Yıllarca sağır sanıldı, anneannesi anladı! İşaret diline 230 yeni kelimeyi böyle kazandırdı

Ailesinin daima yeni sözler öğrenmeye meraklı olduğunu lisana getiren Kaya, “Annem, ‘Sibel, haydi bu sözün manasını bize işaretle’ kaygısı. Lakin kimi sözlerin karşılığı olmuyordu, mesela inovasyon sözü üzere. Bu türlü bir söz, 10 işaretle lakin anlatılabiliyor. İşte bu lisan bariyerini fark edince iki taraf ortasında bir köprü olmak için ‘Hadi İşaret’ projesini hayata geçirdik.” diye konuştu.

Türkçedeki 600 bini aşkın söze karşılık işaret lisanında 2 bin 600 söz olduğunu söz eden Kaya, kelamlarını şöyle sürdürdü: “Türkiye’de yaklaşık 3 milyon sağır birey yaşıyor ve maalesef bu topluluğun okuma yazma oranı hayli düşük. İşaret lisanında eksik olan pek çok kavram, sağır bireylerin kendilerini gereğince tabir edememelerine ve yazılı kaynakları anlamakta zorlanmalarına neden oluyor. Örneğin, sağır bir birey gazeteyi eline alıp okuduğunda birçok kelimeyi anlamakta zorlanıyor. Bu yüzden Haydi İşaret’in en büyük hedefi işaret lisanını zenginleştirip, geliştirmek.”

“SANAT SÖZLÜĞÜ OLUŞTURDUK”
Kaya, Haydi İşaret ve Bongo Arka Project’in öncülüğünde Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığı iştirakiyle yürütülen proje kapsamında işitme engelliler için müzelerin erişilebilirliğini artırmak gayesiyle 230 yeni işareti içeren sanat sözlüğü oluşturulduğunu kaydetti.

Bu proje sayesinde, sağır bireylerin sanat yapıtları hakkında daha ayrıntılı konuşabilmelerinin ve sanatı derinlemesine anlayabilmelerinin sağlandığını vurgulayan Kaya, “Sağır ressamlar, dilbilimciler ve sanatkarlarla bir ortaya gelerek işaret lisanında yeni tabirler geliştiriyoruz. Bu çeşit çalışmalarla, sağır bireylerin tabir zenginliğini artırıyor ve kendilerini her alanda özgürce söz etmelerini sağlıyoruz.” dedi. Sağlık, bilim, siyaset ve teknoloji üzere tematik alanlarda da bu zenginleşmeyi sağlayarak, sağırların toplumsal entegrasyonunu artırmayı hedeflediklerinin altını çizen Kaya, işaret lisanının gelişmesinin işitme engelli bireylerin toplumsal hayata iştirakini artırdığına dikkati çekti. Kaya, bu gelişmelerin tesirini en yakın etrafında gözlemleyebildiğini belirterek şöyle devam etti: “Annem artık ‘armoni’ sözünü biliyor ve bir tabloyu anlatırken, ‘Bu tabloda sıcak renkleriyle tam bir armoni var.’ diyebiliyor.

Sağır ressam bir arkadaşım ise yeni sözleri öğrendikten sonra, ‘Eskiden bir sözün manasını anlatabilmek için bin takla atıyordum, artık daha rahat kendimi söz ediyorum.’ dedi. Örneğin, inovasyon sözünü işaret lisanında söz edebilmek için pek çok farklı söz ve açıklama kullanmak gerekiyor. Bu nedenle, yeni işaretler geliştirmek, sağır bireylerin bu tıp kavramları daha rahat anlamalarını sağlıyor ve bağlantıda büyük bir fark yaratıyor.” İşitme engellilerin, karmaşık kavramları eksik yahut yanlış tabir etmesinin iş hayatında, eğitimde ve toplumsal ömürde önemli yanlış anlaşılmalara yol açabildiğini lisana getiren Kaya, en büyük hayalinin, sağır bireylerin her alanda eşit ve adil formda yer alabildiği kapsayıcı bir toplumsal hayat olduğunu söyledi.