karar verildi. 16 Kasım 1983’te TÜPRAŞ, TPAO’dan ayrılarak Güç Bakanlığı’na bağlı yarı-özel bir şirket olarak faaliyetine başladı. 28 Mayıs 1991’de Tüpraş’ın birinci halka arzı gerçekleşti ve %2,5 oranında payla İMKB’de süreç görmeye başladı. 1999’da halka açıklık oranı %3,58’e ulaştı.

13 Ocak 2004’te yapılan özelleştirme ihalesini Tatneft – Şiddetli Kümesi 1,3 milyar dolarla kazandı, lakin Petrol-İş Sendikası’nın açtığı iptal davası Danıştay’ca onaylandı ve satış iptal edildi. 12 Eylül 2005’te yapılan ikinci ihalede 4,14 milyar Dolar ile en yüksek teklifi veren Koç-Shell Kümesi, ihaleyi kazandı. 26 Ocak 2006’da TÜPRAŞ idaresi Koç-Shell iştirakine devredildi.

Kasım 2005’te, özelleştirme tamamlanmadan evvel Shell’in hissesinin %10’dan %2’ye düşeceği açıklandı. Koç Holding, Aralık 2013’te Shell’in geri kalan %2 payını de satın alarak halka kapalı kısmının tek başına sahibi hâline geldi. Şirketin genel merkezi 2021 yılında Kocaeli’den İstanbul’a taşınmıştır.